پرسش: آیا دادگاه بدوی پس از صدور قرار رد درخواست تجدیدنظر به دلیل عدم پرداخت هزینه دادرسی صلاحیت اصلاح دادنامه را دارد؟
پاسخ: به دلیل عدم انجام تجدیدنظرخواهی به واسطه صدور قرار رد، اصلاح رای در صورت وجود سهو قلم همچنان در صلاحیت دادگاه بدوی است.
به زبانِ ساده
یک بانک دولتی از یک شرکت خصوصی مطالبه کرده و دادگاه بدوی شرکت را محکوم کرده بود. شرکت درخواست تجدیدنظر و اصلاح مبلغ رأی را مطرح کرد، اما به دلیل نپرداختن هزینه دادرسی، درخواست تجدیدنظر رد شد. نظریه میگوید در این وضعیت، اگر در رأی سهو قلم باشد، همان دادگاه بدوی میتواند آن را اصلاح کند.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضاییه نظریه مشورتی داده است. اختلاف میان یک بانک دولتیِ خواهان و یک شرکت حقوقی خصوصیِ خوانده بوده است.
چگونه: پس از صدور حکم محکومیت از دادگاه بدوی، خوانده در مهلت مقرر هم درخواست تجدیدنظر و هم درخواست اصلاح مبلغ رأی را مطرح کرد. با نپرداختن هزینه دادرسی، قرار رد درخواست تجدیدنظر صادر شد و نظریه صلاحیت اصلاح رأی به علت سهو قلم را برای دادگاه بدوی دانست.
چرا مهم است: این نظریه به طرفین دعوا و دادگاهها کمک میکند بدانند پس از رد درخواست تجدیدنظر به علت نپرداختن هزینه، کدام دادگاه اختیار اصلاح رأی به سبب سهو قلم را دارد.
قوانینِ مرتبط: مقررات مربوط به اصلاح رأی و تجدیدنظر در قانون آیین دادرسی مدنی؛ شماره ماده در متن ذکر نشده است.
مفاهیمِ حقوقی: دادگاه بدوی، تجدیدنظرخواهی، قرار رد دادخواست، هزینه دادرسی، اصلاح رأی، سهو قلم، قطعیت رأی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر درخواست تجدیدنظر به علت نپرداختن هزینه دادرسی رد شود، آیا دادگاه بدوی میتواند رأی خود را اصلاح کند؟
بله؛ اگر سهو قلم وجود داشته باشد، اصلاح رأی در صلاحیت همان دادگاه بدوی است.
پس از رد درخواست تجدیدنظر، آیا تجدیدنظرخواهی انجامشده تلقی میشود؟
خیر؛ طبق متن، تجدیدنظرخواهی انجامنشده تلقی میشود.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظریه مشورتی شماره 7/94/503 مورخ 1394/02/28
خ. م.:
موضوع این استعلام به پروندهای مربوط میشود که در آن یک بانک دولتی علیه یک شرکت حقوقی خصوصی دعوای مطالبه مطرح کرده و دادگاه بدوی حکم محکومیت صادر کرده است. م. ع. د. مهلت مقرر درخواست تجدیدنظر و اصلاح دادنامه از نظر مبلغ محکومیت را ارائه داده است، اما به دلیل عدم پرداخت هزینه دادرسی، درخواست وی رد شده و حکم بدوی قطعی شده است. پرسش این است که آیا دادگاه بدوی میتواند در این شرایط نسبت به اصلاح دادنامه اقدام کند یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که به دلیل صدور قرار رد درخواست تجدیدنظر به علت عدم پرداخت هزینه، تجدیدنظرخواهی انجام نشده تلقی میشود و بنابراین، اصلاح رای در صورت وجود سهو قلم، در صلاحیت همان دادگاه بدوی است.
تاریخ نظریه: 1394/02/28
شماره نظریه: 7/94/503
شماره پرونده: 49-721/1-41
استعلام:
در خصوص پرونده ا ی با موضوع رسیدگی به دعوی مطالبه بانک دولتی به طرفیت شرکت حقوقی خصوصی دادنامه صادره از سوی دادگاه بدوی منجر به محکومیت (خوانده)گردیده وبه طرفین ابلاغ شده است که در فرجه مقرر م. ع. همزمان با تقاضای تجدید نظر خواهی تقاضای اصلاح دادنامه صادر شده از حیث مبلغ محکومیت را نموده (که در این وضعیت رسیدگی به موضوع اصلاح دادنامه در صلاحیت دادگاه تجدید نظر م. ب.)، اما به واسطه سنگین بودن هزینه دادرسی وعدم تادیه آن از سوی ت. ن. خ. (خوانده بدوی)قرار رد دادخواست تجدید نظر خواهی صادر که پس از ابلاغ در دادگاه بدوی قطعی گردیده، آیا امکان ورود دادگاه بدوی جهت اصلاح دادنامه صادر شده در وضعیت اعلامی وجود دارد یا خیر. خواهشمند است این دادگاه را ارشاد فرمائید.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
در فرض سوال که از رأی دادگاه، تجدیدنظرخواهی شده ولی به علت عدم تأدیه هزینه تجدیدنظرخواهی، قرار رد، صادر و در نتیجه رأی در مرحله بدوی قطعیت یافته است، مانند آن است که اصولاً تجدیدنظرخواهی به عمل نیامده است. بنابراین، تصحیح رأی در صورت سهو قلم در رأی دادگاه بدوی با همین دادگاه است.