نظر مشورتی 7/95/2586 مورخ 1395/10/11 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص تأثیر عدم بذل مال در بائن بودن طلاق به تقاضای زوجه به جهت عسر و حرج با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا در طلاق ناشی از عسر و حرج زوجه، بذل مال توسط زوجه شرط و مؤثر در بائن بودن طلاق است؟
پاسخ: طلاق به واسطه عسر و حرج بائن است و عدم بذل مال از سوی زوجه تأثیری در بائن بودن آن ندارد.
به زبانِ ساده
پرسش درباره طلاقی بود که دادگاه به درخواست زن و به علت عسر و حرج صادر میکند. نظر مشورتی میگوید این طلاق بائن است؛ بنابراین شوهر در ایام عده حق رجوع ندارد و بائن بودن آن به بخشیدن مال از سوی زن وابسته نیست.
چه کسی: نظر مشورتی را اداره کل حقوقی قوه قضائیه صادر کرده است. طرفهای موضوع، زوجهای است که به علت عسر و حرج درخواست طلاق کرده و زوجی است که ممکن است در ایام عده رجوع کند.
چگونه: در پاسخ به پرسشی درباره اثر ندادن مال و امکان رجوع زوج، اداره کل حقوقی طلاق صادرشده به درخواست زوجه به علت عسر و حرج را بائن دانسته است.
چرا مهم است: این نظر برای زنان و وکلای خانوادهای اهمیت دارد که درباره نوع طلاق ناشی از عسر و حرج و امکان رجوع زوج پرسش دارند.
قوانینِ مرتبط: در متن به ماده قانونی مشخصی اشاره نشده است.
مفاهیمِ حقوقی: عسر و حرج، طلاق بائن، طلاق رجعی، بذل مال، مهر، رجوع در ایام عده
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا طلاقی که به درخواست زوجه و به علت عسر و حرج صادر میشود، با ندادن مال از سوی زوجه رجعی است؟
خیر؛ طلاق در این فرض بائن است و ندادن مال اثری بر بائن بودن آن ندارد.
آیا زوجه برای بائن بودن چنین طلاقی الزاماً باید مالی بذل کند؟
خیر، بذل مال الزامی نیست.
کلیدواژهها: طلاق بائن، عسر و حرج، بذل مال، حقوق خانواده، طلاق رجعی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
در صورتي كه حكم طلاق با تقاضاي زوجه به جهت عسر و حرج صادر و با عدم بذل مهر يا عدم كراهت نوع طلاق رجعي باشد البته مبتني بر نظري كه حكم طلاق حاكم را نوع خاص از انواع طلاق ندانسته و بائن نداند و نوع طلاق حتي در اين فرض هم تابع شرايط كلي انواع طلاق فرض شود در صورترجوع مرد در ايام عده آيا زوجه خواهان براي بار دوم و سوم و براي بائن شدن طلاق و جلو گيري از رجوع مرد زوجه مي تواند با استفاده از اين حكم در ايام عده يا خارج از آن مجدداً مبادرت به ثبت طلاق بكند يا خير؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
در فرضي كه با تقاضاي زوجه به جهت عسر و حرج، حكم طلاق صادر مي شود، نوع طلاق بائن است و نمي تواند رجعي باشد؛ زيرا در اين صورت رافع عسر و حرج نبوده و بي نتيجه و عبث خواهد بود، در اينگونه موارد نيازي نيست كه زوجه الزاماً مبادرت به بذل مال نمايد و عدم بذل مال تأثيري در بائن بودن طلاق مزبور ندارد، نظر فقهاي بزرگ معاصر از جمله آيت اله خوئي در منهاج الصالحين نيز دلالت بر بائن بودن طلاق صادره از سوي دادگاه درصورت احراز عسر و حرج زوجه دارد.
نظریه مشورتی شماره 7/95/2586 مورخ 1395/10/11
موضوع استعلام درباره وضعیت طلاق به درخواست زوجه به دلیل عسر و حرج و امکان رجوع مرد در مدت عده است. سوال این است که آیا زوجه میتواند با استناد به حکم طلاق، دوباره اقدام به ثبت طلاق کند یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه توضیح میدهد که اگر حکم طلاق به درخواست زوجه به دلیل عسر و حرج صادر شود، این طلاق بائن است و نمیتواند رجعی باشد، زیرا در غیر این صورت عسر و حرج برطرف نخواهد شد و طلاق بینتیجه خواهد ماند. بنابراین، عدم بذل مهر تاثیری در بائن بودن طلاق ندارد و زوجه نیازی به بذل مال ندارد. این نظر همچنین با آراء فقهای بزرگ معاصر، از جمله آیتالله … است.
تاریخ نظریه: 1395/10/11
شماره نظریه: 7/95/2586
شماره پرونده: 1855-2/9-95