نظر مشورتی 7/92/2177 مورخ 1392/11/15 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

سؤال همچنانكه درماده291 قانون آئين دادرسي كيفري آمده است بيماري محكومعليه موجب توقف اجراي مجازات حبس نميشود مگر اينكه به تشخيص دادگاه اجراي حكم موجب شدت بيماري وتاخير دربهبودي محكومعليه باشد كه در اينصورت دادگاه با تشخيص پزشك قانوني يا پزشك معتمد واخذ تامين متناسب اجازه معالجه در خارج از زندان را صادرمينمايد بنابراين الف- درصورتي كه محرز گردد محكومعليه با اقداماتي همچون ورزش متناسب، استفاده از دارو،ميتواند قدرت تحمل حبس خود را حفظ نمايد و يا مانع تاخير دربهبودي بيماري خويش گردد ليكن وي اقدامات پيشگيرانه را انجام نميدهد تا از مزايايي قانون ياد شده بهرهمند گردد آيا دادگاه ميتواند درچنين مواردي ازصدور دستور معالجه در خارج از زندان امتناع كند؟ ب-به موجب گزارش پزشكي قانوني درموارد متعددي ملاحظه ميشود كه بيماري موضوع قانون فوقالذكر به علت عوارض ناشي از كهولت سن حادث شده است ودرصورت صدور اجازه تجويز معالجه درخارج از زندان محكومعليه گرچه در خارج از زندان حضور خواهد داشت ليكن تا پايان عمر قادر به معالجه خود نخواهد بود آيا در اين موارد نيز دادگاه مكلف به صدور حكم توقف اجراي حكم ميباشد؟ ج- دربرخي از موارد ملاحظه ميشود عليرغم آنكه دادگاه به موجب قانون حكم به توقف اجراي حكم حبس صادرنموده است ليكن متهم به هردليلي درخارج از زندان اقدام به معالجه خود نميكند ويا آنكه بيماري وي اصولا قابل معالجه نيست دراين موارد آيا دادگاه ميتواند دستور سابق را لغو و محكومعليه را مجددا به زندان معرفي نمايد؟ د- اگرمجازات محكومعليه تحمل حبس ابد باشد آيا وي ميتواند از مزاياي قانون بهرهمند شود و يا آنكه قانون ياد شده منصرف به محكومين غير حبس ابد است؟ نظريه اداره كل حقوقي قوه قضاييه الف وب: آنچه معيار در اجازه به زنداني جهت معالجه در خارج از زندان است، طبق صريح ماده 291 قانون آئين دادرسي دادگاه ها در امور كيفري مصوب 1378، اين است كه ادامه حبس موجب شدت بيماري و تأخير در بهبودي محكومٌ عليه باشد و استعلام از پزشك نيز بر همين اساس خواهد بود و قابل علاج بودن يا نبودن بيماري ملاك در اعمال ماده مرقوم نيست، زيرا چه بسا در يك بيماري غيرقابل علاج هم با درمان كامل در خارج از محيط زندان از پيشرفت بيماري جلوگيري و بر مدت عمر بيمار افزوده شود، در حالي كه ادامه حبس و عدم اعمال مقررات ماده 291 قانون مرقوم به فوت زودهنگام زنداني منجر شود به هر حال تشخيص دادگاه صادركننده حكم در احراز مراتب بالا ملاك اعمال مقررات ياد شده است. ج: در فرضي كه محكومٌ عليه در خارج از زندان اقدام به معالجه خود نمي كند، لغو اجازه معالجه در خارج از زندان و در نتيجه بازگرداندن وي به زندان جهت معالجه در زندان يا بيمارستان تحت نظر ضابطين دادگستري با منع قانوني مواجه نيست. د:واژه حبس مقرر در ماده 291 قانون ياد شده مطلق است و شامل محكومين به حبس ابد نيز مي شود./الف نظریه مشورتی شماره 7/92/2177 مورخ 1392/11/15 موضوع استعلام درباره اجرای ماده 291 قانون آیین دادرسی کیفری و شرایط توقف اجرای مجازات حبس به دلیل بیماری م. ع. است. در پرسش‌ها، موضوعاتی مانند عدم انجام اقدامات پیشگیرانه توسط محکوم‌علیه، بیماری ناشی از کهولت سن، عدم اقدام به معالجه در خارج از زندان و امکان بهره‌مندی از مزایای قانون برای محکومین به حبس ابد بررسی شده است. در پاسخ، اداره کل حقوقی قوه قضاییه تاکید کرده است که معیار اجازه معالجه در خارج از زندان، شدت بیماری و تاخیر در بهبودی است و قابل علاج بودن بیماری ملاک نیست. همچنین، در صورت عدم اقدام م. ع. ب. معالجه، لغو اجازه معالجه و بازگشت به زندان بلامانع است و واژه "حبس" در ماده 291 شامل محکومین به حبس ابد نیز می‌شود. تاریخ نظریه: 1392/11/15 شماره نظریه: 7/92/2177 شماره پرونده: 92-168/1-1656 همچنانکه در ماده 291 قانون آئین دادرسی کیفری آمده است بیماری م. ع. موجب توقف اجرای مجازات حبس نمیشود مگر اینکه به تشخیص دادگاه اجرای حکم موجب شدت بیماری وتاخیر دربهبودی م. ع. باشد که در اینصورت دادگاه با تشخیص پزشک قانونی یا پزشک معتمد واخذ تامین متناسب اجازه معالجه در خارج از زندان را صادرمینماید بنابراین الف- در صورتی که محرز گردد م. ع. ب. اقداماتی همچون ورزش متناسب، استفاده از دارو،میتواند قدرت تحمل حبس خود را حفظ نماید و یا مانع تاخیر دربهبودی بیماری خویش گردد لیکن وی اقدامات پیشگیرانه را انجام نمیدهد تا از مزایایی قانون یاد شده بهرهمند گردد آیا دادگاه میتواند درچنین مواردی ازصدور دستور معالجه در خارج از زندان امتناع کند؟ ب-به موجب گزارش پزشکی قانونی درموارد متعددی ملاحظه میشود که بیماری موضوع قانون فوقالذکر به علت عوارض ناشی از کهولت سن حادث شده است ودر صورت صدور اجازه تجویز معالجه درخارج از زندان م. ع. گرچه در خارج از زندان حضور خواهد داشت لیکن تا پایان عمر قادر به معالجه خود نخواهد بود آیا در این موارد نیز دادگاه مکلف به صدور حکم توقف اجرای حکم میباشد؟ ج- دربرخی از موارد ملاحظه میشود علیرغم آنکه دادگاه به موجب قانون حکم به توقف اجرای حکم حبس صادرنموده است لیکن متهم به هردلیلی درخارج از زندان اقدام به معالجه خود نمیکند ویا آنکه بیماری وی اصولا قابل معالجه نیست دراین موارد آیا دادگاه میتواند دستور سابق را لغو و م. ع. را مجددا به زندان معرفی نماید؟ د- اگرمجازات م. ع. تحمل حبس ابد باشد آیا وی میتواند از مزایای قانون بهرهمند شود و یا آنکه قانون یاد شده منصرف به محکومین غیر حبس ابد است؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: