پرسش: آیا اخذ سند مالکیت مشاعی توسط وراث به معنای تقسیم ملک موروثی است و دعوی تقسیم قابل رسیدگی است؟
پاسخ: اخذ سند مشاعی دلالت بر تحقق تقسیم دارد و دعوی تقسیم منتفی است.
به زبانِ ساده
موضوع درباره ملکی بود که به ارث رسیده و وراث برای سهم خود سند مشاعی گرفتهاند. نظریه، دعوای تقسیم را در این وضعیت منتفی میداند و راهکار را درخواست افراز میشمارد؛ اگر افراز ممکن نباشد، ملک میتواند فروخته و پول آن تقسیم شود.
چه کسی: نظریه را اداره کل حقوقی قوه قضاییه صادر کرده است؛ استعلامکننده در متن مشخص نشده و موضوع درباره وراث و انتقال احتمالی سهم بعضی از آنان به اشخاص ثالث است.
چگونه: پس از طرح پرسش درباره اثر صدور سند مشاعی و امکان رسیدگی به دعوای تقسیم، اداره کل حقوقی اخذ سند مشاعی را تحقق تقسیم دانسته و افراز یا فروش ملک مشاع را مسیر بعدی معرفی کرده است.
چرا مهم است: این نظریه برای وراث و مالکان مشاعی روشن میکند پس از صدور سند مشاعی، برای جداکردن سهم یا تبدیل آن به پول چه راهی در پیش بگیرند.
قوانینِ مرتبط: قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب ۱۳۵۷؛ آییننامه اجرایی قانون افراز و فروش املاک مشاع.
مفاهیمِ حقوقی: ترکه، سهمالارث، مالکیت مشاعی، تقسیم ملک، افراز، فروش ملک مشاع، انتقال سهم مشاع
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا گرفتن سند مالکیت مشاعی به نسبت سهمالارث به معنای تقسیم ملک موروثی است؟
طبق متن، بله؛ اخذ سند مشاعی به معنای تحقق تقسیم دانسته شده است.
پس از اخذ سند مشاعی، وراث برای جداکردن سهم خود چه اقدامی میتوانند انجام دهند؟
میتوانند درخواست افراز کنند و اگر افراز ممکن نباشد، فروش ملک و تقسیم ثمن را بخواهند.
اگر برخی وراث سهم مشاعی خود را به اشخاص ثالث منتقل کرده باشند، آیا درخواست تقسیم ملک راهکار است؟
طبق متن، درخواست تقسیم موضوعیت ندارد و باید از مسیر افراز یا فروش ملک مشاع اقدام شود.
کلیدواژهها: تقسیم ترکه، ملک موروثی، سند مشاعی، افراز، املاک مشاع
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظریه مشورتی شماره 7/95/1934 مورخ 1395/08/15
خ. م.:
موضوع استعلام به دعوی تقسیم ترکهملک موروثی و وضعیت اخذ سند مالکیت مشاعی توسط وراث مربوط میشود. پرسش اول این است که آیا اخذ سند مشاعی توسط وراث به نسبت سهمالارث، به معنای تقسیم ملک است و آیا دعوی تقسیم قابل رسیدگی است یا خیر. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ اعلام کرده است که اخذ سند مشاعی به معنای تحقق تقسیم ملک موروثی است و بنابراین دعوی تقسیم منتفی است. وراث میتوانند با استناد به مقررات قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب 1357 و آییننامه اجرایی آن، درخواست افرازملک مشاع را ارائه دهند. در صورتی که افراز ممکن نباشد، ملک مشاع ممکن است به درخواست شرکاء فروخته شده و ثمن آن تقسیم گردد. پرسش دوم نیز به وضعیت انتقال سهم مشاعی برخی وراث به اشخاص ثالث مربوط میشود و پاسخ مشابهی دارد. به این معنا که درخواست تقسیم ملک از سوی برخی وراث فاقد موضوعیت است و باید به ترتیبی که در بند اول ذکر شده عمل شود.
تاریخ نظریه: 1395/08/15
شماره نظریه: 7/95/1934
شماره پرونده: 1436-1/7-95
استعلام:
اولاً- در دعوی تقسیم ترکه ملک موروثی چنانچه هر یک از وراث نسبت به ملک موروثی به نسبت سهم الارث خود سند مالکیت مشاعی اخذ کرده باشند آیا این اقدام وراث دلالت بر تقسیم ملک مورد دعوی است یانه و در این فرض آیا دعوی قابلیت رسیدگی و استماع دارد یا خیر؟
ثانیاً- اینکه در فرضی که ذکر شد بعضی از وراث پس از اخذ سند مشاعی نسبت به سهم الارث خود سهام خ. ر. ب. اشخاص ثالث انتقال داده اند در این حالت آیا تقسیم ترکه در مورد این ملک مشاعی تحقق یا فته است یا خیر؟/
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- اخذ سند مشاعی هر یک از ورثه به نسبت سهم الارث خ. ن. ب. ملک موروثی ظهور در این امر دارد که تقسیم نسبت به ملک موروثی مذکور محقق شده است، بنابراین، در این فرض دعوای تقسیم نسبت به آن ملک موضوعاً منتفی است وفقط به علت شراکت مشاعی ورثه در ملک موروثی هر یک از مالکین مشاعی وفق مقررات قانون افراز و فروشاملاک مشاع مصوب 1357 و آئین نامه اجرائی آن میتواند درخواست افراز ملک مشاع ثبت شده را از اداره ثبت مربوطه بنمایند و چنانچه اداره ثبت به موجب تصمیم قطعی خود ملک مشاع را غیر قابل افراز تشخیص دهد، ممکن است ملک مشاع به درخواست شرکاء فروخته شده و ثمن آن بین شرکاء تقسیم شود.
2- بنابه مراتب مذکور سوال دوم موضوعاً منتفی است یعنی اگر برخی از ورثه سهم مشاعی خ. ر. ب. دیگری واگذار و انتقال داده باشند، بازهم درخواست برخی دیگر مبنی بر تقسیم ملک فاقد موضوعیت است و باید به ترتیب مذکور در بند یک عمل شود./