نظریهٔ مشورتی
نظر مشورتی 7/98/1167 مورخ 1398/11/06 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اهداء جنین به زوجین نابارور و طرح سوالاتی در این زمینه : 1- در صورت متعرض بودن یکی از زوجین قانون قابلیت اجرا
استعلام :
7- در قانون اهداء جنين اهداء جنين مجاز شمرده شده اولاً با اينكه آيين نامه ي اين قانون به تصويب رسيده است ليكن ابهامي در آن است زيرا در مورد اينكه يك طرف از زوجين قدرت بارداري و يا باروري دارد و مي خواهد تخمك يا اسپرم از ديگري دريافت كند متعرض نگرديده با وصف مذكور در اين باره نيز قانون قابليت اجرايي دارد يا خير؟ ثانيا در مسئله اهداء جنين عملا اهداء جنين وجود ندارد بلكه در واقع اذن در اهداء و دريافت اسپرم از مرد اجنبي و يا دريافت تخمك از زن اجنبيه و يا دريافت اسپرم و تخمك از مرد و زن اجنبي است تكليف در اين گونه موارد چيست؟
8-آيا منظور از اهداء جنين دريافت اسپرم از مرد غير از زوج مي باشد تا زوجه بتواند با اسپرم مرد اجنبي و تخمك خود صاحب فرزند شود ب. ت. ب. اينكه در قانون چنين چيزي مطرح نيست بلكه عنوان اهداء جنين است تكليف چيست؟ اگر متقاضي دريافت اسپرم صرفاً زني است كه شوهرش فوت كرده يا ازدواج ننموده است تكليف چيست؟
9-اگر از طريق فوق زوجه باردار شود فرزند متولد شده از آن به شوهرش محرم مي باشد يا خير؟ از زن و شوهرش و مرد صاحب اسپرم و زن صاحب تخمك و بالعكس ارث مي برند يا خير؟
10-اساسا با عنايت به قانون اهداء جنين خريد و فروش اسپرم و تخمك افراد اجنبي جايز است يا خير؟
11- زوجين با هم توافق كرده اند زوجه با اسپرم فرد ديگري تحت عنوان اهداء جنين باردار شود و با اسپرم فردي غير از شوهر و تخمك خود باردار شده حال زوجه تقاضاي طلاق دارد به علت اينكه زوج قادر به باردار نمودن زوجه نبوده درخواست طلاق مي نمايد در هنگام رسيدگي معلوم مي شود فرد صاحب اسپرم محرك زوجه جهت طلاق گرفتن از زوج مي باشد تا بتواند او را به عقد خود در آورد اگر موضوع منتهي به طلاق شود ب. ت. ب. اينكه حمل از زوج نبوده فرد مذكور مي تواند قبل از وضع حمل با آن زن ازدواج نمايد يا خير./ع
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
7- الف) اولاً، ب. ت. ب. اين كه در ماده يك قانون نحوه اهداي جنين به زوجين نابارور «انتقال جنين به رحم زناني كه پس از ازدواج و انجام اقدامات پزشكي ناباروري آنها (هر يك به تنهايي يا هر دو) به اثبات رسيده» مجاز شمرده شده است و ضمير «آنها» در عبارت مذكور اشاره به «زوجين» دارد، لذا راهكار قانون گذار براي درمان ناباروري زوجين در فرضي كه صرفاً يكي از ايشان قابليت باروري ندارد نيز «اهداي جنين» است و قانون گذار اهداي گامت (حسب مورد اسپرم يا تخمك) را به رسميت نشناخته است. ثانياً، همان گونه كه در بند ب ماده يك آيين نامه اجرايي قانون مذكور تصريح شده است و نيز ب. ت. ب. مفهوم عرفي ادبيات پزشكي، «جنين قابل اهدا» نطفه حاصل از تلقيح خارج از رحم است كه مي تواند به دو صورت تازه و يا منجمد باشد و از آن جايي كه در ماده يك قانون و نيز آيين نامه اجرايي آن اهداي جنين صرفاً از سوي زوجين شرعي و قانوني مجاز شمرده شده است، تقدم رابطه زوجيت اهداكنندگان بر تاريخ اهدا شرط بوده و اخذ اسپرم يا تخمك از اشخاص مجرد و يا اشخاصي كه فاقد رابطه زوجيت هستند، براي تلقيح خارج از رحم مجاز نمي باشد؛ هر چند در زمان تلقيح بين صاحبان اسپرم و تخمك عقد نكاح منعقد گردد.
7- ب و 8- الف، ب و ج) ب. ت. ب. پاسخ ارائه شده در بند قبلي، منتفي است.
9- صرف نظر از قانوني بودن يا نبودن باروري زن شوهردار با اسپرم اهدايي، ب. ت. ب. سكوت قانون، محرميت و توارث طفل متولد شده و صاحبان اسپرم و تخمك تابع احكام فقهي بوده و براي رسيدگي به دعاوي مربوط بايد به منابع معتبر فقهي مراجعه شود.
10- آن چه در عرف با عنوان خريد و فروش اسپرم و تخمك از آن ياد مي شود، از شمول قانون نحوه اهداي جنين به زوجين نابارور مصوب 1382خروج موضوعي دارد.
11- ب. ت. ب. اطلاق ماده 1153 قانون مدني، زن حامله فرض سؤال بايد تا زمان وضع حمل عده نگه دارد.
نظریه مشورتی شماره 7/98/1167 مورخ 1398/11/06
موضوع استعلام درباره ابهامات و پرسشهایی است که به قانون نحوه اهدای جنین و شرایط مرتبط با آن مربوط میشود. در پاسخ به این استعلام، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که اهدای جنین تنها زمانی مجاز است که هر دو زوج در یک رابطه زناشویی باشند. اهدای گامت (اسپرم یا تخمک) از افراد غیرمتاهل یا افرادی که در رابطه زوجیت نیستند، مجاز نیست. همچنین، باروری زنان شوهردار با اسپرم اهدایی از نظر قانونی تعیینتکلیف نشده است و مسائل مربوط به محرمیت و توارث کودک متولد شده تابع احکام فقهی است. خرید و فروش اسپرم و تخمک نیز تحت شمول قانون اهدای جنین قرار نمیگیرد. در خصوص طلاق و وضعیت زوجه حامله، زن موظف است تا زمان وضع حمل، عده نگه دارد.
تاریخ نظریه: 1398/11/06
شماره نظریه: 7/98/1167
شماره پرونده: ح7611-7/9-89
8- آیا منظور از اهداء جنین دریافت اسپرم از مرد غیر از زوج م. ب. تا زوجه بتواند با اسپرم مرد اجنبی و تخمک خود صاحب فرزند شود ب. ت. ب. اینکه در قانون چنین چیزی مطرح نیست بلکه عنوان اهداء جنین است تکلیف چیست؟ اگر متقاضی دریافت اسپرم صرفاً زنی است که شوهرش فوت کرده یا ازدواج ننموده است تکلیف چیست؟
9- اگر از طریق فوق زوجه باردار شود فرزند متولد شده از آن به شوهرش محرم م. ب. یا خیر؟ از زن و شوهرش و مرد صاحب اسپرم و زن صاحب تخمک و بالعکس ارث میبرند یا خیر؟
11- زوجین با هم توافق کردهاند زوجه با اسپرم فرد دیگری تحت عنوان اهداء جنین باردار شود و با اسپرم فردی غیر از شوهر و تخمک خود باردار شده حال زوجه تقاضای طلاق دارد به علت اینکه زوج قادر به باردار نمودن زوجه نبوده درخواست طلاق مینماید در هنگام رسیدگی معلوم میشود فرد صاحب اسپرم محرک زوجه جهت طلاق گرفتن از زوج م. ب. تا بتواند او را به عقد خود در آورد اگر موضوع منتهی به طلاق شود ب. ت. ب. اینکه حمل از زوج نبوده فرد مذکور میتواند قبل از وضع حمل با آن زن ازدواج نماید یا خیر./ع
11- ب. ت. ب. اطلاق ماده 1153 قانون مدنی، زن حامله فرض سوال باید تا زمان وضع حمل عده نگه دارد.
شماره پرونده: 98-9/7-1167ح
-7 اولا،ً قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور در مورد اینکه یک طرف از زوجین قدرت بارداری یا باروری دارد و میخواهد تخمک یا اسپرم از دیگری دریافت کند ساکت است، آیا قانون در این باره نیز قابلیت اجرایی دارد؟ ثانیا،ً در مسئله اهدای جنین عملا اهداء جنین وجود ندارد بلکه در واقع اذن در اهداء و دریافت اسپرم از مرد اجنبی و یا دریافت تخمک از زن اجنبیه و یا دریافت اسپرم و تخمک از مرد و زن اجنبی است. تکلیف در این گونه موارد چیست؟ -8 آیا منظور از اهدای جنین دریافت اسپرم از مرد غیر از زوج م. ب. تا زوجه بتواند با اسپرم مرد اجنبی و تخمک خود صاحب فرزند شود. ب. ت. ب. اینکه در قانون چنین چیزی مطرح نیست بلکه عنوان اهدای جنین است تکلیف چیست؟ اگر متقاضی دریافت اسپرم صرفاً زنی است که شوهرش فوت کرده یا ازدواج ننموده است تکلیف چیست؟ -9 اگر زوجه از طریق فوق باردار شود آیا فرزند متولدشده از آن به شوهرش محرم است؟ آیا از زن و شوهرش و مرد صاحب اسپرم و زن صاحب تخمک و بالعکس ارث میبرند؟ -10 با عنایت به قانون اهدای جنین، خرید و فروش اسپرم و تخمک افراد اجنبی جایز است ؟ -11 زوجین با هم توافق کردهاند که زوجه با اسپرم فرد دیگری تحت عنوان اهداء جنین باردار شود و با اسپرم فردی غیر از شوهر و تخمک خود باردار شده؛ حال زوجه تقاضای طلاق دارد به علت اینکه زوج قادر به باردار نمودن زوجه نبوده درخواست طلاق مینماید. در هنگام رسیدگی معلوم میشود فرد صاحب اسپرم محرک زوجه جهت طلاق گرفتن از زوج م. ب. تا بتواند او را به عقد خود درآورد. اگر موضوع منتهی به طلاق شود ب. ت. ب. اینکه حمل از زوج نبوده فرد مذکور میتواند قبل از وضع حمل با آن زن ازدواج کند؟
-7 الف( اولا،ً ب. ت. ب. اینکه در ماده یک قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور »انتقال جنین به رحم زنانی که پس از ازدواج و انجام اقدامات پزشکی ناباروری آنها )هر یک به تنهایی یا هر دو( به اثبات رسیده« مجاز شمرده شده است و ضمیر »آنها« در عبارت مذکور اشاره به »زوجین« دارد، لذا راهکار قانونگذار برای درمان ناباروری زوجین در فرضی که صرفاً یکی از ایشان قابلیت باروری ندارد نیز »اهدای جنین« است و قانونگذار اهدای گامت )حسب مورد اسپرم یا تخمک( را به رسمیت نشناخته است. ثانیا،ً همانگونه که در بند ب ماده یک آیین نامه اجرایی قانون مذکور تصریح شده است و نیز ب. ت. ب. مفهوم عرفی ادبیات پزشکی، »جنین قابل اهدا« نطفه حاصل از تلقیح خارج از رحم است که میتواند به دو صورت تازه و یا منجمد باشد و از آنجایی که در ماده یک قانون و نیز آییننامه اجرایی آن اهدای جنین صرفاً از سوی زوجین شرعی و قانونی مجاز شمرده شده است، تقدم رابطه زوجیت اهداکنندگان بر تاریخ اهدا شرط بوده و اخذ اسپرم یا تخمک از اشخاص مجرد و یا اشخاصی که فاقد رابطه زوجیت هستند، برای تلقیح خارج از رحم مجاز نمیباشد؛ هر چند در زمان تلقیح بین صاحبان اسپرم و تخمک عقد نکاح منعقد گردد. -7 ب و -8 الف، ب و ج( ب. ت. ب. پاسخ ارائه شده در بند قبلی، منتفی است. -9 صرفنظر از قانونی بودن یا نبودن باروری زن شوهردار با اسپرم اهدایی، ب. ت. ب. سکوت قانون، محرمیت و توارث طفل متولد شده و صاحبان اسپرم و تخمک تابع احکام فقهی بوده و برای رسیدگی به دعاوی مربوط باید به منابع معتبر فقهی مراجعه شود. -10 آنچه در عرف با عنوان خرید و فروش اسپرم و تخمک از آن یاد میشود، از شمول قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور مصوب 1382 خروج موضوعی دارد. -11 ب. ت. ب. اطلاق ماده 1153 قانون مدنی، زن حامله فرض سؤال باید تا زمان وضع حمل عده نگه دارد. دکتر … حیدری پور
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 8
آرای مرتبط 2
-
رأی
هماستناد
دلالت اخذ شناسنامه برای طفل بر نسب
ماده 1153 ق.م
-
رأی
هماستناد
دلالت اخذ شناسنامه برای طفل بر نسب
مواد 1153 و 1158 قانون مدنی
نظریات مشورتی 2
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1167 مورخ 1398/11/06
ماده 1153 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/1167 — 1398/11/06
ماده 1153 قانون مدنی
مواد مرتبط 1
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 1153 — قانون مدنی
ماده 1153 قانون مدنی
دکترین 3
-
مقاله
هماستناد
ولی گاهی مسموع نبودن مربوط به یکی از ادله اثبات دعوا است
ماده 1153 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
رسمی ترجیح ده ای که شفتگی مغایر با
ماده 1153 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
رسمی ترجیح ده ای که شفتگی مغایر با — به عنوان نمونه در رویه قضایی وراث
ماده 1153 قانون مدنی
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
