پرسش: آیا پس از لازمالاجرا شدن ماده واحده الحاق یک ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر، تعیین مجازات جزای نقدی و شلاق مقرر در بند ۶ ماده ۵ قانون یاد شده همچنان امکانپذیر است؟
پاسخ: خیر، تعیین مجازات جزای نقدی و شلاق مقرر در بند ۶ ماده ۵ منتفی است و مشمولان صرفاً به مجازاتهای مقرر در ماده واحده الحاقی محکوم میشوند.
به زبانِ ساده
موضوع، مجازات مرتکبان برخی جرایم مواد مخدر پس از تصویب ماده واحده الحاقی سال ۱۳۹۶ است. نظر اداره کل حقوقی این است که مجازاتهای مقرر در آن ماده واحده جایگزین مجازاتهای پیشینِ مورد بحث شدهاند؛ بنابراین جزای نقدی و شلاق بند ۶ ماده ۵ دیگر به آنها افزوده نمیشود.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ پرسشکننده و طرفین پرونده در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی با توجه به مجازاتهای مقرر در ماده واحده الحاقی و تصریح آن به ضبط اموال، نتیجه گرفته است که آن ماده در مقام بیان کل محکومیت این مرتکبان بوده و مجازاتهای بند ۶ ماده ۵ منتفی است.
چرا مهم است: این نظر برای تعیین مجازات مشمولان بند ۶ ماده ۵ پس از لازمالاجرا شدن ماده واحده الحاقی کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: ماده واحده الحاق یک ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب ۱۲/۷/۱۳۹۶؛ قانون مبارزه با مواد مخدر، ماده ۵ بند ۶.
مفاهیمِ حقوقی: مجازات اعدام، حبس ابد، تخفیف مجازات، تبدیل مجازات، جزای نقدی، شلاق، ضبط اموال ناشی از جرم
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
پس از لازمالاجرا شدن ماده واحده الحاقی سال ۱۳۹۶، آیا مجازات جزای نقدی و شلاق بند ۶ ماده ۵ قانون مبارزه با مواد مخدر هم تعیین میشود؟
خیر؛ طبق نظر، این مجازاتها منتفی است.
مشمولان این بند به چه مجازاتهایی محکوم میشوند؟
صرفاً به مجازاتهای مقرر در ماده واحده الحاقی.
آیا متن درباره ضبط اموال ناشی از جرایم مواد مخدر هم اظهارنظر کرده است؟
بله؛ به نظر اداره کل حقوقی، ماده واحده به ضبط این اموال نیز تصریح دارد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقنن به موجب ماده واحده الحاق يك ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 12/7/1396، مجازات مرتكبان جرائمي را كه در اين قانون داراي مجازات اعدام يا حبس ابد هستند، درصورت عدم احراز يكي از شرايط مذكور در اين ماده واحده تخفيف داده است و ب. ت. ب. تعيين حبس و جزاي نقدي و نيز تصريح به اين كه در اين موارد مرتكب به ضبط اموال ناشي از جرايم مواد مخدر و روان گردان هم محكوم مي شود، به نظر مي رسد مقنن در مقام بيان كل محكوميت مرتكبان مزبور بوده است و در حقيقت مجازات اين مرتكبان را تبديل نموده است، بنابراين تعيين مجازات جزاي نقدي و شلاق مقرر در بند 6 ماده 5 قانون ياد شده، پس از لازم الاجرا شدن ماده واحده الحاقي صدرالذكر، منتفي است و مشمولان اين بند صرفاً به مجازات هاي مقرر در ماده واحده الحاقي محكوم مي شوند.
نظریه مشورتی شماره 7/97/1273 مورخ 1397/05/02
موضوع استعلام درباره وضعیت جزای نقدی در جرایم مرتبط با مواد مخدر با مجازات حبس ابد است. سوال این است که آیا جزای نقدی درجه دو در جرم حمل بیش از یکصد کیلوگرم تریاک ثابت میماند یا با افزایش مقدار مواد مخدر تغییر میکند و همچنین کدام قانون بر جزای نقدی اضافی حاکم است. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه توضیح میدهد که بر اساس ماده واحده الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1396، مجازات مرتکبان جرایمی که مجازات اعدام یا حبس ابد دارند، در صورت عدم احراز شرایط خاص، تخفیف یافته و به مجازات حبس و جزای نقدی و ضبط اموال ناشی از جرایم محکوم میشوند. بنابراین، مجازات جزای نقدی و شلاق مقرر در بند 6 ماده 5 این قانون پس از لازمالاجرا شدن ماده واحده الحاقی منتفی است و مشمولان این بند فقط به مجازاتهای مقرر در ماده واحده الحاقی محکوم خواهند شد.
تاریخ نظریه: 1397/05/02
شماره نظریه: 7/97/1273
شماره پرونده: 96-54-2258
بر اساس ماده ی 45 الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1396 مرتکبان جرایم با حبس ابد که هیچ یک از شرایط ماده ی مزبور را نداشته باشند (مشمولان حبس ابد) به مجازات حبس و جزای نقدی درجه دو و ضبط اموال ناشی از جرایم مواد مخدر و روان گردان محکوم میشوند. ب. ت. ب. ماده ی نوزده قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی، جزای نقدی درجه ی دو، بیش از پانصد و پنجاه میلیون ریال تا یک میلیارد است. آیا جزای نقدی مزبور در جرم با حبس ابد،مانند حمل بیش از یکصد کیلوگرم تریاک تا هر میزان که بالا رود، مثل هزار کیلوگرم ثابت می ماند؟ به تعبیر دیگر آیا جزای نقدی موضوع بند شش ماده ی پنج قانون مبارزه با مواد مخدر در افزایش آن به ازای هر کیلوگرم دویست هزار تومان مازاد بر یکصد کیلوگرم حتی تا هزار کیلوگرم و بیشتر از آن ثابت می ماند؟ ب. ت. ب. این که ماده پنج قانون مبارزه با مواد مخدر به عنوان قانون خاص مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام است در مازاد جزای نقدی درجه دو کدام قانون حاکم است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
مقنن به موجب ماده واحده الحاق یک ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1396/7/12، مجازات مرتکبان جرائمی را که در این قانون دارای مجازات اعدام یا حبس ابد هستند، در صورت عدم احراز یکی از شرایط مذکور در این ماده واحده تخفیف داده است و ب. ت. ب. تعیین حبس و جزای نقدی و نیز تصریح به اینکه در این موارد مرتکب به ضبط اموال ناشی از جرایم مواد مخدر و روان گردان هم محکوم میشود، به نظر میرسد مقنن در مقام بیان کل محکومیت مرتکبان مزبور بوده است و در حقیقت مجازات این مرتکبان را تبدیل نموده است، بنابراین تعیین مجازات جزای نقدی و شلاق مقرر در بند 6 ماده 5 قانون یاد شده، پس از لازم الاجرا شدن ماده واحده الحاقی صدرالذکر، منتفی است و مشمولان این بند صرفاً به مجازاتهای مقرر در ماده واحده الحاقی محکوم میشوند.