پرسش: وضعیت دعاوی قائم به شخص در صورت فوت یکی از زوجین در حین رسیدگی چیست؟
پاسخ: به دلیل زوال دعوا در حقوق قائم به شخص مانند تمکین، صدور قرار سقوط دعوا مناسب است و ورثه زوج میتوانند از مستندات آن در دعوای نفقه معوقه زوجه دفاع کنند.
به زبانِ ساده
متن درباره اثر فوت یکی از زوجین بر دعوای طلاق یا تمکین است. اگر حق مورد دعوا به شخص وابسته باشد، با فوت او دعوا از بین میرود و صدور قرار سقوط دعوا مناسب است. با این حال، زوجه میتواند نفقه معوقه را از ورثه زوج مطالبه کند.
چه کسی: نظر مشورتی را اداره کل حقوقی قوه قضائیه صادر کرده است؛ اشخاص موضوع نظر، زوجین، زوجه و ورثه زوج متوفی هستند. پرسشکننده در متن مشخص نشده است.
چگونه: نظر، ابتدا اثر فوت بر دعوای قائم به شخص را بیان میکند و سپس امکان طرح دعوای نفقه معوقه و دفاع ورثه در برابر آن را توضیح میدهد.
چرا مهم است: این نظر برای ورثه و همسرِ شخص فوتشده و وکلای دعاوی خانوادگی در تعیین سرنوشت دعاوی تمکین و نفقه مفید است.
قوانینِ مرتبط: نامطمئن؛ متن ماده یا نام قانون مشخصی را ذکر نکرده است.
مفاهیمِ حقوقی: حق قائم به شخص، دعوای طلاق، الزام به تمکین، فوت یکی از زوجین، قرار سقوط دعوا، نفقه معوقه، ورثه، قابلیت استماع دعوا
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر یکی از زوجین هنگام رسیدگی به دعوای طلاق یا الزام به تمکین فوت کند، چه تصمیمی مناسب است؟
صدور قرار سقوط دعوا مناسب است.
آیا ورثه زوج متوفی میتوانند دعوای الزام به تمکین را علیه زوجه سابق متوفی مطرح کنند؟
خیر؛ این دعوا قابلیت استماع ندارد.
آیا زوجه میتواند نفقه معوقه را از ورثه زوج متوفی مطالبه کند؟
بله؛ ورثه میتوانند با مدارک پرونده تمکین و دیگر دلایل از خود دفاع کنند.
کلیدواژهها: سقوط دعوا، تمکین، فوت زوجین، نفقه معوقه، ورثه
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
1 و2- اگر حق، قائم به شخص باشد، مانند دعواي طلاق و الزام به تمكين و يكي از زوجين در حين رسيدگي فوت نمايد، دعوي زايل مي شود؛ چون امكان طرح مجدد آن نيز نمي باشد، بنابراين صدور قرار سقوط دعوا مناسب است.
3- دعواي الزام به تمكين از سوي ورثه زوج متوفي به طرفيت زوجه سابق متوفي بنا به دلايلي كه ذكر شد قابليت استماع ندارد؛ ليكن چنانچه زوجه مبادرت به طرح دعواي نفقه معوقه نسبت به ورثه زوج متوفي نمايد، ورثه مزبور مي توانند با استفاده از مدارك مضبوط در پرونده تمكين كه به لحاظ فوت زوج منجر به صدور قرار سقوط دعوا شده و نيز ساير دلايل و مستندات، نسبت به دفاع از دعواي مطروحه اقدام نمايند
نظریه مشورتی شماره 7/96/2234 مورخ 1396/09/20
موضوع استعلام به وضعیت دادرسی در دعوای الزام به تمکین در صورت فوت خواهان (زوج) در حین رسیدگی مربوط میشود. پرسشها شامل این موارد است: آیا دادگاه باید بر اساس ماده 105 قانون آیین دادرسی مدنی قرار توقف دادرسی صادر کند؟ آیا نیاز به صدور قرار عدم استماع یا قرار رد دعوا وجود دارد؟ و اثر فوت خواهان بر دعوای الزام به تمکین و امکان اقامه دعوای نفقه معوقه توسط زوجه علیه وراث متوفی چیست؟ در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که در مواردی که حق به شخص وابسته است و یکی از زوجین فوت میکند، دعوا زایل میشود و صدور قرار سقوط دعوا مناسب است. همچنین، دعوای الزام به تمکین از سوی وراث علیه زوجه سابق قابل استماع نیست، اما زوجه میتواند دعوای نفقه معوقه را اقامه کند و وراث میتوانند در دفاع از این دعوا از مدارک موجود در پرونده استفاده کنند.
تاریخ نظریه: 1396/09/20
شماره نظریه: 7/96/2234
شماره پرونده: 1590-1/127-96
در دعوای الزام به تمکین زوج به عنوان خواهان دراثناء دادرسی فوت مینماید.
1- آیا دادگاه تکلیف به صدور قرار توقف دادرسی در اجرای ماده 105 قانون آئین دادرسی و تعیین وراث خواهان دارد یا ب. ت. ب. اینکه دعوا در صورت اثبات اثر قانونی ندارد مستلزم صدور قرار توقف دادرسی نمیباشد.
2- در چنین پرونده ای آیا دادگاه میبایست قرار عدم استماع صادر یا ب. ت. ب.
بند 7 ماده 84 قانون آئین دادرسی مدنی قرار رد دعوا صادر نماید.
3- چنانچه دادگاه قرار عدم استماع یا قرار رد دعوا نماید چنانچه زوجه به طرفیت وراث متوفی دعوای مطالبه نفقه معوقه که زوج مدعی عدم تمکین بوده را اقامه نماید و وراث ذینفع در ترکه میباشند آیا دعوای الزام به تمکین با فوت خواهان اثر قانونی دارد یا خیر.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: