نظر مشورتی 7/97/1773 مورخ 1397/05/30 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص ارائه دادخواست واخواهی توأم با ادعای اعسار از هزینه دادرسی با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا دادگاه باید پیش از رسیدگی به اعسار، در مورد مهلت واخواهی تعیین تکلیف کند و آیا گزارش اصلاحی در شورای حل اختلاف مشمول هزینه دادرسی است؟
پاسخ: بله، دادگاه باید ابتدا در خصوص مهلت واخواهی اظهارنظر کند زیرا در اجرای رأی مؤثر است؛ همچنین صدور گزارش اصلاحی در شورای حل اختلاف مستلزم پرداخت هزینه دادرسی نیست.
به زبانِ ساده
متن درباره ترتیب رسیدگی به واخواهی و درخواست اعسار از هزینه دادرسی است. همچنین میگوید اگر طرفین در شورای حل اختلاف سازش کنند، گزارش اصلاحی بدون هزینه دادرسی صادر میشود و دیگر موضوعی برای رسیدگی به اعسار باقی نمیماند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ طرفین دعوای اصلی و واخواه، و دادگاه رسیدگیکننده مطرحاند.
چگونه: اداره کل حقوقی در پاسخ به پرسش درباره واخواهیِ همراه با ادعای اعسار و سازش طرفین، تقدم رسیدگی به مهلت واخواهی و بینیازی گزارش اصلاحی از هزینه دادرسی را بیان کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها و طرفین دعوا در تشخیص ترتیب رسیدگی و آثار سازش بر درخواست اعسار کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴، مواد ۸ و ۲۳.
مفاهیمِ حقوقی: واخواهی، رأی غیابی، اثر تعلیقی، اعسار از هزینه دادرسی، سازش، گزارش اصلاحی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا واخواهیِ ناقص که در مهلت تقدیم شده مانع اجرای رأی است؟
بله؛ اگر در مهلت تقدیم شده باشد، اثر تعلیقی دارد و مانع شروع اجرای رأی میشود.
اگر واخواهی همراه با ادعای اعسار از هزینه دادرسی و خارج از مهلت مطرح شود، دادگاه ابتدا به چه موضوعی رسیدگی میکند؟
ابتدا درباره داخل یا خارج از مهلت بودن واخواهی اظهارنظر میکند.
اگر طرفین در رسیدگی به اعسار سازش کنند، برای صدور گزارش اصلاحی باید هزینه دادرسی پرداخت شود؟
خیر؛ صدور گزارش اصلاحی در این فرض مستلزم پرداخت هزینه دادرسی نیست و رسیدگی به اعسار نیز منتفی میشود.
کلیدواژهها: واخواهی، اعسار، هزینه دادرسی، شورای حل اختلاف، گزارش اصلاحی، اثر تعلیقی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
1-با عنايت به اينكه دادخواست واخواهي، گر چه ناقص باشد، اگر داخل مهلت تقديم شده باشد، داراي اثر تعليقي است و مانع شروع به اجراي رأي صادره مي شود و با عنايت به اينكه شروع به اجراي رأي ممكن است موجب توقيف اموال و حتي بازداشت شخص محكومٌ عليه شود به نظر مي رسد در فرض سؤال كه خواهان دادخواست واخواهي را توأم با ادعاي اعسار از هزينه دادرسي خارج از مهلت مقرر از تاريخ ابلاغ قانوني رأي غيابي تقديم كرده است، چون اظهار نظر دادگاه راجع به داخل يا خارج از مهلت بودن دادخواست واخواهي مؤثر در اجرا يا عدم اجراي رأي است، اين امر مقدم بر رسيدگي به دعواي اعسار از پرداخت هزينه رسيدگي به واخواهي است.
2-مطابق ماده 23 قانون شوراهاي حل اختلاف 1394 رسيدگي به دعاوي مشمول ماده 8 اين قانون ( صلح و سازش) بدون هزينه دادرسي است. بنابراين در فرض سؤال كه طرفين در جلسه رسيدگي به دعواي اعسار از پرداخت هزينه دادرسي راجع به دعواي اصلي، سازش نمودهاند، صدور گزارش اصلاحي مستلزم پرداخت هزينه دادرسي نيست و در نتيجه رسيدگي به دعواي اعسار نيز به تبع انتفاي اصل دعوا منتفي و سالبه به انتفاء موضوع است.
نظریه مشورتی شماره 7/97/1773 مورخ 1397/05/30
تاریخ نظریه: 1397/05/30
شماره نظریه: 7/97/1773
شماره پرونده: 96-93-2278
1- در تقدیم دادخواست واخواهی خارج از موعد به همراه دادخواست اعسار از پرداخت هزینه واخواهی، آیا امکان صدور قرار قبولی واخواهی و متعاقب آن توقف عملیات اجرایی قبل از رسیدگی به دعوای اعسار وجود دارد یا الزاماً باید به دعوای اعسار رسیدگی و سپس قرار قبولی یا رد واخواهی صادر نمود؟
2- دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی و مطالبه وجه مطرح است، اصحاب دع و. د. ج. رسیدگی به دعوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی، در خصوص اصل خواسته مصالحه مینماید، ب. ت. ب. رسالت شوراهای حل اختلاف در صلح وسازش و رفع مخاصمه و جلوگیری از پرونده سازی در دستگاه قضایی و اینکه شوراها تابع تشریفات قانون آیین دادرسی مدنی نمیباشند برای اتخاذ تصمیم در این پرونده چه راه حلی پیشنهاد میشود؟ آیا شورا باید بدون توجه به گزارش اصلاحی، به دعوی اعسار رسیدگی کرده و در نتیجه رد دعوی اعسار و متعاقب اخطاررفع نقص و عدم پرداخت هزینه دادرسی،قرار رد دادخواست توسط مدیر دفتر صادر نماید یا امکان صدور گزارش اصلاحی بدون هزینه دادرسی فراهم است؟ یا راه حل دیگری قابل تصور است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1-با عنایت به اینکه دادخواست واخواهی، گر چه ناقص باشد، اگر داخل مهلت تقدیم شده باشد، دارای اثر تعلیقی است و مانع شروع به اجرای رای صادره میشود و با عنایت به اینکه شروع به اجرای رای ممکن است موجب توقیف اموال و حتی بازداشت شخص محکومٌعلیه شود به نظر میرسد در فرض سوال که خواهان دادخواست واخواهی را توام با ادعای اعسار از هزینه دادرسی خارج از مهلت مقرر از تاریخ ابلاغ قانونیرای غیابی تقدیم کرده است، چون اظهار نظر دادگاه راجع به داخل یا خارج از مهلت بودن دادخواست واخواهی موثر در اجرا یا عدم اجرای رای است، این امر مقدم بر رسیدگی به دعوای اعسار از پرداخت هزینه رسیدگی به واخواهی است.
2-مطابق ماده 23 قانون شوراهای حل اختلاف 1394 رسیدگی به دعاوی مشمول ماده 8 این قانون (صلح و سازش) بدون هزینه دادرسی است. بنابراین در فرض سوال که طرفین در جلسه رسیدگی به دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی راجع به دعوای اصلی، سازش نمودهاند، صدور گزارش اصلاحی مستلزم پرداخت هزینه دادرسی نیست و در نتیجه رسیدگی به دعوای اعسار نیز به تبع انتفای اصل دعوا منتفی و سالبه به انتفاء موضوع است.