نظر مشورتی 7/92/1571 مورخ 1392/08/18 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص بررسی اعتبار مرور زمان در دعاوی حقوقی و چگونگی مطالبه خسارت تاخیر تادیه توسط دارنده چک سفید امضاء با اصلاحات
پرسش: آیا مرور زمان در دعاوی حقوقی معتبر است و چک سفید امضا چه حکمی دارد؟
پاسخ: مرور زمان در دعاوی حقوقی منتفی است مگر در قوانین خاص، و چک سفید امضا ظهور در تفویض اختیار تکمیل آن به دارنده دارد.
به زبانِ ساده
این نظر دو موضوع را بررسی میکند: باقیماندن مرور زمان در قوانین خاص و اثر چک سفیدامضا. طبق متن، مرور زمانِ پیشبینیشده در قانون خاصِ نسخنشده همچنان معتبر است؛ همچنین دارنده چک سفیدامضا عرفاً میتواند تاریخ آن را درج کند و پس از آن، چک از حیث شرایط شکلی برای مطالبه خسارت تأخیر تأدیه قابل بررسی است.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده و به استعلامی پاسخ داده است؛ هویت استعلامکننده و طرفین اختلاف مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی در پاسخ به استعلام، ابتدا درباره مرور زمان در دعاوی حقوقی و قوانین خاص اظهارنظر کرده و سپس اثر دادن چک سفیدامضا و درج تاریخ توسط دارنده را توضیح داده است.
چرا مهم است: این نظر برای دارندگان چک و وکلایی مفید است که درباره مرور زمان در دعاوی حقوقی یا مطالبه خسارت تأخیر تأدیه چک سفیدامضا پرسش دارند.
قوانینِ مرتبط: قانون آیین دادرسی مدنی؛ قانون تجارت؛ نظریه شماره ۷۲۵۷ مورخ ۱۳۷۱/۱۱/۲۷ شورای نگهبان؛ قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی، تبصره ذیل ماده ۲.
مفاهیمِ حقوقی: مرور زمان، دعاوی حقوقی، قانون خاص، چک سفیدامضا، اختیار دارنده چک، شرایط شکلی چک، خسارت تأخیر تأدیه
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا در دعاوی حقوقی مرور زمان وجود دارد؟
قانون آیین دادرسی مدنی مرور زمان را پیشبینی نکرده، اما مرور زمان مقرر در قوانین خاصِ نسخنشده، مانند قانون تجارت، باقی است.
دادن چک سفیدامضا چه اختیاری به دارنده میدهد؟
عرفاً به دارنده اختیار میدهد هر زمان بخواهد تاریخ چک را درج کند و برای وصول وجه به بانک مراجعه کند.
آیا دارنده چک سفیدامضا پس از درج تاریخ میتواند خسارت تأخیر تأدیه بخواهد؟
نظریه میگوید چک پس از درج تاریخ واجد شرایط شکلی است و مشمول تبصره ذیل ماده ۲ قانون صدور چک میشود.
کلیدواژهها: مرور زمان، دعاوی حقوقی، چک سفید امضا، خسارت تأخیر تأدیه، قانون صدور چک
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1- هرچند در قانون آيين دادرسي مدني مرور زمان پيشبيني نشده و طبق نظريه شماره 7257 مورخ 27/11/1371 شوراي نگهبان موضوع مرور زمان در دعاوي حقوقي منتفي شده است؛ ولي در مواردي كه به موجب قانون خاص در امور حقوقي مرور زمان پيش بيني شده است از جمله قانون تجارت، مادام كه نسخ نشده باشد، مرور زمان به قوت خود باقي است.
2- دادن چكهاي سفيد امضاء ظهور در تفويض اختيار پر كردن آن به دارنده چك دارد؛ بنابراين، وقتي كسي چكي را بدون تاريخ و سفيد به كسي ميدهد، عرفاً به معناي آن است كه صادر كننده چك اختيار گذاشتن تاريخ را به دارنده داده است كه هر وقت مايل به وصول وجه آن بود تاريخ گذاشته و به بانك مراجعه و وجه آن را دريافت نمايد. پس از گذاشتن تاريخ از سوي دارنده چك كه اختيار اين كار را دارد، چك واجد همه شرايط شكلي لازم بوده و از نظر مطالبهخسارت تأخير تأديه مشمول تبصره ذيل ماده 2 قانون صدور چك مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدي خواهد بود.
نظریه مشورتی شماره 7/92/1571 مورخ 1392/08/18
موضوع استعلام مربوط به مرور زمان در دعاوی حقوقی و شرایط چکهای سفید امضا است. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به این استعلام اعلام کرده است که اگرچه قانون آیین دادرسی مدنی مرور زمان را پیشبینی نکرده و نظریه شماره 7257 مورخ 1371/11/27 شورای نگهبان این موضوع را منتفی دانسته است، اما در قوانین خاص مانند قانون تجارت، اگر مرور زمان پیشبینی شده باشد، این موضوع همچنان معتبر است. همچنین در خصوص چکهای سفید امضا، این چکها به دارنده اجازه میدهند تا تاریخ را تعیین کند و پس از تعیین تاریخ، چک تمامی شرایط شکلی لازم را داراست و مشمول تبصره ذیل ماده 2 قانون صدور چک مصوب 1355 و اصلاحات و الحاقات بعدی میشود.
تاریخ نظریه: 1392/08/18
شماره نظریه: 7/92/1571
شماره پرونده: 92-117-1100
1- هرچند در قانون آیین دادرسی مدنی مرور زمان پیشبینی نشده و طبق نظریه شماره 7257 مورخ 1371/11/27 شورای نگهبان موضوع مرور زمان در دعاوی حقوقی منتفی شده است؛ ولی در مواردی که به موجب قانون خاص در امور حقوقی مرور زمان پیش بینی شده است از جمله قانون تجارت، مادام که نسخ نشده باشد، مرور زمان به قوت خود باقی است.