نظر مشورتی 7/97/2204 مورخ 1397/11/06 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص تأثیر سلب صلاحیت قضائی بر استفاده از امتیازات و عضویت در هیأت مدیره کانون وکلا با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا سلب صلاحیت قضایی مانع استفاده از امتیازات بندهای الف و ب ماده ۸ لایحه قانونی استقلال کانون وکلا است؟
پاسخ: بله، سلب صلاحیت قضایی مانع استفاده از امتیازات مذکور است، اما مانع شرکت در آزمون وکالت یا سایر امتیازات قانونی نیست.
به زبانِ ساده
این نظر درباره امتیاز ویژه برخی قضات برای ورود به حرفه وکالت است. قاضیای که صلاحیت قضائیاش سلب شده، نمیتواند از امتیاز مقرر در ماده ۸ برای اخذ پروانه استفاده کند؛ اما میتواند مانند دیگران در آزمون شرکت کند و مراحل قانونی را بگذراند. این محرومیت، بهخودیخود امتیازهای قانونی دیگری را که در متن ذکر شده از بین نمیبرد.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ طرف اختلاف یا پرسشکننده در متن مشخص نشده و موضوع ناظر بر قضاتی است که صلاحیت قضائیشان سلب شده است.
چگونه: اداره کل حقوقی با تفسیر بندهای «الف» و «ب» ماده ۸، اثر سلب صلاحیت را بررسی کرده و آن را از امکان اخذ پروانه از راه آزمون و نیز امتیازهای دیگر قانونی جدا دانسته است. بند «ب» ماده ۴ قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت نیز بهعنوان مؤید این برداشت ذکر شده است.
چرا مهم است: این نظر برای قضات سابق، متقاضیان پروانه وکالت و کانونهای وکلا در تشخیص تفاوت میان امتیاز ویژه و مسیر معمول اخذ پروانه کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب ۱۳۳۳، بندهای «الف» و «ب» و تبصره ۱ ماده ۸؛ قانون نظارت بر رفتار قضات مصوب ۱۳۹۰، ماده ۴؛ قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت مصوب ۱۳۷۶، بند «ب» ماده ۴.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اولاً- مستفاد از بند هاي الف و ب ماده 8 لايحه قانوني استقلال كانون وكلاي دادگستري مصوب 1333 اين است كه «سلب صلاحيت قضائي» مانع استفاده از امتياز مقرر در بندهاي مزبور است و مرجع انتظامي سلب صلاحيت كننده، موضوعيت ندارد زيرا اشاره مقنن به «دادگاه عالي انتظامي» در بند هاي ياد شده از اين جهت بوده كه در زمان وضع اين قانون تنها همين مرجع، مرجع صالح براي سلب صلاحيت قضائي بوده است. بنابراين، اين امر نافي تأثير سلب صلاحيت قضائي از سوي دادگاه صلاحيت موضوع ماده 4 قانون نظارت بر رفتار قضات مصوب 1390 نيست.
ثانياً- همانگونه كه در قسمت اولاً اشاره شد، بند هاي الف و ب ماده 8 ياد شده در مقام اعطاي امتياز خاص به كساني كه داراي مدت معين سابقه قضائي اند مشروط به اينكه سلب صلاحيت قضائي نشده باشند. بنابراين، قضاتي كه سلب صلاحيت قضائي شده اند نمي توانند از امتياز مقرر در اين ماده استفاده كنند امّا عدم برخورداري از اين امتياز مانع از آن نيست كه قضات مذكور بتوانند به مانند ساير افراد با شركت در آزمون و طي مراحل قانوني مربوط پروانه وكالت اخذ نمايند يا از امتياز هاي ديگر قانوني مانند امتياز مقرر در تبصره 1 ماده 8 ياد شده برخوردار باشند.
بند ب ماده 4 قانون كيفيت اخذ پروانه وكالت مصّوب سال 1376 كه يكي از شرايط عضويت در هيأت مديره كانون وكلا را حداقل هشت سال سابقه وكالت يا چهار سال قضاوت به انضمام چهار سال وكالت و عدم سلب صلاحيت قضائي مقرر نموده است، به عنوان آخرين اراده مقنن در اين باره، مؤيد اين استنباط است و با اين برداشت تعارضي نيز با ساير مقررات قانوني از جمله بند هاي الف و ب ماده 8 قانون صدر الذكر ندارد بلكه جمع اين مقررات به اين معنا است كه قضات سلب صلاحيت شده از وكالت محروم نمي باشند امّا از امتياز هاي مذكور در بند هاي الف و ب ماده 8 قانون صدر الذكر و نيز عضويت در هيأت مديره كانون وكلا محروم مي باشند.
نظریه مشورتی شماره 7/97/2204 مورخ 1397/11/06
موضوع استعلام درباره سلب صلاحیتقضایی و تاثیر آن بر استفاده قضات از امتیازات قانونی است. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به این استعلام اعلام کرده است که بر اساس بندهای "الف" و "ب" ماده 8 لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب 1333، سلب صلاحیت قضایی مانع از استفاده از این امتیازات است و مرجع سلب صلاحیت در این موضوع تاثیری ندارد. همچنین، قضاتی که سلب صلاحیت شدهاند، نمیتوانند از این امتیازات بهرهمند شوند، اما این موضوع مانع از اخذ پروانه وکالت از طریق آزمون و مراحل قانونی نیست. علاوه بر این، بند "ب" ماده 4 قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت مصوب 1376، شرایط عضویت در هیئتمدیره کانون وکلا را به عدم سلب صلاحیت قضایی مشروط کرده و تاکید میکند که قضات سلب صلاحیت شده از وکالت محروم هستند، اما میتوانند از سایر امتیازات قانونی بهرهمند شوند.
تاریخ نظریه: 1397/11/06
شماره نظریه: 7/97/2204
شماره پرونده: 97-98-2204
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
ثانیاً- همانگونه که در قسمت اولاً اشاره شد، بندهای الف و ب ماده 8 یاد شده در مقام اعطای امتیاز خاص به کسانی که دارای مدت معین سابقه قضائیاند مشروط به اینکه سلب صلاحیت قضائی نشده باشند. بنابراین، قضاتی که سلب صلاحیت قضائی شدهاند نمیتوانند از امتیاز مقرر در این ماده استفاده کنند امّا عدم برخورداری از این امتیاز مانع از آن نیست که قضات مذکور بتوانند به مانند سایر افراد با شرکت در آزمون و طی مراحل قانونی مربوط پروانه وکالت اخذ نمایند یا از امتیاز های دیگر قانونی مانند امتیاز مقرر در تبصره 1 ماده 8 یادشده برخوردار باشند.
بند ب ماده 4 قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت مصّوب سال 1376 که یکی از شرایط عضویت در هیأت مدیره کانون وکلا را حداقل هشت سال سابقه وکالت یا چهار سال قضاوت به انضمام چهار سال وکالت و عدم سلب صلاحیت قضائی مقرر نموده است، به عنوان آخرین اراده مقنن در اینباره، موید این استنباط است و با این برداشت تعارضی نیز با سایر مقررات قانونی از جمله بندهای الف و ب ماده 8 قانون صدرالذکر ندارد بلکه جمع این مقررات به این معنا است که قضات سلب صلاحیت شده از وکالت محروم نمیباشند امّا از امتیاز های مذکور در بندهای الف و ب ماده 8 قانون صدرالذکر و نیز عضویت در هیأت مدیره کانون وکلا محروم میباشند.