نظر مشورتی 7/96/3084 مورخ 1396/12/15 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص تشخیص دادگاه تجدیدنظر مبنی بر نقص تحقیقات معمول در پرونده با اصلاحات و الحاقات بعدی

صرفنظر از اينكه مقررات مربوط به كيفيت رسيدگي دادگاه تجديدنظر استان و ديوان عالي كشور به لحاظ تفاوت در جايگاه و شيوه رسيدگي در قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و اصلاحات و الحاقات بعدي آن متفاوت مي باشد، درخصوص نحوه رسيدگي و چگونگي اتخاذ تصميم از سوي دادگاه تجديدنظرموضوع بندهاي الف و ب ماده 450 قانون فوق الذكر، به نظر مي رسد در مواردي كه تحقيقات معمول در پرونده به نظر دادگاه تجديدنظر ناقص تشخيص داده شود، اعم از اينكه رسيدگي دادگاه تجديدنظر نسبت به احكام باشد يا قرارها، دادگاه مزبور مي بايد مطابق بند الف ماده 450 قانون " قرار رفع نقص " صادر نمايد در اين صورت پرونده را نزد دادسراي صادر كننده كيفر خواست يا دادگاه صادر كننده رأي مي فرستد تا پس تكميل تحقيقات، آن را بدون اظهارنظر اعاده كنند و يا دادگاه تجديدنظر مي تواند خود مبادرت به انجام تحقيقات نمايد و به هر صورت پس از تكميل تحقيقات، دادگاه تجديدنظر حسب مورد مطابق بندهاي ب، ت و ث ماده 450 قانون ياد شده تصميم مقتضي را اتخاذ مي نمايد. ولكن درصورتي كه راي معترض عنه از نوع قرار باشد و علي رغم كامل بودن تحقيقات، قرار صادره بر خلاف قانون تشخيص داده شود، در اين صورت دادگاه تجديدنظر مي بايد نسبت به نقض قرار مزبور اقدام و پرونده را جهت انجام رسيدگي مجدد به دادگاه صادر كننده قرار عودت دهد. بنابراين؛ در فرض سوال كه دادگاه كيفري دو قرار منع تعقيب صادر و به لحاظ اعتراض در دادگاه تجديدنظر استان مطرح شده است، دادگاه تجديد نظر ب. ت. ب. بندهاي الف و ب به شرح فوق مي بايد عمل نمايد و چنانچه آنرا از موارد نقص تحقيقات بداند با صدور قرار رفع نقص، مي تواند پرونده را براي تكميل تحقيقات به دادگاه صادر كننده قرار فرستاده و يا خود رأساً اقدام نمايد. ولكن چنانچه قرار صادره را مطابق قانون تشخيص ندهد نسبت به نقض قرار مزبور (و نه صدور قرار تكميل تحقيقات و رفع نقص) اقدام و پرونده را جهت رسيدگي مجدد به دادگاه صادر كننده قرار عودت مي دهد. نظریه مشورتی شماره 7/96/3084 مورخ 1396/12/15 موضوع استعلام درباره چگونگی ارسال پرونده از دادگاه تجدیدنظر به دادسرای صادرکننده کیفرخواست یا دادگاه صادرکننده رای در صورت نقص تحقیقات مقدماتی است. بر اساس بند الف ماده 450 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، اگر دادگاه تجدیدنظر تشخیص دهد که تحقیقات ناقص است، می‌تواند پرونده را به مرجع مربوطه ارسال کند. در این زمینه، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که دادگاه تجدیدنظر باید طبق بند الف ماده 450، پرونده را برای تکمیل تحقیقات به مرجع مربوطه ارسال کند و در صورت لزوم، می‌تواند خود نیز تحقیقات را تکمیل کند. همچنین، اگر قرار صادره قانونی تشخیص داده نشود، دادگاه تجدیدنظر موظف است آن را نقض کرده و پرونده را به دادگاه صادرکننده قرار بازگرداند. تاریخ نظریه: 1396/12/15 شماره نظریه: 7/96/3084 شماره پرونده: 96-168/1-2299 مطابق بند الف ماده 450 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 چنانچه دادگاه تجدید نظر عقیده بر نقص تحقیقات داشته باشد پرونده را نزد دادسرای صادر کننده کیفرخواست یا دادگاه صادر کننده رای ارسال خواهد کرد در چنین مواردی چنانچه دادگاه تجدید نظر در صورتجلسه رفع نقص ضمن اشاره به موارد نقص در تحقیقات مقدماتی خطاب به دفتر دستور ارسال پرونده را به دادگاه بدوی صادر نماید اولاً: تصریح به دو مرجع دادسرا و دادگاه و تفکیک آن دو با حرف یا حسب مورد شامل جرایم در صلاحیت دادسرا به دادسرا و جرایم با مجازات تعزیری درجه هفت و هشت به دادگاه خواهد بود و یا اینکه از عبارت یا تخییر مرجع تجدید نظر قابل استنباط است و امکان ارسال پرونده در جرایم تعزیری غیر هفت و هشت به محاکم کیفری وجود دارد؟ ثانیاً: چنانچه دادگاه تجدید نظر عقیده به نقص تحقیقات مقدماتی در جرایم تعزیری غیر هفت و هشت داشته باشد و پرونده را به دادگاه کیفری دو ارسال نماید با لحاظ مواد 341 و 274 از قانون آیین دادرسی کیفری و توجه به اینکه اصولا تحقیقات مقدماتی از جمله وظایف ذاتی دادسرا م. ب. امکان ارسال پرونده از دادگاه کیفری مرجوع الیه به دادسرای صادرکننده کیفرخواست وجود دادرد یا خیر؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: