پرسش: آیا صدور حکم به جبران خسارت ناشی از جرم نیازمند تقدیم دادخواست است؟
پاسخ: بله، صدور حکم به جبران خسارت جز در مواردي كه مقنن صریحاً استثنا کرده، نیازمند تقدیم دادخواست و رعایت تشریفات مربوط است.
به زبانِ ساده
این نظر درباره جبران خسارت ناشی از جرم و لزوم ارائه دادخواست است. اصل بر این است که زیاندیده برای گرفتن حکم جبران خسارت دادخواست بدهد؛ صرف عبارت کلی «جبران خسارات وارده» این تشریفات را کنار نمیگذارد، مگر قانون صریحاً استثنا کرده باشد.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به استعلام؛ استعلامکننده و اشخاص پرونده در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره حقوقی ابتدا «خسارت وارده» را به ضرر و زیان ناشی از جرم موضوع ماده ۱۴ مربوط دانسته و سپس قاعده ماده ۱۵ را بیان کرده است: جبران خسارت اصولاً به دادخواست نیاز دارد، مگر قانون خلاف آن را تصریح کند.
چرا مهم است: این نظر برای زیاندیدگان از جرم و وکلای آنان در تشخیص لزوم طرح دادخواست مطالبه خسارت کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون آیین دادرسی کیفری، مواد ۱۴ و ۱۵
مفاهیمِ حقوقی: ضرر و زیان ناشی از جرم، جبران خسارت، دادخواست، تشریفات دادرسی، استثنای قانونی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
منظور از «خسارت وارده» در پرسش مطرحشده چیست؟
ضرر و زیان ناشی از جرم موضوع ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری است.
آیا صرف ذکر «علاوه بر جبران خسارات وارده» در قانون، دادگاه را از نیاز به دادخواست بینیاز میکند؟
خیر؛ جز در مواردی که قانون صدور حکم بدون دادخواست را تصریح کرده باشد، جبران خسارت نیازمند تقدیم دادخواست است.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اولاً منظور از "خسارت وارده" در فرض استعلام، ضرر و زيان ناشي از جرم موضوع ماده 14 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و اصلاحات و الحاقات بعدي است.
ثانياً ب. ت. ب. قاعده كلي مذكور در ماده 15 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و اصلاحات و الحاقات بعدي، صدور حكم به جبران خسارت جز در مواردي كه مقنن به صدور چنين احكامي بدون تقديم دادخواست، تصريح نموده است، نيازمند تقديم دادخواست ميباشد؛ بنابراين صرف ذكر عبارت « علاوه بر جبران خسارات وارده» در قانون، به معناي نفي نياز به مطالبه و نيز رعايت تشريفات مربوط نميباشد
نظریه مشورتی شماره 7/95/982 مورخ 1395/04/29
موضوع استعلام به تفسیر مواد 532 تا 537 قانون تعزیرات مصوب 1375 و نحوه جبران خسارت ناشی از جرم مربوط میشود. پرسش این است که آیا جبران خسارت شامل خسارات دادرسی میشود یا خسارات دیگر، و اینکه آیا شاکی باید دادخواست حقوقی ارائه کند یا قاضی میتواند در حکم کیفری میزان خسارت را تعیین کند. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که خسارت وارده به ضرر و زیان ناشی از جرم طبق ماده 14 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 اشاره دارد. همچنین، بر اساس ماده 15 همان قانون، صدور حکم برای جبران خسارت نیازمند ارائه دادخواست است، مگر در مواردی که قانونگذار صراحتاً صدور حکم بدون دادخواست را مجاز کرده باشد؛ بنابراین، عبارت «علاوه بر جبران خسارات وارده» به معنای عدم نیاز به ارائه دادخواست و رعایت تشریفات قانونی نیست.
تاریخ نظریه: 1395/04/29
شماره نظریه: 7/95/982
شماره پرونده: 59-861/1-414
در مورد مواد 532 الی 537 قانون تعزیرات مصوب 75 عبارت جبران خسارت
ذکر شده آیا منظور جبران خسارات دادرسی است یا خسارتهای دیگر مد نظر مقنن بوده
آیا نیازی به طرح دادخواست حقوقی از طرف شاکی است یا اینکه قاضی دادگاه باید ضمن صدور رای کیفری میزان خسارات را نیز ذکر نماید
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: