پرسش: تشریفات ارسال نیابت قضایی بینالمللی و ضمانت اجرای نقض موافقتنامههای معاضدت قضایی چیست؟
پاسخ: ارسال نیابت مطابق دستورالعمل مربوطه یا ماده واحده قانون تعاون قضایی مصوب ۱۳۰۹ است و نقض موافقتنامه معمولاً ضمانت اجرای خاصی جز ناکارآمدی آن ندارد.
به زبانِ ساده
متن به پرسشهایی درباره فرستادن نیابت قضایی از ایران به کشورهای دیگر پاسخ میدهد. در نبود موافقتنامه، ارسال نیابت را تابع قانون تعاون قضایی مصوب ۱۳۰۹ میداند؛ پاسخ پرسش آخر در متن موجود کامل نیست.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشها درباره تشریفات نیابت قضایی به کشورهای خارجی و همکاری قضایی میان کشورهاست.
چگونه: اداره کل حقوقی برای ارسال نیابت به دستورالعمل سال ۱۳۹۲ و، در نبود موافقتنامه، به ماده واحده مصوب ۱۳۰۹ ارجاع داده است؛ پاسخ پرسش چهارم ناقص مانده است.
چرا مهم است: این نظر برای مراجع قضایی و وکلایی مفید است که پیگیر اجرای نیابت قضایی در خارج از کشور هستند.
قوانینِ مرتبط: ماده واحده مربوط به تعاون قضایی مصوب ۱۳۰۹؛ دستورالعمل راجع به استرداد مجرمین و معاضدت قضایی بینالمللی مصوب ۱۳۹۲/۳/۱۲
ارسال نیابت قضایی حقوقی به کشوری که با ایران موافقتنامه معاضدت قضایی ندارد چگونه انجام میشود؟
در قالب ماده واحده مربوط به تعاون قضایی مصوب ۱۳۰۹ و با تشریفاتی مانند سایر نیابتهای قضایی بینالمللی.
برای آگاهی از نحوه ارسال نیابت قضایی بینالمللی به چه متنی ارجاع شده است؟
به دستورالعمل راجع به استرداد مجرمین و معاضدت قضایی بینالمللی مصوب ۱۳۹۲/۳/۱۲.
اگر کشوری مفاد موافقتنامه معاضدت قضایی را اجرا نکند، ضمانت اجرای نقض چیست؟
معمولاً ضمانت اجرایی پیشبینی نشده و پیامد آن میتواند ناکارآمد شدن موافقتنامه باشد.
متن درباره احراز معامله متقابل چه پاسخی میدهد؟
پاسخ در متن ارائهشده ناقص است و نامطمئن.
کلیدواژهها: نیابت قضایی، معاضدت قضایی، حقوق بینالملل، معامله متقابل، موافقتنامه
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
358 – شماره پرونده 8 -3 /48 -94
سؤال
1- دراعطاي نيابت قضايي در امور حقوقي به كشورهاي خارجي تشريفات اداري چگونه است وجه مواردي بايد رعايت شود؟
2- چنانچه بين ايران وكشور خارجي موافقت نامه اي تنظيم شده باشد وكشور خارجي بر خلاف موافقت نامه به تكليف مقرر خود عمل نكند، ضمانت اجراي نقض مواد موافقت نامه چيست؟
3- ارسال نيابت قضايي براي كشورهايي كه با ايشان موافقت نامه همكاري تنظيم نشده است چگونه است؟
4- در مواردي كه بين ايران و كشور خارجي موافقت نامه همكاري وجود نداشته باشد، نحوه احراز معامله متقابل چگونه است؟
نظريه اداره كل حقوقي قوه قضاييه
1- براي اطلاع از نحوه ارسال درخواست نيابت قضايي بين المللي به دستورالعمل راجع به استرداد مجرمين و معاضدت قضايي بين المللي مصوب 1392/3/12 رياست محترم قوه قضائيه مراجعه فرمائيد.
2- درصورت وجود قرارداد معاضدت بين دو كشور، معمولاً ضمانت اجرايي جهت نقض مواد موافقت نامه پيش بيني نمي گردد. لكن به نظر مي رسد عدم همكاري دو كشور طرف قرارداد جهت اجراي مفاد قرارداد و نقض مواد آن، پيامدي جز ناكارآمدي موافقت نامه موجود بين دو كشور نخواهد داشت.
3- ارسال نيابت قضايي براي كشورهايي كه با آنها موافقت نامه معاضدت قضايي تنظيم نگرديده، در قالب ماده واحده مربوط به تعاون قضايي مصوب 1309 صورت مي گيرد و از نظر تشريفات ارسال به مانند ساير نيابت هاي قضايي بين المللي است.
4-اساساً اعمال معاضدت قضايي بر اساس شرط معامله متقابل بين دو كشور زماني محقق مي گردد كه يكي از دو كشور، همكاري و معاضدت قضايي با كشور طرف مقابل را شروع و اجابت نمايد كه اين همكاري موجب ايجاد زمينه براي معامله متقابل از طرف كشور مقابل در صورت نياز خواهد گرديد.
نظریه مشورتی شماره 7/94/221 مورخ 1394/01/30
موضوع استعلام به چگونگی اعطای نیابت قضایی به کشورهای خارجی، ضمانت اجرای نقض موافقتنامهها، ارسال نیابتقضایی به کشورهایی که فاقد موافقتنامه هستند و نحوه احراز شرط معامله متقابل میپردازد. در پاسخ به این استعلام، اداره کل حقوقی قوه قضائیه اعلام کرده است که برای آگاهی از نحوه ارسال درخواست نیابت قضایی، باید به دستورالعمل مربوط به استرداد مجرمین و معاضدت قضایی بینالمللی مصوب 12 خرداد 1392 مراجعه شود. علاوه بر این، در صورت وجود قرارداد معاضدت، معمولاً ضمانت اجرایی برای نقض مواد موافقتنامه پیشبینی نمیشود و عدم همکاری دو کشور تنها به ناکارآمدی موافقتنامه منجر میشود. ارسال نیابت قضایی به کشورهایی که فاقد موافقتنامه هستند، طبق ماده واحده مربوط به تعاون قضایی مصوب 1309 انجام میشود و تشریفات آن مشابه سایر نیابتهای قضایی بینالمللی است. در نهایت، اعمال معاضدت قضایی بر اساس شرط معامله متقابل زمانی محقق میشود که یکی از کشورها همکاری را آغاز کند و این همکاری زمینهساز معامله متقابل در آینده خواهد بود.
تاریخ نظریه: 1394/01/30
شماره نظریه: 7/94/221
شماره پرونده: 49-84/3-8
2- چنانچه بین ایران وکشور خارجی موافقت نامه ای تنظیم شده باشده وکشور خارجی بر خلاف موافقت نامه به تکلیف مقرر خود عمل نکند ضمانت اجرای نقض مواد موافقت نامه چیست؟
3- ارسال نیابت قضایی برای کشورهای که با ایشان موافقت نامه همکاری تنظیم نشده است چگونه است؟
4- در مواردی که بین ایران وکشور خارجی موافقت نامه همکاری وجود نداشته باشد نحوه احراز شرط معامله متقابل چگونه است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: