پرسش: تکلیف مبلغ دیه ایداعی در صورت گذشت برخی از اولیای دم از جنبه تعزیر و دیه چیست؟
پاسخ: سهم اولیای دمی که گذشت کردهاند باید به قاتل مسترد شود و وجهی به سایر ورثه پرداخت نمیشود.
به زبانِ ساده
متن میان گذشت از هر دو جنبه دیه و تعزیر و گذشت فقط از جنبه تعزیری تفاوت میگذارد. اگر گذشت شامل هر دو باشد، سهم دیه ایداعی به متهم یا محکومعلیه برمیگردد؛ اما گذشت فقط از تعزیر، مانع دریافت سهم دیه نیست.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ طرفهای مطرحشده اولیای دم، ورثه یکی از اولیای دمِ متوفی و جانی یا محکومعلیهاند؛ پرسشکننده مشخص نیست.
چگونه: نظریه فرض گذشت برخی از اولیای دم را بررسی کرده و اثر گذشت کامل و گذشت صرفاً از جنبه تعزیری را بر سهم آنان از دیه ایداعی جداگانه بیان کرده است. تشخیص دامنه گذشت، بر عهده مرجع قضایی و با توجه به رضایتنامه است.
چرا مهم است: این متن برای تعیین تکلیف سهم دیه در پروندههای قتل غیرعمدی و تفسیر دامنه رضایتنامه به کار میآید.
قوانینِ مرتبط: نام و شماره ماده قانونی در متن ذکر نشده است؛ تعیین مصداق بر اساس مفاد رضایتنامه بر عهده مرجع قضایی مربوط دانسته شده است.
اگر برخی از اولیای دم در قتل غیرعمدی هم از جنبه دیه و هم از جنبه تعزیری گذشت کنند، سهم آنان از دیه ایداعی چه میشود؟
سهم آنان باید به محکومعلیه یا متهم مسترد شود.
آیا سهم اولیای دمی که گذشت کردهاند باید به دیگر ورثه پرداخت شود؟
خیر؛ متن میگوید دلیل قانونی برای پرداخت آن سهم به سایر ورثه وجود ندارد.
اگر اولیای دم فقط از جنبه تعزیری گذشت کنند، آیا سهمشان از دیه ایداعی پرداخت میشود؟
بله؛ گذشت از جنبه تعزیری مانع پرداخت سهم آنان از دیه ایداعی نیست.
کلیدواژهها: قتل عمدی، گذشت، دیه، اولیای دم
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
هر گاه برخي از اولياي دم (ورثه احد از اولياي دم متوفي) نسبت به جاني در قتل غيرعمدي هم از حيث ديه و هم از حيث جنبه تعزيري قتل غيرعمدي اعلام رضايت و گذشت نموده باشند در اين صورت مبلغ ديه ايداعي سهم اولياي دم مزبور بايد به قاتل (محكوم عليه يا متهم) مسترد گردد و موجب قانوني جهت پرداخت سهم اولياي دمي كه رضايت داده اند به ساير ورثه وجود ندارد. بديهي است كه چنانچه اولياي دم فوق الذكر صرفاً نسبت به جنبه تعزيري قضيه اعلام رضايت نمايند، اين امر مانع از پرداخت سهم ايشان از ديه ايداعي نخواهد بود كه تشخيص مصداق ب. ت. ب. مفاد رضايت نامه بر عهده مرجع قضائي مربوط است
نظریه مشورتی شماره 7/95/1540 مورخ 1395/07/03
موضوع این استعلام مربوط به تقسیم دیه در پرونده تصادف منجر به فوت است. در این پرونده، یکی از اولیای دم (پسر) پس از فوت پدرش، خود نیز فوت کرده و دو نفر از ورثه او نسبت به رانندهمقصر رضایت دادهاند. سوال این است که آیا سهم دیه کسانی که رضایت دادهاند باید بین سایر ورثه تقسیم شود یا به راننده مقصر بازگردانده شود. پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که در صورت اعلام رضایت از سوی برخی از اولیای دم نسبت به جانی در قتل غیرعمدی، مبلغ دیه واریز شده به حساب دادگستری باید به راننده مقصر بازگردانده شود و هیچ قانونی برای پرداخت سهم اولیای دم رضایتدهنده به سایر ورثه وجود ندارد. همچنین، اگر رضایت فقط نسبت به جنبه تعزیری باشد، این امر مانع از دریافت سهم دیه آنان نخواهد بود که تشخیص این موضوع بر عهده مرجع قضایی است.
تاریخ نظریه: 1395/07/03
شماره نظریه: 7/95/1540
شماره پرونده: 937-25-95
احتراما به استحضار می رساند در یک پرونده تصادف منجر به فوت یکی از اولیاء دم که پسر بوده بعد از تصادف یعنی بعد از فوت پدرش فوت نموده و دو نفر از ورثه او نسبت به راننده مقصر اعلام رضایت نموده اند راننده مقصر نیز دیه کامل را قبلا به حساب دادگستری واریز نموده است اکنون سوال آن است که سهم دیه کسانیکه رضایت داده اند باید بین سایر ورثه تقسیم گردد یا به راننده مقصر اعاده شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
هر گاه برخی از اولیای دم (ورثه احد از اولیای دم متوفی) نسبت به جانی در قتل غیرعمدی هم از حیث دیه و هم از حیث جنبه تعزیری قتل غیرعمدی اعلام رضایت و گذشت نموده باشند در این صورت مبلغ دیه ایداعی سهم اولیای دم مزبور باید به قاتل (م. ع. یا متهم) مسترد گردد و موجب قانونی جهت پرداخت سهم اولیای دمی که رضایت دادهاند به سایر ورثه وجود ندارد. بدیهی است که چنانچه اولیای دم فوقالذکر صرفاً نسبت به جنبه تعزیری قضیه اعلام رضایت نمایند، این امر مانع از پرداخت سهم ایشان از دیه ایداعی نخواهد بود که تشخیص مصداق ب. ت. ب. مفاد رضایتنامه بر عهده مرجع قضائی مربوط است.