نظر مشورتی 7/97/928 مورخ 1397/04/10 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص اینکه شخصی که برای اولین بار به بانک مراجعه کرده و چک را به آنجا ارائه کرده باشد، به عنوان دارنده چک محسوب می
پرسش: آیا شخصی که چک را به بانک برده ولی منتهی به صدور گواهینامه عدم پرداخت نشده و آن را به دیگری منتقل کرده، حق شکایت کیفری دارد؟
پاسخ: خیر، دارنده چک کسی است که برای اولین بار جهت وصول به بانک مراجعه کرده و گواهی عدم پرداخت به نام او صادر شده است.
به زبانِ ساده
اگر کسی چک را ببرد بانک و چون پول نداشته باشد بانک پشت آن را به نامش مهر کند، اما بعد چک را به دیگری بدهد و آن شخص دوم گواهی عدم پرداخت به نام خودش بگیرد، فقط همان شخص دوم حق شکایت کیفری دارد و نفر اول نمیتواند شکایت کیفری کند.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه، شخص الف و شخص ب (دارنده چک)
چگونه: با تفسیر مفهوم «دارنده چک» و ذکر الزام بانکها به درج هويت مراجعهکننده اولیه در پشت چک.
چرا مهم است: این نظر برای تشخیص اینکه چه کسی حق تعقیب کیفری صادر کننده چک بیمحل را دارد بسیار کاربردی است.
قوانینِ مرتبط: قانون صدور چک (ماده ۱۱ اصلاحی ۱۳۷۲/۰۸/۱۱)
شخصی که برای اولین بار برای وصول چک به بانک مراجعه کرده است.
آیا شخصی که چک را به بانک برده و بدون صدور گواهی عدم پرداخت به دیگری منتقل کرده حق شکایت کیفری دارد؟
خیر، شخصی که گواهی عدم پرداخت به نام او صادر شده دارنده محسوب و حق شکایت کیفری دارد.
کلیدواژهها: چک، دارنده چک، گواهی عدم پرداخت، شکایت کیفری، قانون صدور چک
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
چنانچه شخص الف چكي را به بانك جهت وصول مبلغ ارائه داد و ب. ت. ب. كسر موجودي ايشان ظهرنويسي كرد لكن الف چك را به شخص ب (به عنوان مثال همسر) ارائه داد و شخص ب فردا يا در زماني ديگر طبق قانون چك را به بانك ارائه داد و گواهي عدم پرداخت به نام ب صادر شد در اين صورت آيا شخص الف حق شكايت كيفري ب. ت. ب. م 11 قانون صدور چك دارد يا خير؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
ب. ت. ب. ماده 11 قانون صدور چك اصلاحي 11/08/1372 «منظور از دارنده چك در اين ماده شخصي است كه براي اولين بار براي وصول چك به بانك مراجعه كرده است بانكها مكلفند به محض مراجعه دارنده چك هويت كامل و دقيق او را در پشت چك با ذكر تاريخ قيد نمايند» و اين امر با صدور گواهينامه عدم پرداخت وجه چك از بانك احراز مي گردد و لذا در فرض سؤال كه الف چك را به بانك برده و لكن منتهي به صدور گواهينامه عدم پرداخت وجه چك نشده است و متعاقباً چك را به ديگري منتقل كرده است، مشاراليه دارنده چك محسوب نمي گردد و فردي كه گواهينامه عدم پرداخت به نام وي صادر شده است (يعني شخص ب) دارنده چك محسوب و حق شكايت كيفري را خواهد داشت. بنابراين، در فرض استعلام شخص الف حق شكايت كيفري را ندارد.
نظریه مشورتی شماره 7/97/928 مورخ 1397/04/10
استعلام مربوط به وضعیت حقوقی شخص الف در خصوص چکی است که به بانک ارائه شده و به دلیل کسر موجودی، ظهرنویسی شده و به شخص ب (همسر) منتقل گردیده است. پرسش اصلی این است که آیا شخص الف میتواند بر اساس ماده 11 قانون صدور چک (اصلاحی 1372/08/11) شکایت کیفری کند یا خیر. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که طبق ماده مذکور، دارنده چک، شخصی است که برای اولین بار به بانک مراجعه کرده و هویت او در پشت چک ثبت میشود. در این مورد، از آنجا که شخص الف چک را به بانک ارائه نکرده و گواهینامه عدم پرداخت به نام شخص ب صادر شده است، شخص الف به عنوان دارنده چک محسوب نمیشود و بنابراین حق شکایت کیفری ندارد.
تاریخ نظریه: 1397/04/10
شماره نظریه: 7/97/928
شماره پرونده: 97-88-928
ب. ت. ب. ماده 11 قانون صدور چک اصلاحی 1372/08/11 «منظور از دارنده چک در این ماده شخصی است که برای اولین بار برای وصول چک به بانک مراجعه کرده است بانکها مکلفند به محض مراجعه دارنده چک هویت کامل و دقیق او را در پشت چک با ذکر تاریخ قید نمایند» و این امر با صدور گواهینامه عدم پرداخت وجه چک از بانک احراز میگردد و لذا در فرض سوال که الف چک را به بانک برده و لکن منتهی به صدور گواهینامه عدم پرداخت وجه چک نشده است و متعاقباً چک را به دیگری منتقل کرده است، مشارالیه دارنده چک محسوب نمی گردد و فردی که گواهینامه عدم پرداخت به نام وی صادر شده است (یعنی شخص ب) دارنده چک محسوب و حق شکایت کیفری را خواهد داشت. بنابراین، در فرض استعلام شخص الف حق شکایت کیفری را ندارد.