نظر مشورتی 7/97/3246 مورخ 1397/12/18 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص (1)- مالی یا غیر مالی بودن دعوای نفقه (2)- امکان طرح دعوای نفقه از سوی بالغ غیر رشید با اصلاحات و الحاقات بعد
پرسش: آیا دعوای تعیین میزان نفقه مالی است یا غیرمالی؟
پاسخ: تعیین میزان نفقه دعوایی غیرمالی است، مگر آن که مطالبه نفقه گذشته مطرح شده باشد.
به زبانِ ساده
نظر میگوید تعیین میزان نفقه و چگونگی پرداخت آن، بهخودیخود دعوای مالی نیست؛ اما مطالبه نفقه گذشته مالی محسوب میشود. همچنین زوجهای که بالغ است ولی هنوز ۱۸ سال ندارد و غیررشید است، میتواند درخواست تعیین میزان نفقه را مطرح کند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به پرسشهایی درباره ماهیت دعوای نفقه و امکان طرح آن از سوی زوجه بالغِ زیر ۱۸ سال است.
چگونه: اداره حقوقی میان درخواست تعیین نفقه و مطالبه نفقه گذشته تفکیک کرده و سپس امکان طرح درخواست از سوی زوجه بالغ غیررشید را بررسی کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای زوجهها و وکلای خانواده در انتخاب نوع دعوا، محاسبه هزینه دادرسی و تشخیص امکان طرح درخواست مفید است.
قوانینِ مرتبط: ماده ۴۷ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱؛ بند ۳ ماده ۶۱ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹.
آیا دعوای تعیین میزان و ترتیب پرداخت نفقه، مالی است؟
خیر، دعوای تعیین میزان و ترتیب پرداخت نفقه غیرمالی است؛ مگر اینکه نفقه گذشته مطالبه شود.
هزینه دادرسی مطالبه نفقه گذشته چگونه تعیین میشود؟
بر اساس بند ۳ ماده ۶۱ قانون آیین دادرسی مدنی.
آیا زوجه بالغِ زیر ۱۸ سال و غیررشید میتواند درخواست تعیین میزان نفقه مطرح کند؟
بله، این دعوا از سوی او قابل طرح و استماع است.
کلیدواژهها: نفقه، دعوای مالی، دعوای غیرمالی، هزینه دادرسی، دادگاه خانواده
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
1- در موارد تعيين ميزان نفقه و ترتيب پرداخت آن، برابر ماده 47 قانون حمايت خانواده مصوب 1391، دادگاه به طور معمول، حكم به پرداخت نفقه صادر نميكند و فقط ميزان و ترتيب پرداخت را تعيين و اعلام ميكند و صرف تعيين نفقه و ميزان آن، به معناي صدور حكم به پرداخت نفقه نميباشد. بنابراين در موارد مزبور دعوا غيرمالي است و هزينه دادرسي دعاوي غيرمالي وصول ميشود؛ مگر آن كه مطالبه پرداخت نفقه گذشته شده باشد كه در اين صورت دعوا مالي و ملاك اخذ هزينه دادرسي، بند 3 ماده 61 قانون آئين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 است.
2- در فرض سؤال كه «زوجه» بالغ باشد، ولي به سن 18 سال نرسيده باشد، با عنايت به اينكه برابر آنچه در بند 1 گفته شد، درخواست تعيين ميزان نفقه امري غيرمالي است، بنابراين، دعواي مذكور از سوي افراد بالغ غير رشيد قابل طرح و استماع است.
نظریه مشورتی شماره 7/97/3246 مورخ 1397/12/18
موضوع استعلام درباره تعیین میزان نفقه و نحوه پرداخت آن بر اساس ماده 47 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 است. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ خود اعلام کرده که دادگاه معمولاً حکمی برای پرداخت نفقه صادر نمیکند، بلکه فقط میزان و نحوه پرداخت را مشخص میکند. بنابراین، این نوع دعاوی به عنوان دعاوی غیرمالی شناخته میشوند و هزینه دادرسی بر اساس دعاوی غیرمالی محاسبه میشود. اما اگر درخواست پرداخت نفقه گذشته مطرح شود، دعوا مالی محسوب میشود و هزینه دادرسی بر اساس بند 3 ماده 61 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 دریافت میشود. همچنین، در مورد زوجه بالغی که به سن 18 سال نرسیده باشد، درخواست تعیین میزان نفقه به عنوان یک امر غیرمالی توسط افراد بالغ غیر رشید قابل طرح و استماع است.
تاریخ نظریه: 1397/12/18
شماره نظریه: 7/97/3246
شماره پرونده: 97-9/1-3246
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
2- در فرض سوال که «زوجه» بالغ باشد، ولی به سن 18 سال نرسیده باشد، با عنایت به اینکه برابر آنچه در بند 1 گفته شد، درخواست تعیین میزان نفقه امری غیرمالی است، بنابراین، دعوای مذکور از سوی افراد بالغ غیر رشید قابل طرح و استماع است.