پرسش: هزینه دادرسی در مراحل بدوی، واخواهی و تجدیدنظرخواهی در شورای حل اختلاف چگونه تعیین میشود؟
پاسخ: هزینه مرحله بدوی و واخواهی طبق ماده ۲۳ قانون شورای حل اختلاف و هزینه تجدیدنظرخواهی مطابق مقررات مرجع تجدیدنظر تعیین میشود.
به زبانِ ساده
پرسش درباره هزینه دادرسی در مراحل مختلف پروندههای شورای حل اختلاف بود. طبق نظریه، هزینه مرحله بدوی و مراحل مشمول ماده ۲۳ بر همان مبنا تعیین میشود، اما هزینه تجدیدنظر بر اساس هزینه دادرسی مرجع تجدیدنظر دریافت میشود.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضاییه نظریه داده است؛ استعلامکننده مشخص نیست.
چگونه: در پاسخ به استعلام درباره میزان هزینه دادرسی در مراحل بدوی، واخواهی و تجدیدنظر، مواد ۲۳ و ۲۷ قانون بررسی شدهاند.
چرا مهم است: این نظریه برای تعیین هزینه دادرسی در پروندههای شورای حل اختلاف و تشخیص تفاوت هزینه تجدیدنظر با سایر مراحل کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴، مواد ۲۳ و ۲۷ و تبصره ۳ ماده ۲۷.
مفاهیمِ حقوقی: هزینه دادرسی، شورای حل اختلاف، واخواهی، اعاده دادرسی، تجدیدنظرخواهی، مرجع تجدیدنظر
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
هزینه رسیدگی در شورای حل اختلاف بر چه اساسی تعیین میشود؟
بر اساس ماده ۲۳ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴.
هزینه تجدیدنظرخواهی چگونه محاسبه میشود؟
مطابق هزینه دادرسی در مرجع تجدیدنظر، بر اساس تبصره ۳ ماده ۲۷ همان قانون.
مراحل مشمول ماده ۲۳ کداماند؟
واخواهی و اعاده دادرسی؛ تجدیدنظرخواهی مشمول آن نیست.
کلیدواژهها: شورای حل اختلاف، هزینه دادرسی، واخواهی، تجدیدنظرخواهی، قانون شورای حل اختلاف
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظریه مشورتی شماره 7/96/2046 مورخ 1396/09/04
خ. م.:
موضوع استعلام درباره تعیین هزینههای دادرسی در مراحل بدوی، واخواهی و تجدیدنظرخواهی در پروندههای شورای حل اختلاف است. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به این استعلام به ماده 23 قانون شورای حل اختلاف مصوب 16 آذر 1394 اشاره کرده و اعلام کرده است که هزینه رسیدگی در شورای حل اختلاف بر اساس این ماده تعیین میشود و از زمان ابلاغ بودجه سال 1395 همچنان معتبر است. همچنین، بر اساس ماده 27 این قانون، مرجع تجدیدنظر از آرای قاضی شورا، دادگاه عمومی حقوقی یا کیفری دو در همان حوزه قضایی است و هزینه دادرسی در مراحل تجدیدنظرخواهی بر اساس تبصره 3 این ماده، مطابق هزینه دادرسی در آن مرجع دریافت میشود. بنابراین، هزینه تجدیدنظرخواهی شامل ماده 23 نمیشود و مراحل مذکور در این ماده شامل واخواهی و اعاده دادرسی است.
تاریخ نظریه: 1396/09/04
شماره نظریه: 7/96/2046
شماره پرونده: 723-1/2-96
استعلام:
نظر به رویه های مختلف پرداخت هزینه های دادرسی از شوراهای حل اختلاف در حال حاضر نظریه آن اداره محترم در خصوص میزان هزینه دادرسی در مرحله بدوی واخواهی و تجدید نظرخواهی در پرونده های مطروح در شورای حل اختلاف درامور کیفری و حقوقی را اعلام فرمایید.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً: مقنن به موجب ماده 23 قانون شورای حل اختلاف مصوب 1394/9/16 منتشره در روزنامه رسمی شماره 20652- 7/11/94، هزینه رسیدگی در شورای موصوف را معین نمود و این قانون در اواخر بهمن ماه سال 1394 لازمالاجرا و بر اساس آن تا قبل از ابلاغ بودجه سال 1395 عمل شد و سپس در جدول شماره 16 تعرفه های موضوع جدول شماره 5 منتشره در روزنامه رسمی 20770- 8/4/95 به مانند جدول مربوط به سال 1394 هزینه طرح پرونده های حقوقی و کیفری در شوراهای حل اختلاف بدون تغییر ذکر شد که ب. ت. ب. نزدیکی طرح لوایح مربوط در مجلس شورای اسلامی به نظر نمی رسید مقنن با این سرعت از نظر قبلی خود عدول و در حقیقت متن مصوبه ماده 23 قانون صدرالذکر را لغو و مقرر کرده باشد که هزینه رسیدگی شوراهای حل اختلاف در سال 1395 (به جز مدت ابتدایی آن) به مانند سال 1394 (به جز مدت پایانی این سال) وصول شود؛ با این حال به لحاظ تصریح به هزینه طرح پروندههای حقوقی و کیفری شورایهای حل اختلاف در ردیف مخصوص از جدول سال 1395، اختلاف نظر طبیعی بود اما مقنن ظاهرا با استحضار از اشکال (و احتمالا اشتباه) پیش آمده در جدول سال 1395) در جدول سال 1396 ردیف مربوط را به کلی حذف و در واقع ماده نزاع را قلع نمود. بنابراین، در شرایط کنونی دلیلی بر تردید نسبت به لزوم اخذ هزینه دادرسی در شوراهای حل اختلاف برابر حکم خاص مقرر در ماده 23 صدرالذکر وجود ندارد و استناد به عمومات ناظر به هزینههای مراجع قضائی، با وجود حکم خاص مقنن، فاقد توجیه قانونی و بر خلاف فلسفه ایجاد این شوراها و پیشینه مربوط است
ثانیاً: برابر ماده 27 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394 مرجع تجدیدنظر از آرای قاضی شورا حسب مورد، دادگاه عمومی حقوقی یا کیفری دو همان حوزه قضائی م. ب. و چنانچه مرجع تجدیدنظر، آرای صادره را نقض نماید، رأساً مبادرت به صدور رأی میکند و برابر تبصره 3 همین ماده، هزینه دادرسی رسیدگی در مراحل تجدیدنظرخواهی حسب مورد بر اساس هزینه دادرسی طرح دعوا در آن مرجع است. بنابراین، هزینه تجدیدنظرخواهی از آراء شورای حل اختلاف از شمول ماده 23 یادشده، خارج م. ب. و بر اساس تبصره 3 ماده 27 این قانون، حسب مورد، مطابق مقررات مربوط به رسیدگی در دادگاههای عمومی حقوقی و یا کیفری دو اخذ میشود، ثالثاً: واژه «مراحل» مذکور در صدر ماده 23 یادشده به علت حکم خاص مقنن در تبصره 3 ماده 27 همین قانون راجع به مرحله تجدیدنظر، منصرف از این مرحله است و ناظر به مراحلی مانند واخواهی و اعاده دادرسی است.