پرسش: آیا معرفی عضو چهارم به شعبه تجدیدنظر دیوان عدالت اداری هنگام بروز اختلاف نظر مجاز است؟
پاسخ: معرفی عضو چهارم به شعبه تجدیدنظر مجاز نبوده و اعضا باید با بحث و مشاوره به اتفاق نظر یا اکثریت آرا برسند.
به زبانِ ساده
متن میگوید شعبه تجدیدنظر دیوان عدالت اداری حداکثر سه عضو دارد. اگر جلسه با دو عضو رسمیت پیدا کند و هنگام صدور رأی اختلاف باشد، یک مستشار دیگر اضافه میشود؛ اما اضافه کردن عضو چهارم یا ارجاع پرونده به شعبه دیگر در فرض استعلام مجاز نیست.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ درباره ترکیب شعبه تجدیدنظر دیوان عدالت اداری اظهارنظر شده و هویت استعلامکننده مشخص نیست.
چگونه: اداره کل حقوقی با استناد به ماده ۳ و تبصره آن، تعداد اعضا و نحوه رسیدگی در صورت اختلاف را بیان کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای قضات و کارکنان دیوان عدالت اداری در تعیین ترکیب قانونی شعبه و شیوه رسیدن به رأی کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲، ماده ۳ و تبصره آن.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
طبق ماده 3 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب 25/3/1392 هر شعبه تجديدنظر ديوان عدالت اداري، از يك رئيس و دو مستشار تشكيل مي شود و حسب تبصره آن، چنانچه جلسه شعبه تجديدنظر با حضور دو عضو رسميت يابد و هنگام صدور رأي، اختلاف نظر حاصل شود، يك عضو مستشار توسط رئيس ديوان به آنان اضافه مي شود. بنابراين، ملاحظه مي گردد قانون گذار پيش بيني حداكثر سه عضو براي شعبه تجديدنظر نموده است. در هر صورت اين سه عضو مكلّف به تعيين تكليف پرونده با انجام مباحثه فيمابين يكديگر مي باشند؛ لذا معرفي عضو چهارم به شعبه تجديدنظر مرجع موصوف، مجاز نمي باشد و بر خلاف ماده 3 قانون صدرالاشاره مي باشد و اعضاء شعبه بايد آنقدر به بحث و مشاوره ادامه دهند تا به اتفاق نظر يا اكثريت آراء برسند و بر اين اساس مبادرت به انشاء رأي نمايند. همچنين مجوز قانوني مبني بر ارجاع پرونده به شعبه ديگر، در فرض استعلام وجود ندارد./الف
نظریه مشورتی شماره 7/96/1723 مورخ 1396/07/26
موضوع استعلام درباره تبصره ماده 3 قانون تشکیلات و آیین دادرسیدیوان عدالت اداری است که به نحوه رسیدگی و رایگیری در شعب تجدیدنظر دیوان میپردازد. سوال مطرحشده این است که اگر اختلاف نظر بین اعضای شعبه ادامه یابد و نتوانند به نظر اکثریت برسند، آیا رئیس دیوان موظف است عضو دیگری معرفی کند و در صورت تداوم اختلاف، چه باید کرد؟ پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه به این استعلام بیان میکند که طبق ماده 3 قانون مذکور، هر شعبه تجدیدنظر از یک رئیس و دو مستشار تشکیل میشود. در صورت بروز اختلاف نظر، یک مستشار دیگر توسط رئیس دیوان به شعبه اضافه میشود. بنابراین، قانونگذار حداکثر سه عضو را برای شعبه تجدیدنظر تعیین کرده و معرفی عضو چهارم مجاز نیست. اعضای شعبه باید به بحث ادامه دهند تا به اتفاق نظر یا اکثریت آرا برسند و ارجاع پرونده به شعبه دیگر در این مورد مجاز نیست.
تاریخ نظریه: 1396/07/26
شماره نظریه: 7/96/1723
شماره پرونده: 1268-7/1-96
ب. ت. ب.
تبصره ماده 3 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری در صورتی که فیمابین دو عضو تجدیدنظر که جلسه شعبه تجدیدنظر با حضور آنان رسمیت مییابد اختلاف نظر حاصل شود و یک عضو از بین مستشاران توسط رئیس دیوان جهت رسیدگی و اظهارنظر انتخاب و جهت شرکت در صدور رأی به شعبه معرفی شود.
س: اگر با معرفی عضو سوم اختلاف ادامه یافته و نظر اکثریت حاصل نگردد آیا رئیس دیوان ملزم است عضو دیگری به شعبه معرفی نماید و با وجود این اگر اختلاف کماکان استمرار داشته باشد تکلیف چیست.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
طبق ماده 3 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392/3/25 هر شعبه تجدیدنظر دیوان عدالت اداری، از یک رئیس و دو مستشار تشکیل میشود و حسب تبصره آن، چنانچه جلسه شعبه تجدیدنظر با حضور دو عضو رسمیت یابد و هنگام صدور رأی، اختلافنظر حاصل شود، یک عضو مستشار توسط رئیس دیوان به آنان اضافه میشود. بنابراین، ملاحظه میگردد قانونگذار پیشبینی حداکثر سه عضو برای شعبه تجدیدنظر نموده است. در هر صورت این سه عضو مکلّف به تعیین تکلیف پرونده با انجام مباحثه فیمابین یکدیگر میباشند؛ لذا معرفی عضو چهارم به شعبه تجدیدنظر مرجع موصوف، مجاز نمیباشد و بر خلاف ماده 3 قانون صدرالاشاره م. ب. و اعضاء شعبه باید آنقدر به بحث و مشاوره ادامه دهند تا به اتفاق نظر یا اکثریت آراء برسند و بر این اساس مبادرت به انشاء رأی نمایند. همچنین مجوز قانونی مبنی بر ارجاع پرونده به شعبه دیگر، در فرض استعلام وجود ندارد.