نظر مشورتی 7/98/1228 مورخ 1398/08/12 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص غیرقابل اجرا بودن حکم قلع و قمع در اراضی تغییر کاربری شده تحت طرح هادی روستا با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا با تغییر کاربری اراضی و تصویب طرح هادی، اجرای حکم قلع و قمع همچنان الزامی است؟
پاسخ: با خروج ملک از شمول قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها در اثر تغییر کاربری یا تصویب طرح هادی، اجرای حکم قلع و قمع منتفی است.
به زبانِ ساده
هدف از قلعوقمع، بازگرداندن ملک به کاربری اولیه آن است. اگر تصویب طرح هادی باعث شود ملک از شمول قانون حفظ کاربری خارج شود، دیگر اجرای قلعوقمع ضرورت ندارد. رعایت حق مالکیت نیز از دلایل این نتیجه است.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ پرسشکننده و طرفین اختلاف در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی با توجه به هدف حکم قلعوقمع، مقررات حفظ کاربری و تصویب طرح هادی روستا نظر داده است که در فرض پرسش، اجرای حکم منتفی است.
چرا مهم است: این نظر برای مالکان و مجریان احکام مربوط به تغییر کاربری روشن میکند که تغییر وضعیت قانونی ملک میتواند اجرای حکم قلعوقمع را منتفی کند.
قوانینِ مرتبط: مواد ۲، ۹ و ۱۰ قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها؛ بند «د» ذیل ماده ۱ و ماده ۱۳ آییننامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها؛ اصل ۴۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
مفاهیمِ حقوقی: تغییر کاربری، قلعوقمع بنا، طرح هادی روستا، خروج از شمول قانون، اعاده وضع به کاربری سابق، حق مالکیت
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر پس از تصویب طرح هادی روستا، ملک از شمول قانون حفظ کاربری خارج شود، حکم قلعوقمع بنا اجرا میشود؟
خیر؛ اجرای حکم قلعوقمع منتفی است.
کلیدواژهها: قلع و قمع، تغییر کاربری، اراضی زراعی، طرح هادی، اجرای حکم
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مستفاد از مواد 2، 9 و 10 قانون حفظ كاربري اراضي زراعي و باغها مصوب 1374 و اصلاحات و الحاقات بعدي و بند «د» ذيل ماده يك و ماده 13 آييننامه اجرايي قانون اصلاح قانون حفظ كاربري اراضي زراعي و باغها مصوب 1386 هيأت وزيران، هدف مقنن از پيشبيني قلع و قمع در حكم دادگاه، اعاده وضعيت ملكي به حالت كاربري سابق (اوليه) است كه در فرض استعلام با لحاظ تصويب طرح هادي روستا و خروج ملك مزبور از شمول قانون صدرالذكر در نتيجه تغيير كاربري ملك، اجراي حكم قلع و قمع بنا منتفي است و ضرورت احترام به مالكيت اشخاص موضوع اصل چهل و هفتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران نيز اقتضاي چنين نظري را دارد.
نظریه مشورتی شماره 7/98/1228 مورخ 1398/08/12
موضوع استعلام به تغییر غیرمجاز کاربری در اراضی زراعی و باغها و اجرای حکم قلع و قمع بنای احداثی مربوط میشود. در این خصوص، مشخص شده است که ملک مورد نظر در دادنامه، پیش از قطعیت حکم، طبق مصوبه کمیته تصویب طرح هادی استان، به داخل بافت روستا وارد شده است. سوال این است که آیا این مصوبه مانع اجرای حکم قطعی و لازمالاجرا میشود یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که ب. ت. ب. مواد 2، 9 و 10 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها مصوب 1374 و اصلاحات و الحاقات بعدی، و همچنین بند «د» ذیل ماده یک و ماده 13 آییننامه اجرایی قانون اصلاح قانون مذکور مصوب 1386 هیات وزیران، هدف قانونگذار از قلع و قمع، بازگرداندن وضعیت ملک به کاربری اولیه است. بنابراین، با تصویب طرح هادی و خروج ملک از شمول قانون، اجرای حکم قلع و قمع منتفی میشود و این امر با اصل چهل و هفتم قانون اساسی نیز سازگار است.
تاریخ نظریه: 1398/08/12
شماره نظریه: 7/98/1228
شماره پرونده: 98-192-1228ک
احتراما به استحضار میرساند در خصوص تغییر غیر مجاز کاربری در اراضی زراعی و باغها حکم قطعی دایر بر قلع و قمع بنای احداثی صادر گردید اما در مرحله اجرای حکم صادره مشخص میشود ملک موضوع دادنامه قبل از حصول قطعیت حکم وفق مصوبه کمیته تصویب طرح هادی استان داخل در بافت روستا گردیده است آیا چنین مصوبه ای مانع اجرای حکم قطعی ولازم الاجرای صادره میگردد یا خیر؟ فلذا خواهشمند است مراتب بررسی و جهت بهره برداری قضایی به این دادسرا اعلام شود.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
در خصوص تغییر غیر مجاز کاربری در اراضی زراعی و باغها، حکم قطعی دایر بر قلع و قمع بنای احداثی صادر گردید اما در مرحله اجرای حکم صادره مشخص میشود ملک موضوع دادنامه قبل از حصول قطعیت حکم وفق مصوبه کمیته تصویب طرح هادی استان داخل در بافت روستا گردیده است. آیا چنین مصوبهای مانع از اجرای حکم قطعی ولازم الاجرای صادره است؟
بازگشت به استعلام شماره 1398191001363345 مورخ 1398/7/24 به شماره ثبت وارده 1228 مورخ ، 1398/8/1 نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: مستفاد از مواد 9 ، 2 و 10 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها مصوب 1374 و اصلاحات و الحاقات بعدی و بند »د« ذیل ماده یک و ماده 13 آییننامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها مصوب 1386 هیأت وزیران، هدف مقنن از پیشبینی قلع و قمع در حکم دادگاه، اعاده وضعیت ملکی به حالت کاربری سابق )اولیه( است که در فرض استعلام با لحاظ تصویب طرح هادی روستا و خروج ملک مزبور از شمول قانون صدرالذکر در نتیجه تغییر کاربری ملک، اجرای حکم قلع و قمع بنا منتفی است و ضرورت احترام به مالکیت اشخاص موضوع اصل چهل و هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز اقتضای چنین نظری را دارد. دکتر …