نظر مشورتی 7/95/1091 مورخ 1395/05/11 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص الزام دفاتر ازدواج به ثبت واقعه نکاح با گذشت زمان و ضرورت انجام آزمایشات قانونی با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا برای ثبت ازدواجهای گذشته نیاز به حکم دادگاه است و آیا ارائه گواهی سلامت الزامی است؟
پاسخ: خیر، نیازی به حکم دادگاه نیست اما دفاتر ازدواج مکلف به مطالبه گواهیهای سلامت طبق قانون حمایت خانواده هستند.
به زبانِ ساده
نظر درباره ثبت ازدواجی است که مدتی از وقوع آن گذشته است. دفتر ازدواج همچنان مکلف به ثبت آن است و گرفتن حکم قضایی لازم نیست. بااینحال، آزمایشها و گواهیهای مقرر برای ثبت ازدواج باید انجام و ارائه شوند.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ زوجین در متن نام برده نشدهاند.
چگونه: نظر در پاسخ به پرسش درباره تکلیف دفاتر ازدواج نسبت به ثبت نکاحی که از وقوع آن مدتی گذشته صادر شده است. اداره کل حقوقی ثبت را بدون حکم قضایی لازم دانسته، اما رعایت الزامات آزمایش و گواهی را نیز ضروری شمرده است.
چرا مهم است: این نظر برای زوجین و دفاتر ازدواج روشن میکند که گذشت زمان مانع ثبت نیست، اما الزامات قانونی مربوط به گواهیها باید رعایت شود.
قوانینِ مرتبط: قانون حمایت خانواده، مواد ۲۰، ۲۳ و ۵۸؛ آییننامه اجرایی قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۳، بند «ب» ماده ۷؛ قانون راجع به ازدواج مصوب ۱۳۱۰ که به موجب ماده ۵۸ قانون حمایت خانواده نسخ شده است.
مفاهیمِ حقوقی: ثبت واقعه نکاح، دفتر رسمی ازدواج، الزام به ثبت، حکم قضایی، گواهی پزشکی، آزمایشهای قانونی، نسخ قانون
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا دفاتر ازدواج باید ازدواجی را که مدتی از وقوع آن گذشته ثبت کنند؟
بله؛ برای ثبت آن نیازی به حکم مرجع قضایی نیست.
آیا برای ثبت چنین ازدواجی انجام آزمایشهای قانونی و ارائه گواهیهای مربوط لازم است؟
بله؛ آزمایشها باید انجام و گواهیهای مربوط مطالبه و بایگانی شوند.
کلیدواژهها: ثبت ازدواج، قانون حمایت خانواده، گواهی سلامت، دفاتر ازدواج
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اولاً- نظر به اين كه به موجب ماده 58 قانون حمايت خانواده مصوب 1/12/1391 قانون راجع به ازدواج مصوب 1310 نسخ و در ماده 20 قانون اخيرالتصويب بر الزامي بودن ثبت واقعه نكاح تأكيد شده است، دفاتر ازدواج مكلف به ثبت وقايع نكاحي كه مدتي از وقوع آن گذشته نيز ميباشند و براي ثبت اين گونه ازدواجها، نيازي به صدور حكم از مراجع قضايي نيست. ثانياً- ب. ت. ب. تصريح ماده 23 قانون حمايت خانواده مصوب 1/12/1391 كه مقرر داشته:« ... دفاتر رسمي ازدواج بايد پيش از ثبت نكاح، گواهي صادر شده از سوي پزشكان و مراكز مورد تأييد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي دال بر عدم اعتياد به مواد مخدر و عدم ابتلاء به بيماريهاي موضوع اين ماده و يا واكسينهشدن طرفين نسبت به بيماريهاي مذكور را از آنان مطالبه و بايگاني كنند» و با التفات به تكليفي كه در بند (ب) ماده 7 آيين نامه اجرايي قانون حمايت خانواده مصوب 1393، براي دفاتر رسمي ازدواج تعيين شده است، انجام آزمايشات قانوني و مطالبه و بايگاني گواهيهاي مربوط در موارد استعلام شده نيز براي ثبت ازدواج زوجين ضروري است./
نظریه مشورتی شماره 7/95/1091 مورخ 1395/05/11
موضوع استعلام درباره ثبت ازدواج زوجینی است که به دلایل مختلف، ازدواج خ. ر. ب. صورت رسمی ثبت نکردهاند و اکنون خواهان ثبت سند ازدواج خود هستند. پرسش این است که آیا سردفتر میتواند بدون دریافت حکم دادگاه و انجام آزمایشات لازم، اقدام به ثبت ازدواج این افراد کند یا خیر. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه و مطابق با ماده 20 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، دفاتر ازدواج موظف به ثبت واقعه نکاح هستند، حتی اگر مدت زیادی از وقوع آن گذشته باشد، و نیازی به حکم قضایی برای این ثبت نیست. اما بر اساس ماده 23 همان قانون و بند (ب) ماده 7 آییننامه اجرایی، سردفتران موظف به دریافت گواهیهای پزشکی مربوط به عدم اعتیاد و بیماریهای خاص قبل از ثبت نکاح هستند. بنابراین، ثبت ازدواج بدون انجام این آزمایشات قانونی امکانپذیر نیست.
تاریخ نظریه: 1395/05/11
شماره نظریه: 7/95/1091
شماره پرونده: 672-16/9-95
احتراماً به استحضار میرساند ب. ت. ب. اینکه در موارد قابل توجهی زوجین که به دفاتر ازدواج وطلاق مراجعه میکنند در سالهای گذشته به علت سهل انگاری یا عدم دسترسی به دفاتر ازدواج و طلاق و عدم آشنایی به مسائل قانونی در نزد علمای منطقه خود به صورت عقد شرعی و عادی دائم یا موقت تشکیل زندگی داده و دارای فرزند نیز گردیدهاند و بعضاً ازدواج ثبت رسمی نشده و اکنون پس ازگذشت زمان طولانی به دفترجهت ثبت مراجعه میکنند ودرخواست ثبت سند ازدواج با تعیین مهریه وشرایط ضمن عقد نکاح را مینمایند حال سوال مطروحه این است آیا سردفتر میتواند بدون اخذ حکم دادگاه واخذ آزمایشات نسبت ثبت ازدواج این اشخاص اقدام نماید خواهشمند است دستور فرمائید ب. ت. ب. تکالیف مقرر درمواد 20و21و49 قانون حمایت خانواده مصوب 1391و نیز ماده 32 قانون ثبت احوال نظریه مشورتی آن مرجع محترم را اعلام فرمایند.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً- نظر به این که به موجب ماده 58 قانون حمایت خانواده مصوب 1391/12/1 قانون راجع به ازدواج مصوب 1310 نسخ و در ماده 20 قانون اخیرالتصویب بر الزامی بودن ثبت واقعه نکاح تأکید شده است، دفاتر ازدواج مکلف به ثبت وقایع نکاحی که مدتی از وقوع آن گذشته نیز می-باشند و برای ثبت این گونه ازدواجها، نیازی به صدور حکم از مراجع قضایی نیست.
ثانیاً- ب. ت. ب. تصریح ماده 23 قانون حمایت خانواده مصوب 1391/12/1 که مقرر داشته:«... دفاتر رسمی ازدواج باید پیش از ثبت نکاح، گواهی صادر شده از سوی پزشکان و مراکز مورد تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دال بر عدم اعتیاد به مواد مخدر و عدم ابتلاء به بیماری-های موضوع این ماده و یا واکسینهشدن طرفین نسبت به بیماریهای مذکور را از آنان مطالبه و بایگانی کنند» و با التفات به تکلیفی که در بند (ب) ماده 7 آیین نامه اجرایی قانون حمایت خانواده مصوب 1393، برای دفاتر رسمی ازدواج تعیین شده است، انجام آزمایشات قانونی و مطالبه و بایگانی گواهیهای مربوط در موارد استعلام شده نیز برای ثبت ازدواج زوجین ضروری است.