1- مستفاد از جمع مفاد بندهاي الف و ب ماده 4 و
ماده 50 قانون بيمه اجباري خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشي از وسايل نقليه مصوب 1395 كه مبتني بر اصول دادرسي نيز مي باشد، اين است كه اگر زيان ديده بخواهد حسب مورد عليه بيمه گر يا صندوق تأمين خسارتهاي بدني طرح دعوا كند لزوماً بايد مسبب حادثه را نيز طرف دعوا قرار دهد اما عكس قضيه صادق نيست يعني اگر زيان ديده بخواهد عليه مسبب حادثه طرح دعوا كند، طرف دعوا قرار دادن بيمه¬گر يا صندوق تأمين خسارتهاي بدني (حسب مورد) لازم نيست. بنابراين دعوايي كه به تنهايي عليه بيمه¬گر يا صندوق تأمين خسارتهاي بدني(بدون طرف قرار دادن مسبب حادثه) طرح شده باشد به استناد بندهاي الف و ب ماده 4 ياد شده قابليت استماع ندارد اما دعوايي كه به تنهايي عليه مسبب حادثه طرح شده، ب. ت. ب. ماده 50 قانون ياد شده قابليت استماع دارد ولي حسب مورد بيمه¬گر يا صندوق به عنوان مطلع بايد دعوت شوند.
2- در فرضي كه خواهان، دعوا را به طرفيت مسبب ورود زيان و شركت بيمه يا صندوق خسارت هاي بدني مطرح نموده است، محكوميت مسبب و شركت بيمه به
پرداخت خسارت به صورت تضامني ب. ت. ب. اصل عدم تضامن، علي الاصول فاقد وجاهت قانوني است و اگر مقصود خواهان محكوميت تضامني آنها باشد به نظر مي رسد، چنين دعوايي مردود است اما اگر مقصود محكوميت تضامني نباشد طرف دعوا بودن مسبب به عنوان خوانده از جهت احراز ورود خسارت و استناد آن به وي و نيز تا حدودي كه مشمول قرارداد بيمه نمي¬باشد، قابل توجيه است.
3- اولاً: براير صدر ماده 50 قانون ياد شده كليه مراجع قانوني رسيدگي به دعاوي مرتبط با حوادث رانندگي صرف نظر از آن كه پرونده كيفري باشد يا حقوقي بايد نسبت به مطلع ساختن شركت بيمه يا صندوق تأمين خسارت هاي بدني از مطرح شدن پرونده اقدام نمايند.
ثانياً: شيوه اطلاع رساني موضوع اين ماده ب. ت. ب. سكونت قانون، تابع عمومات راجع به ابلاغ است.
ثالثاً: مطابق
ماده 50 قانون بيمه اجباري خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشي از وسايل نقليه مصوب 20/2/1395 براي مراجع قضايي تكاليفي تعيين شده است و از جمله اين كه صندوق يا شركت بيمه مربوط را در مواردي كه صندوق يا شركت بيمه طرف دعوا نباشد، از طرح دعوا عليه مسبب حادثه مطلع نموده و زمان تشكيل دادگاه را رسماً به آنها اطلاع دهند و نسخه¬اي از رأي صادره را به آنها ابلاغ نمايند. بديهي است؛ در اين فرض شركت بيمه يا صندوق طرف دعوا نبوده تا حق تجديدنظرخواهي داشته باشد و اين حق در مورد آنها پيش¬بيني نشده است. حق ورود به دعوا و
اعتراض ثالث كه به شرح قسمت پاياني ماده براي آنها پيش¬بيني شده است، ب. ت. ب.
اختصاص اين مقوله به دعاوي حقوقي و تأكيد قانون¬گذار بر اين كه مطابق مقررات قانون آيين دادرسي مدني اقدام مي¬شود، تنها اختصاص به دعاوي حقوقي دارد.
بنا به مراتب فوق، مرجع صالح، هزينه دادرسي، چگونگي طرح دعوا، موضوع خواسته، قابليت و چگونگي اعتراض و ساير موارد مطرح شده در استعلام در حدودي كه مربوط به دعاوي حقوقي است تابع عمومات مي باشد و در خصوص دعاوي كيفري منتفي است.
نظریه مشورتی شماره 7/97/2183 مورخ 1397/08/01
موضوع استعلام به الزامات قانونی در طرح دعاوی ناشی از حوادث رانندگی و ارتباط آن با
بیمهگر و صندوق تامین خسارتهای بدنی میپردازد.
اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به این پرسشها اعلام کرده است که بر اساس بندهای الف و ب ماده 4 و
ماده 50 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395، اگر خواهان قصد دارد علیه بیمهگر یا صندوق طرح دعوی کند، باید مسبب حادثه را نیز به عنوان طرف دعوا معرفی کند. این در حالی است که برای طرح دعوی علیه مسبب حادثه، چنین الزامی وجود ندارد. همچنین،
محکومیت تضامنی مسبب حادثه و بیمهگر یا صندوق وجاهت قانونی ندارد و مراجع قضایی در موارد حقوقی موظف به
اطلاعرسانی به بیمهگر یا صندوق هستند. در خصوص
ورود ثالث، این حق تنها به دعاوی حقوقی محدود میشود و در دعاوی کیفری اعمال نمیشود. در نهایت، تمامی موارد مربوط به دعاوی حقوقی تابع
قوانین عمومی هستند و در دعاوی کیفری این موارد قابل اعمال نیستند.
تاریخ نظریه: 1397/08/01
شماره نظریه: 7/97/2183
شماره پرونده: 96-16/10-1967
1- ب. ت. ب.
ماده 4 قانون بیمه اجباری سال 1395 آیا لزوما خواهان باید به طرفیت بیمه گر یا صندوق و راننده مسبب حادثه اقامه دعوی کند یا خیر؟ در صورت مثبت بودن پاسخ چنانچه خواهان از بیمه گر یا صندوق بی اطلاع باشد و فقط به طرفیت مسبب حادثه طرح دعوا نماید تکلیف چیست؟
2- چنانچه خ. ب. ط. بیمه گر یا صندوق و مسبب حادثه طرح دعوا کند آیا دادگاه در مقام صدور رای باید متضامناً محکوم نماید یا فقط مسبب حادثه را محکوم کند و بیمه گر یا صندوق را در مقام
اجرای حکم ملزم به پرداخت نماید یا...؟
الف- ب. ت. ب. ماده 50 همان قانون آیا این ماده انحصاراً مربوط به
امر کیفری است یا شامل
دعوای حقوقی هم میشود؟ ب- نحوه اطلاع رسمی مذکور در ماده چگونه است ؟ ج- در پرونده کیفری ایا ورود ثالث یا اعتراض ثالث از سوی بیمه گر یا صندوق مستلزم تقدیم
دادخواست است یا خیر؟ د- آیا این دعوا مالی است یا غیر مالی ؟
3- چنانچه پرونده منتهی به صدور رای شود آیا قبل از قطعیت رای بیمه گر یا صندوق میتواند دادخواست ورود ثالث بدهد ؟ در این صورت اگر زیان دیده و م. ع. ب. رای اعتراض نکنند ب. ت. ب. دادخواست ورود ثالث تکلیف چیست؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
ثالثاً: مطابق
ماده 50 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395/2/20 برای مراجع قضایی تکالیفی تعیین شده است و از جمله این که صندوق یا شرکت بیمه مربوط را در مواردی که صندوق یا شرکت بیمه طرف دعوا نباشد، از طرح دعوا علیه مسبب حادثه مطلع نموده و زمان تشکیل دادگاه را رسماً به آنها اطلاع دهند و نسخهای از رأی صادره را به آنها ابلاغ نمایند. بدیهی است؛ در این فرض شرکت بیمه یا صندوق طرف دعوا نبوده تا حق
تجدیدنظرخواهی داشته باشد و این حق در مورد آنها
پیشبینی نشده است. حق ورود به دعوا و اعتراض ثالث که به شرح قسمت پایانی ماده برای آنها پیشبینی شده است، ب. ت. ب. اختصاص این مقوله به دعاوی حقوقی و تأکید قانونگذار بر این که مطابق مقررات قانون
آیین دادرسی مدنی اقدام میشود، تنها اختصاص به دعاوی حقوقی دارد.
بنا به مراتب فوق، مرجع صالح، هزینه
دادرسی، چگونگی طرح دعوا، موضوع خواسته، قابلیت و چگونگی اعتراض و سایر موارد مطرح شده در استعلام در حدودی که مربوط به دعاوی حقوقی است تابع عمومات م. ب. و در خصوص دعاوی کیفری منتفی است.