1- بزه موضوع ماده 3 قانون حفظ كاربري اراضي زراعي و باغها (اصلاحي 1/8/1385) از جمله جرايم آني است؛ زيرا با تحقق ركن مادي اين جرم، يعني تغيير كاربري در اراضي موضوع اين قانون، بدون اخذ مجوز از كميسيون موضوع تبصره 1 (اصلاحي 1/8/1385) ماده 1 قانون مذكور مانند ايجاد بناء، برداشتن يا افزايش شن و ماسه، گودبرداري و ساير اقداماتي كه بنا به تشخيص وزارت جهاد كشاورزي تغيير كاربري محسوب ميگردد، بزه موضوع ماده 3 قانون مزبور (بزه تغيير كاربري غيرمجاز) تحقق يافته است و رأي وحدت رويه شماره 730-28/3/1392 هيأت عمومي ديوان عالي كشور نيز به
دلالت التزامي دال بر آني بودن اين جرم است.
2- طبق ماده 13
قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و بند ث اين ماده،
مرور زمان از موانع تعقيب كيفري است و در مواردي كه مانع تعقيب كيفري وجود دارد، موجب قانوني جهت رسيدگي به ماهيت موضوعات كيفري مطروحه نميباشد و ب. ت. ب. پاسخ بند 1، بزه تغيير كاربري غيرمجاز اراضي زراعي و باغها، از جمله "جرايم آني" است؛ لذا با حصول شرايط مقرر در قانون، ميتواند مشمول مرور زمان گردد. در فرض سؤال نيز در صورت شمول مرور زمان تعقيب نسبت به بزه مذكور، مرجع قضايي رسيدگيكننده بايد نسبت به صدور قرار موقوفي تعقيب اقدام نمايد.
(3 و 4)- طبق ماده 3 (اصلاحي 1/8/1385) قانون حفظ كاربري اراضي زراعي و باغها،
مجازات مرتكب بزه تغيير كاربري اراضي زراعي و باغها بدون اخذ مجوز از كميسيون موضوع تبصره 1 ماده 1قانون مذكور، علاوه بر "قلع و قمع بنا"، پرداخت جزاي نقدي به شرح مقرر در ماده 3 قانون مزبور است؛ لذا صدور حكم به قلع و قمع بنا صرفا در صورت احراز تحقق بزه و ضمن صدور حكم محكوميت مرتكب توسط مرجع قضايي، امكانپذير است. بنابراين، در مواردي كه دادگاه حكم برائت متهم را صادر ميكند يا به لحاظ شمول مرور زمان، بزه تغيير كاربري غيرمجاز اساسا قابل تعقيب نيست، صدور حكم به "قلع و قمع بنا" نيز منتفي است. ضمنا در تقسيمبندي مجازاتهاي تعزيري موضوع ماده 19
قانون مجازات اسلامي 1392، مجازاتي تحت عنوان قلع و قمع بنا وجود ندارد؛ بنابراين قلع و قمع بنا طبق ماده 3 قانون صدرالذكر نيز ماهيت مجازات را ندارد.
نظریه مشورتی شماره 7/96/892 مورخ 1396/04/24
موضوع استعلام درباره وضعیت حقوقی
تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها و ارتباط آن با
جرم مستمر یا آنی و مرور زمان است. نظریه مشورتی
اداره کل حقوقی قوه
قضاییه توضیح میدهد که بزه
تغییر کاربری غیرمجاز، موضوع ماده 3 قانون
حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها (اصلاحی 1 آبان 1385)، از جرایم آنی است و با تحقق رکن مادی این جرم، مشمول مرور زمان میشود. طبق ماده 13
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، در صورت شمول مرور زمان، مرجع
قضایی باید
قرار موقوفی تعقیب صادر کند. مجازات
تغییر کاربری شامل قلع و قمع بنا و
جزای نقدی است و در صورت صدور
حکم برائت یا شمول مرور زمان، امکان صدور حکم به قلع و قمع بنا منتفی میشود. قلع و قمع بنا به عنوان مجازات تلقی نمیشود و در صورت صدور قرار موقوفی، اعاده به حالت سابق نیز نمیتواند به عنوان مجازات محسوب گردد.
تاریخ نظریه: 1396/04/24
شماره نظریه: 7/96/892
شماره پرونده: 69-291-755
1- آیا تغییر کاربری جرم مستمر است یا جرم آنی؟ به عبارتی آیا مشمول مرور زمان میشود یا خیر؟
2- برخی از محاکم و یا دادسراها ب. ت. ب. گذشت مرور زمان قرار موقوفی صادر مینماید حال این امر ب. ت. ب. سوال یک صحیح است یا خیر؟
3- در صورتی که شما با قرار موقوفی موافق باشید آیا اعاده به حالت سابق مجازات است یا خیر؟ به عبارتی آیا دادیاری و یا دادگاه محترم در صورت قرار
موقوفی تعقیب در مورد اعاده به حالت سبق تکلیفی دارد یعنی
قرار جلب به دادرسی و یا حکم در این خصوص داده شود یا خیر؟
4- در صورتی که اعاده به حالت سابق نیز مجازات محسوب شود و قرار موقوفی صادر گردد تکلیف اعاده به حالت سابق چیست؟ آیا
دادخواست حقوقی توسط اداره تنظیم گردد و یا چنین اقدامی نیز نمیتواند بکند.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- بزه موضوع ماده 3 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها (اصلاحی 1385/8/1) از جمله جرایم آنی است؛ زیرا با تحقق رکن مادی این جرم، یعنی تغییر کاربری در اراضی موضوع این قانون، بدون اخذ مجوز از کمیسیون موضوع تبصره 1 (اصلاحی 1385/8/1) ماده 1 قانون مذکور مانند ایجاد بناء، برداشتن یا افزایش شن و ماسه،
گودبرداری و سایر اقداماتی که بنا به تشخیص وزارت جهاد
کشاورزی تغییر کاربری محسوب میگردد، بزه موضوع ماده 3 قانون مزبور (بزه تغییر کاربری غیرمجاز) تحقق یافته است و رأی وحدت رویه شماره 730- 1392/3/28 هیأت عمومی دیوان عالی کشور نیز به دلالت التزامی دال بر آنی بودن این جرم است.
2- طبق ماده 13 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و بند ث این ماده، مرور زمان از موانع
تعقیب کیفری است و در مواردی که مانع تعقیب کیفری وجود دارد، موجب قانونی جهت
رسیدگی به ماهیت موضوعات کیفری مطروحه نمیباشد و ب. ت. ب. پاسخ بند 1، بزه تغییر کاربری غیرمجاز اراضی زراعی و باغها، از جمله جرایم آنی است؛ لذا با حصول شرایط مقرر در قانون، میتواند مشمول مرور زمان گردد. در فرض سوال نیز در صورت شمول
مرور زمان تعقیب نسبت به بزه مذکور، مرجع قضایی رسیدگیکننده باید نسبت به صدور قرار موقوفی تعقیب اقدام نماید.
(3 و 4)- طبق ماده 3 (اصلاحی 1385/8/1) قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها، مجازات مرتکب بزه
تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها بدون اخذ مجوز از کمیسیون موضوع تبصره 1 ماده 1 قانون مذکور، علاوه بر قلع و قمع بنا، پرداخت جزای نقدی به شرح مقرر در ماده 3 قانون مزبور است؛ لذا صدور حکم به قلع و قمع بنا صرفا در صورت احراز تحقق بزه و ضمن صدور حکم
محکومیت مرتکب توسط مرجع قضایی، امکانپذیر است. بنابراین، در مواردی که دادگاه حکم برائت متهم را صادر میکند یا به لحاظ شمول مرور زمان، بزه تغییر کاربری غیرمجاز اساسا قابل تعقیب نیست، صدور حکم به قلع و قمع بنا نیز منتفی است. ضمنا در تقسیمبندی مجازاتهای
تعزیری موضوع ماده 19 قانون مجازات اسلامی 1392، مجازاتی تحت عنوان قلع و قمع بنا وجود ندارد؛ بنابراین قلع و قمع بنا طبق ماده 3 قانون صدرالذکر نیز ماهیت مجازات را ندارد.