نظر مشورتی 7/96/1203 مورخ 1396/05/30 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص دستورالعملهای مربوط به تعیین و پرداخت نفقه بر اساس قانون حمایت خانواده 1391 با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا تعیین میزان نفقه و ترتیب پرداخت آن بر اساس ماده ۴۷ قانون حمایت خانواده به معنای صدور حکم به پرداخت نفقه است؟
پاسخ: خیر، تعیین میزان و ترتیب پرداخت نفقه به معنای صدور حکم قطعی به پرداخت نیست و مستلزم اثبات تمكين در آینده نمیباشد؛ بنابراین برای نفقه معوقه نیاز به دادخواست مجدد است.
به زبانِ ساده
وقتی دادگاه فقط مبلغ نفقه را مشخص میکند، این به معنای حکم قطعی برای گرفتن پول نیست. اگر شوهر پول را نداد، زن نمیتواند بلافاصله اجراییه بگیرد، بلکه باید دوباره شکایت کند تا دادگاه بررسی کند که آیا زن در آن مدت مستحق نفقه بوده است یا خیر.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه (مرجع صادرکننده)، زوجین (طرفین اختلاف).
چگونه: با تفسیر ماده ۴۷ قانون حمایت خانواده و تبیین ماهیت دستور دادگاه در خصوص تعیین نفقه.
چرا مهم است: این نظر به زوجهها و وکلا کمک میکند تا مسیر درست مطالبه نفقه را بدانند و از اشتباه در اجرای احکام جلوگیری کنند.
قوانینِ مرتبط: قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ (ماده ۴۷).
آیا تعیین میزان نفقه در دادگاه به معنای صدور حکم پرداخت آن است؟
خیر، صرف تعیین میزان و ترتیب پرداخت نفقه، حکم به پرداخت محسوب نمیشود.
اگر شوهر از پرداخت نفقه تعیینشده خودداری کند، زوجه چه باید بکند؟
زوجه باید دادخواست جدیدی برای مطالبه نفقه معوقه تقدیم کند و استحقاق خود را اثبات نماید.
آیا دادگاه میتواند در زمان صدور رأی، تمکین زوجه در آینده را پیشبینی کند؟
خیر، احراز تمکین برای زمان آینده در زمان صدور رأی امکانپذیر نیست.
کلیدواژهها: نفقه، قانون حمایت خانواده، تمکین، نفقه معوقه، دادخواست
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
درموارد تعيين ميزان نفقه و ترتيب پرداخت آن، برابر ماده 47 قانون حمايت خانواده مصوب 1391، دادگاه به طور معمول، حكم به پرداخت نفقه صادر نميكند و فقط ميزان و ترتيب پرداخت را تعيين و اعلام ميكند و صرف تعيين ميزان نفقه و ترتيب پرداخت آن، به معناي صدور حكم به پرداخت نفقه نميباشد تا مستلزم احراز تمكين زوجه در آينده باشد و اصولاً احراز امري براي زمان آينده در زمان صدور رأي، امكان پذير نمي باشد. بنابراين، در صورت استنكاف شوهر از پرداخت نفقه تعييني بر اساس ماده 47 قانون مذكور به ادعاي عدم تمكين، زوجه بايد با تقديم دادخواست ديگري مبني بر مطالبهنفقه معوقه و اثبات استحقاق خود براي دريافت آن اقدامات لازم را به عمل آورد.
نظریه مشورتی شماره 7/96/1203 مورخ 1396/05/30
موضوع استعلام مربوط به اختلاف نظر در پرداخت نفقه جاریه و ارتباط آن با تمکین زوجه است. سوال این است که آیا پرداخت نفقه جاریه وابسته به تمکین زوجه است یا خیر، ب. ت. ب. ماده 47 قانون حمایت خانواده مصوب 1391. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که بر اساس ماده 47، دادگاه معمولاً حکم به پرداخت نفقه صادر نمیکند، بلکه فقط میزان و ترتیب پرداخت را تعیین میکند. این تعیین به معنای صدور حکم به پرداخت نفقه نیست که نیاز به احراز تمکین زوجه داشته باشد. بنابراین، اگر شوهر به دلیل عدم تمکین از پرداخت نفقه خودداری کند، زوجه باید با ارائه دعوی جداگانه برای مطالبه نفقه معوقه و اثبات استحقاق خود اقدام کند.
تاریخ نظریه: 1396/05/30
شماره نظریه: 7/96/1203
شماره پرونده: 831-4/9-96
با عنایت به اینکه در پرداخت نفقه جاریه بین همکاران محترم قضایی اختلاف رویه وجود دارد برخی از همکاران با استصحاب تمکین زوجه حکم بر پرداخت نفقه جاریه صادر می کنند و برخی از همکاران نیز پرداخت نفقه جاریه را منوط به تمکین می نمایند و برخی دیگر ب. ت. ب. اصل عدم و اینکه پرداخت نفقه فرع بر تمکین م. ب. در پرداخت نفقه جاریه چون هنوز تمکین احراز نشده دعوی را مردود اعلام می نمایند لذا با لحاظ ماده 47 قانون حمایت خانواده مصوب 91 تقاضای اعلام نظریه مشورتی میگردد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: