پرسش: آیا جرم تغییر کاربری اراضي زراعي از جرایم آنی است و صدور حکم قلع و قمع در صورت برائت امکانپذیر است؟
پاسخ: بله، تغییر کاربری جرمی آنی است و در صورت صدور حکم برائت یا شمول مرور زمان، صدور حکم به قلع و قمع بنا منتفی است.
به زبانِ ساده
این نظر میگوید جرم تغییر کاربری غیرمجاز در همان زمان تغییر کاربری انجام میشود، نه اینکه هر روز ادامه پیدا کند. قلعوقمع بنا نیز زمانی ممکن است که دادگاه جرم را احراز و مرتکب را محکوم کند؛ بنابراین با برائت یا شمول مرور زمان، حکم قلعوقمع صادر نمیشود.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ طرفین اختلاف در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی در پاسخ به پرسش حقوقی، زمان تحقق جرم و شرایط صدور حکم قلعوقمع را بر مبنای قانون توضیح داده است.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها و اشخاص درگیر پروندههای تغییر کاربری روشن میکند که قلعوقمع بدون احراز جرم و محکومیت ممکن نیست.
قوانینِ مرتبط: قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها، مواد ۱ و ۳؛ تبصره ۱ ماده ۱؛ ماده ۳ اصلاحی ۱۳۸۵/۰۸/۰۱
مفاهیمِ حقوقی: تغییر کاربری غیرمجاز، جرم آنی، مرور زمان، مجوز تغییر کاربری، جزای نقدی، قلعوقمع بنا، برائت
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا تغییر کاربری غیرمجاز اراضی زراعی و باغها جرم آنی است؟
بله؛ جرم در زمان تغییر کاربری واقع میشود و با وجود شرایط قانونی میتواند مشمول مرور زمان شود.
آیا در صورت برائت یا شمول مرور زمان میتوان حکم به قلعوقمع بنا داد؟
خیر؛ قلعوقمع فقط در صورت احراز جرم و ضمن حکم محکومیت ممکن است.
کلیدواژهها: تغییر کاربری، اراضي زراعي، جرم آنی، مرور زمان، قلع و قمع بنا
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
1- تغيير كاربري اراضي زراعي و باغها موضوع حفظ كاربري اراضي زراعي و باغها مصوب 1374 با اصلاحات بعدي، از جرايم آني است، زيرا عنصر مادي جرم مذكور در همان زمان كه كاربري تغيير داده شده، واقع شده است و لذا با حصول شرايط مقرر در قانون، ميتواند مشمول مرور زمان باشد.
2- طبق ماده 3 (اصلاحي 1/8/1385) قانون حفظ كاربري اراضي زراعي و باغها، مجازات مرتكب بزه تغيير كاربري اراضي زراعي و باغها بدون اخذ مجوز از كميسيون موضوع تبصره 1 ماده 1 قانون مذكور، علاوه بر "قلع و قمع بنا"، پرداخت جزاي نقدي به شرح مقرر در ماده 3 قانون مزبور است؛ لذا صدور حكم به قلع و قمع بنا صرفا در صورتاحراز تحقق بزه و ضمن صدور حكم محكوميت مرتكب توسط مرجع قضايي، امكانپذير است. بنابراين، در مواردي كه دادگاه حكم برائت متهم را صادر ميكند يا به لحاظ شمول مرور زمان، بزه تغيير كاربري غيرمجاز اساسا قابل تعقيب نيست، صدور حكم به "قلع و قمع بنا" نيز منتفي است./
نظریه مشورتی شماره 7/96/2051 مورخ 1396/09/04
موضوع استعلام در مورد تعیین وضعیت جرم تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها از نظر آنی یا مستمر بودن و تاثیر مرور زمان بر قلع و قمع این تغییر کاربری است. در پاسخ به استعلام، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام میکند که تغییر کاربری اراضی مذکور از جرایم آنی است و با وقوع تغییر کاربری، عنصر مادی جرم در همان زمان اتفاق میافتد و بنابراین مشمول مرور زمان میشود. همچنین، طبق ماده 3 (اصلاحی 1385/08/01) قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها، قلع و قمع بنا تنها در صورت صدور حکم محکومیت از سوی مرجع قضایی امکانپذیر است و در مواردی که حکم برائت صادر شود یا به دلیل شمول مرور زمان، بزه قابل تعقیب نباشد، صدور حکم به قلع و قمع بنا نیز منتفی خواهد بود.
تاریخ نظریه: 1396/09/04
شماره نظریه: 7/96/2051
شماره پرونده: 1376-1/186-96
جرم تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها آنی است یا مستمر؟ در صورت آنی بودن جرم مذکور و ب. ت. ب. رأی وحدت رویه دیوان عالی کشور که این جرم را درجه 7 محسوب نموده است آیا با شمول مرور زمان 3 ساله ادارات جهاد کشاورزی میتوانند در خصوص قلع و قمع اقدام به تقدیم دادخواست حقوقی به محاکم حقوقی نمایند یا قلع و قمع اعیانی نیز به تبعیت از منتفی شدن جرم به علت مرور زمان منتفی میگردد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
2- طبق ماده 3 (اصلاحی 1385/8/1) قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها، مجازات مرتکب بزه تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها بدون اخذ مجوز از کمیسیون موضوع تبصره 1 ماده 1 قانون مذکور، علاوه بر قلع و قمع بنا، پرداخت جزای نقدی به شرح مقرر در ماده 3 قانون مزبور است؛ لذا صدور حکم به قلع و قمع بنا صرفا در صورت احراز تحقق بزه و ضمن صدور حکم محکومیت مرتکب توسط مرجع قضایی، امکانپذیر است. بنابراین، در مواردی که دادگاه حکم برائت متهم را صادر میکند یا به لحاظ شمول مرور زمان، بزه تغییر کاربری غیرمجاز اساسا قابل تعقیب نیست، صدور حکم به قلع و قمع بنا نیز منتفی است.