پرسش: آیا در دعوی اعسار میتوان به جای سوگند از شهادت شهود استفاده کرد؟
پاسخ: بله، مدعی اعسار میتواند برای اثبات ادعای خود به شهادت شهود استناد کند و ادای سوگند مانع استماع شهادت نیست.
به زبانِ ساده
موضوع این بود که شخصی که ادعای ناتوانی از پرداخت بدهی دارد، برای اثبات اعسار باید سوگند بخورد یا میتواند شاهد معرفی کند. اداره کل حقوقی قوه قضاییه گفته است شهادت شهود هم پذیرفتنی است و سوگند تنها راه اثبات نیست.
چه کسی: نظریه را اداره کل حقوقی قوه قضاییه صادر کرده است؛ استعلامکننده در متن با حروف اختصاری معرفی شده و طرف دیگر، مدیونِ مدعی اعسار است.
چگونه: درباره امکان استفاده از شهادت شهود در دعوای اعسار، با توجه به ماده ۷ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و ماده ۱۳۲۸ قانون مدنی استعلام شد. اداره کل حقوقی اعلام کرد که شهادت شهود قابل استماع است و سوگند جایگزینِ الزامیِ آن نیست.
چرا مهم است: این نظریه برای مدعیان اعسار و وکلای آنان مهم است، چون روشن میکند میتوانند برای اثبات ادعای خود به شاهد استناد کنند.
قوانینِ مرتبط: ماده ۷ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب ۱۳۹۴؛ ماده ۱۳۲۸ قانون مدنی.
آیا مدیونِ مدعی اعسار میتواند بهجای سوگند از شهادت شهود استفاده کند؟
بله؛ میتواند اعسار خود را با شهادت شهود اثبات کند.
آیا سوگند در این دعوا الزامی است؟
خیر؛ سوگند تنها وقتی مطرح است که اثبات دعوا با دلیلهای دیگر ممکن نباشد.
آیا سکوت قانون آیین دادرسی مدنی ماده ۱۳۲۸ قانون مدنی را نسخ کرده است؟
خیر.
کلیدواژهها: اعسار، شهادت شهود، سوگند، قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، قانون مدنی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظریه مشورتی شماره 7/96/1272 مورخ 1396/06/06
خ. م.:
موضوع استعلام درباره امکان استناد به شهادت شهود در دعوی اعسار بر اساس ماده 7 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394 است. سوال این است که آیا در صورت عدم تمایل مدیون به ادای سوگند، میتوان به شهادت شهود تکیه کرد یا ادای سوگند الزامی است؟ اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ، بر اساس ماده 1328 (اصلاحی 1370/08/14) قانون مدنی تاکید میکند که مدعی اعسار میتواند به جای ادای سوگند، از شهادت شهود برای اثبات اعسار خود استفاده کند و هیچ دلیلی برای عدم پذیرش شهادت در این مورد وجود ندارد. همچنین، سکوت قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی به معنای نسخ ماده 1328 نیست و سوگند تنها در مواردی است که امکان اثبات دعوا با ادله دیگر وجود نداشته باشد.
تاریخ نظریه: 1396/06/06
شماره نظریه: 7/96/1272
شماره پرونده: 1323-26-95
استعلام:
ب. ت. ب. ماده 7 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی 1394 چنانچه خوانده دعوی اعسار نتواند ملانت فعلی یا سابق خواهان اعسار را ثابت کند یا ملانت فعلی یا سابق او نزد قاضی دادگاه محرز نباشد ادعای اعسار با سوگند مدیون خواهان اعسار مطابق تشریفات مقرر در قانون آیین دادرسی مدنی پذیرفته میشود
سوال: چنانچه مدیون اعلام دارد حاضر به سوگند نمیباشد ولی شاهدانی دارد که به ادعای مبنی بر اعسار فعلی او شهادت می دهند آیا مجوزی برای استماع شهادت شهود وجود دارد یا اینکه ادای سوگند موضوعیت دارد؟/
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
برابر ماده 1328(اصلاحی 1370/8/14) قانون مدنی، «کسی که قسم متوجه او شده است در صورتی که بطلان دعوای طرف را اثبات نکند یا باید قسم یاد نماید یا قسم را به طرف دیگر رد کند و... » بنابراین، در فرض سوال که مدعی اعسار برابر ذیل ماده 7 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394 سوگند متوجه اوست، میتواند در اجرای صدر ماده 1328 قانون مدنی به جای ادای سوگند، برای اثبات اعسار خود به شهادت شهود استناد نماید و دلیلی بر عدم استماع شهادت در این فرض وجود ندارد و سکوت قانون آیین دارسی دادگاههای عمومی و انقلاب درامور مدنی به معنای نسخ صدر ماده اخیرالذکر نمیباشد؛ به ویژه آنکه علی الاصول سوگند ناظر به زمانی است که امکان اثبات دعوا به وسیله ادله دیگر وجود نداشته باشد./