پرسش: ضمانت اجرای عدم سوگند دادن خبره محلی در صورت نبود کارشناس رسمی چیست؟
پاسخ: قانون ضمانت اجرای خاصی برای این مورد پیشبینی نکرده است، اما دادگاه میتواند در صورت عدم اعتبار نظر کارشناس، به آن ترتیب اثر ندهد.
به زبانِ ساده
موضوع، استفاده از خبره محلی بهجای کارشناس رسمی در محلی است که کارشناس رسمی وجود ندارد. خبره باید سوگند بخورد و از پیامد گزارش خلاف واقع آگاه شود. اگر این کار انجام نشود، متن بیاعتباری خودکار نظر را بیان نمیکند و ارزیابی اعتبار آن را به دادگاه واگذار میکند.
چه کسی: نظریه را اداره کل حقوقی قوه قضائیه صادر کرده است. طرفین پرونده یا استعلامکننده در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: پرسش درباره نحوه استفاده از خبره محلی و اثر سوگندنخوردن او مطرح شده است. نظریه استفاده از خبره را مجاز دانسته و تشخیص اعتبار نظرش را به دادگاه سپرده است.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها و طرفین پروندههایی مفید است که در محل رسیدگی کارشناس رسمی در دسترس نیست.
قوانینِ مرتبط: قانون کانون کارشناسان رسمی، بدون ذکر ماده در متن.
مفاهیمِ حقوقی: کارشناس رسمی، خبره محلی، کارشناسی، اتیان سوگند، گزارش خلاف واقع، اعتبار نظر کارشناسی، ارزیابی دلیل
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر در محل کارشناس رسمی نباشد، دادگاه میتواند از خبره محلی استفاده کند؟
بله؛ متن این امکان را میپذیرد.
آیا خبره محلی باید سوگند بخورد؟
متن میگوید در چنین وضعی باید سوگند یاد کند و مجازات گزارش خلاف واقع و مقررات مربوط به او تفهیم شود.
اگر خبره محلی سوگند نخورد، آیا نظر او خودبهخود بیاعتبار است؟
متن میگوید ضمانت اجرای این موضوع در قانون تصریح نشده و دادگاه میتواند اگر نظر را معتبر نداند، به آن ترتیب اثر ندهد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
در صورت نبودن كارشناس رسمي در محل، دادگاه مي تواند از خبرگان محلي به عنوان كارشناس استفاده نمايد و در چنين موقعيتي كه كارشناس از خبرگان محلي است ب. ت. ب. ملاك قانون كانون كارشناسان رسمي، كارشناس بايد ضمن تفهيم مجازاتگزارش خلاف واقع و ساير مقررات مربوط اتيان سوگند نيز به عمل آورد. هرگاه دادگاه اقدام به سوگند دادن خيره محلي نكند ضمانت اجراي آن به مانند اصل اتيان سوگند خبره در قانون تصريح نشده است و به نظر مي رسد چون در هر حال ارزيابي اعتبار نظر كارشناس بر عهده دادگاه است، دادگاه در صورتي كه نظر چنين كارشناسي را معتبر نداند، مي تواند به آن ترتيب اثر ندهد.
نظریه مشورتی شماره 7/97/75 مورخ 1397/01/22
موضوع استعلام درباره نیاز به سوگند خوردن کارشناسان خبره در هنگام اجرای قرار کارشناسی توسط محاکمقضایی و تاثیر آن بر اعتبار نظریه کارشناسی است. سوال این است که آیا سوگند خوردن برای کارشناسان ضروری است و اگر این امر انجام نشود، آیا نظریه کارشناسی معتبر خواهد بود، بهویژه زمانی که اکثریت اعضای هیات کارشناسی از کارشناسان خبره تشکیل شده باشند. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که در صورت نبود کارشناس رسمی، دادگاه میتواند از خبرگان محلی استفاده کند و این کارشناسان باید سوگند بخورند. در صورت عدم سوگند، ضمانت اجرای مشخصی در قانون وجود ندارد و اعتبار نظر کارشناس بر عهده دادگاه است که میتواند در صورت عدم اعتبار، به نظریه ترتیب اثر ندهد. این پاسخ بر اساس مقررات مربوط به کانون کارشناسان رسمی و اصول قانونی مرتبط ارائه شده است.
تاریخ نظریه: 1397/01/22
شماره نظریه: 7/97/75
شماره پرونده: 96-100-1164
همانگونه که مستحضرید کارشناسان رسمی دادگستری پس از طی تشریفات و انجام مراسم تحلیف طبق مقررات قانونی به دریافت پروانه کارشناسی نایل میشوند با این وصف در مواردی که محاکم قضایی در دعاوی حقوقی و کیفری به هر دلیلی نسبت به انتخاب کارشناس یا کارشناسان خبره اقدام می نمایند قبل از اجرای قرار کارشناسی علیرغم ایراد اصحاب دعوی در جهت برگزاری جلسه اتیان سوگند کارشناسان انتخابی مبادرت نمی نمایند.
حال ب. ت. ب. مراتب فوق آیا ضرورتی به اتیان سوگند کارشناسان خبره جهت اجرای قرار کارشناسی وجود دارد؟
و در صورت ضرورت اتیان سوگند و ارائه نظریه کارشناسی بدون انجام این امر و همچنین اگر در ترکیب اعضای هیأت کارشناسی اکثریت از میان کارشناسان خبره باشد آیا این نظریه نسبت به اصحاب دعوی و معترض واجد اثر حقوقی و قضایی میباشد؟
و نهایتا تکلیف مرجع قضایی در مواجهه با این شرایط به چه نحوی خواهد بود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: