نظر مشورتی 7/97/1299 مورخ 1397/05/03 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص تغییر مجازاتهای اعدام و حبس ابد بر اساس ماده 45 الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 12/7/1396 و عدم گست
پرسش: آیا ماده ۴۵ الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر جرمانگاری جدید است یا تعدیل مجازات؟
پاسخ: این ماده در مقام تعدیل مجازاتهای اعدام و حبس ابد بوده و به معنای گسترش قلمرو قاچاق مسلحانه نیست.
به زبانِ ساده
متن درباره اثر تغییرات ماده ۴۵ قانون مبارزه با مواد مخدر بر مجازات اعدام و حبس ابد است. نظر میگوید این ماده جرم جدیدی نساخته و حکم آن را نباید به گسترش قاچاق مسلحانه موضوع ماده ۱۱ تعبیر کرد؛ شرایط لازم نیز برای جرایم پیش و پس از لازمالاجرا شدن قانون متفاوت بیان شده است.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ طرفین پرونده یا پرسشکننده در متن مشخص نیستند.
چگونه: اداره کل حقوقی، مقررات ماده ۴۵ را با توجه به زمان ارتکاب و شرایط بندهای آن تفسیر کرده و میان جرایم پیش و پس از لازمالاجرا شدن ماده تفاوت گذاشته است.
چرا مهم است: این نظر برای قضات، وکلا و متهمان پروندههای مواد مخدر در تشخیص شرایط اعمال مجازات اعدام و دامنه ماده ۴۵ مفید است.
قوانینِ مرتبط: ماده ۴۵ الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب ۱۳۹۶/۰۷/۱۲؛ ماده ۱۱ قانون مبارزه با مواد مخدر.
آیا ماده ۴۵ الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر جرم جدیدی ایجاد کرده است؟
خیر؛ به گفته نظر، هدف آن تعدیل مجازاتهای اعدام و حبس ابد بوده است.
آیا ماده ۴۵ قلمرو قاچاق مسلحانه موضوع ماده ۱۱ را گسترش داده است؟
خیر.
برای مرتکبان جرایم پیش از لازمالاجرا شدن ماده ۴۵، چه شرطی برای محکومیت به اعدام لازم است؟
علاوه بر شرایط بند «ت»، وجود یکی از شرایط بندهای «الف»، «ب» یا «پ» لازم است.
کلیدواژهها: مواد مخدر، اعدام، حبس ابد، تعدیل مجازات، جرمانگاری
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اولاً: مقنن در ماده ي 45 الحاقي به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 12/7/1396، اساساً در مقام جرم انگاري جديد نبوده، بلكه در مقام تعديل (تغيير) مجازات هاي اعدام و حبس ابد مذكور در قانون مبارزه با مواد مخدر بوده است. از همين رو ذكر بند (الف) ماده ي 45 الحاقي به قانون موصوف توسط مقنن، به منزله ي گسترش قلمرو شمول قاچاق مسلحانه موضوع ماده 11 اين قانون به ساير جرايم موضوع قانون مبارزه با مواد مخدر نظير موارد مذكور در فرض استعلام نمي باشد. ثانياً: برابر ذيل بند (ت) ماده واحده الحاقي فوق الذكر نسبت به مرتكبان، متهمان و مجرمان قبل از لازم الاجرا شدن اين ماده واحده وجود يكي از شرايط بند هاي الف، ب و يا پ علاوه بر شرايط مزبور (بند ت) لازم است، در نتيجه با عنايت به صدر ماده واحده نسبت به مرتكبان، متهمان و مجرمان بعد از لازم الاجرا شدن اين ماده واحده كه برابر يكي از مواد قانون مورد بحث مجازات آن اعدام يا حبس ابد است، وجود يكي از شرايط بند هاي (الف) تا (ت) اين ماده واحده كافي براي محكوميت به مجازات اعدام است، بنابراين مواردي كه مشمول مجازات اعدام يا حبس ابد مذكور در يكي از مواد قانوني قانون مورد بحث باشند و شرايط بند (الف) ماده واحده ياد شده را نيز دارا باشند، مرتكب به مجازات اعدام محكوم مي شود و از اين جهت در موارد شمول حبس ابد، مجازات تشديد شده است، ولي همان گونه كه در بند اولاً گفته شد اين به معناي گسترش قلمرو شمول ماده 11 قانون ياد شده نمي باشد.
نظریه مشورتی شماره 7/97/1299 مورخ 1397/05/03
موضوع استعلام درباره نحوه ترکیب مقررات ماده 11 قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر و بند الف از ماده واحده الحاقی به این قانون است. در پاسخ، اداره کل حقوقی قوه قضاییه توضیح داده که ماده 45 الحاقی به این قانون برای تعدیل مجازاتهای اعدام و حبس ابد طراحی شده و هدف آن جرمانگاری جدید نیست. همچنین، بند (ت) این ماده واحده تاکید دارد که برای مرتکبان قبل از لازمالاجرا شدن، وجود یکی از شرایط بندهای الف، ب یا پ ضروری است. بنابراین، برای مجرمان بعد از لازمالاجرا شدن، داشتن یکی از شرایط بندهای (الف) تا (ت) کافی است تا به مجازات اعدام محکوم شوند. در نتیجه، این موارد تحت مجازات اعدام یا حبس ابد قرار میگیرند، اما این به معنای گسترش قلمرو شمول ماده 11 نیست.
تاریخ نظریه: 1397/05/03
شماره نظریه: 7/97/1299
شماره پرونده: 96-54-2421
احتراما ب. ت. ب. اینکه در ماده 11 قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر با اصلاحات و الحاقات بعدی مجازات قاچاق مواد مخدر به صورت مسلحانه ذکر گردیده است و در بند الف از ماده واحده الحاق یک ماده به قانون یاد شده از درگیری مسلحانه صحبت به میان آمده است نحوه جمع بین این دو مقرره قانونی به چه صورت میباشد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً: مقنن در مادهی 45 الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1396/7/12، اساساً در مقام جرم انگاری جدید نبوده، بلکه در مقام تعدیل (تغییر) مجازاتهای اعدام و حبس ابد مذکور در قانون مبارزه با مواد مخدر بوده است. از همین رو ذکر بند (الف) مادهی 45 الحاقی به قانون موصوف توسط مقنن، به منزلهی گسترش قلمرو شمول قاچاق مسلحانه موضوع ماده 11 این قانون به سایر جرایم موضوع قانون مبارزه با مواد مخدر نظیر موارد مذکور در فرض استعلام نمیباشد.