پرسش: آیا حیله و تقلب در دعوای فرعی اعسار از هزینه دادرسی، از موجبات اعاده دادرسی در دعوای اصلی است؟
پاسخ: خیر، حیله و تقلب باید در همان دعوای اصلی مؤثر باشد و تقلب در دعوای فرعی اعسار از موجبات اعاده دادرسی نیست.
به زبانِ ساده
استعلام درباره استفاده از دعوای صوری اعسار و شهود برای نپرداختن هزینه دادرسی است. نظریه میگوید چنین تقلبی بهخودیخود سبب اعاده دادرسی در دعوای اصلی نمیشود، چون در آن دعوا رخ نداده است. متن ارائهشده درباره اثر مالی این رفتار ناقص است و نتیجه کامل را نمیتوان از آن بیان کرد.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه؛ استعلامکننده و اشخاص پرونده، با مشخصات نامعلوم.
چگونه: در پاسخ به دو پرسش درباره حیله مؤثر و آثار اعسار صوری، نظریه ابتدا اثر تقلب در دعوای اصلی را شرط اعاده دادرسی دانسته و سپس به امکان شمول ماده ۵۱۴ اشاره کرده است؛ ادامه پاسخ در متن موجود نیست.
چرا مهم است: این نظریه برای طرفین دعوا و وکلا در ارزیابی اثر اعسار صوری بر اعاده دادرسی و هزینه دادرسی کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: بند ۵ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹؛ ماده ۵۱۴ همان قانون.
مفاهیمِ حقوقی: اعاده دادرسی، حیله و تقلب، دعوای اصلی، دعوای فرعی، اعسار از هزینه دادرسی، شهادت کذب
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا حیله و تقلب در دعوای اعسار میتواند موجب اعاده دادرسی در دعوای اصلی شود؟
خیر؛ چون دعوای اعسار، دعوایی فرعی است و تقلب در آن در دعوای اصلی اثر ندارد.
حیله و تقلبِ موضوع بند ۵ ماده ۴۲۶ باید در کدام دعوا مؤثر باشد؟
باید در همان دعوای اصلی مؤثر باشد.
اگر شخص با دعوای صوری اعسار و شهود از هزینه دادرسی معاف شود، آیا هزینه از او وصول میشود؟
متن موجود میگوید اگر موضوع مشمول ماده ۵۱۴ باشد؛ نتیجه کامل در متن ارائهشده نیامده است.
کلیدواژهها: اعاده دادرسی، حیله و تقلب، اعسار، هزینه دادرسی، دعوای اصلی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظریه مشورتی شماره 7/1404/15 مورخ 1404/06/09
تاریخ نظریه: 1404/06/09
شماره نظریه: 7/1404/15
شماره پرونده: 1404-127-15ح
استعلام:
1- ب. ت. ب.
بند 5 ماده 426 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 منظور از «حیله موثر در حکم» چیست؟ در هر صورت هر گونه حیله و تقلبی به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم در حکم موثر است؛ مانند آنکه فرد با طرح دعوای صوری اعسار و به کارگیری شهود از پرداخت هزینه دادرسی معاف شود و چه بسا اگر این معافیت نبود به سبب هزینه دادرسی طرح دعوا، موفق به اثبات حق خود نمیشد. آیا اثبات شهادت کذب در دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی، از موجبات اعاده دادرسی است؟
2- چنانچه حیله و تقلب یادشده از اسباب اعاده دادرسی نیست، اثبات آن چه اثر حقوقی دارد؟ آیا میتوان هزینه دادرسی را از چنین شخصی وصول کرد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1-مقصود از حیله و تقلب در دعوای اصلی در بند 5 ماده 426 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، حیله و تقلبی است که موثر در همان دعوا باشد و حیله و تقلب در دعوای اعسار به عنوان دعوای فرعی، در دعوای اصلی تاثیری ندارد و از موجبات اعاده دادرسی در دعوای اصلی نخواهد بود.
2-در فرض سوال که شخص با طرح دعوای صوری اعسار از پرداخت هزینه دادرسی و به کارگیری شهود از پرداخت این هزینه معاف شده است، چنانچه موضوع مشمول ماده 514 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 باشد، هزینه دادرسی از محل داراییهای این شخص که حکم اعسار وی صادر شده است، وصول میشود و در هر صورت در فرض سوال، تشخیص ترتب یا عدم ترتب نفع قانونی بر استماع اعاده دادرسی نسبت به حکم اعسار، بر عهده مرجع رسیدگیکننده است و چنانچه دادگاه نفع خواهان را احراز کند، کشف حیله و تقلب به شرح مندرج در استعلام، میتواند مستمسک استماع اعاده دادرسی نسبت به همان حکم اعسار باشد.