نظر مشورتی 7/98/1311 مورخ 1398/10/22 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اعمال مجرمانه موضوع بند ب ماده 45 الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1396 و تعیین نصاب و میزان خاصی از
پرسش: آیا مجازات اعدام در بند «ب» ماده ۴۵ قانون مبارزه با مواد مخدر، مقید به میزان مواد است؟
پاسخ: خیر، ماده ۴۵ الحاقی صرفاً در مقام تعدیل مجازاتها بوده و شمول مجازات اعدام در بند «ب» به معنای گسترش قلمرو آن به جرایم با مقادیر کم نیست.
به زبانِ ساده
پرسش این بود که آیا بعضی رفتارها، مانند پشتیبانی مالی از قاچاق یا استفاده از افراد زیر هجده سال برای حمل مواد، بهتنهایی و بدون توجه به میزان مواد موجب اعدام میشوند. نظر میگوید ماده ۴۵ برای جرمانگاری تازه وضع نشده، بلکه مجازاتهای اعدام و حبس ابد را تعدیل کرده است؛ ادامه پاسخ درباره فرضهای جزئی در متن ارائهشده نیست.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده مرجع استعلامکننده است و فرض پرسش درباره مرتکب یا متهم جرایم مواد مخدر است.
چگونه: درباره شمول اعدام بر رفتارهای بند «ب» ماده ۴۵، از جمله مثالهای مربوط به پشتیبانی مالی و استفاده از افراد زیر هجده سال، استعلام شده است. اداره کل حقوقی توضیح داده که ماده ۴۵ جرمانگاری جدید نکرده و اعدام را به موارد واجد شرایط مقرر در صدر ماده محدود کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها، وکلا و متهمان پروندههای مواد مخدر در تشخیص حدود اعمال مجازات اعدام اهمیت دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون مبارزه با مواد مخدر؛ ماده ۴۵ الحاقی مصوب ۱۲/۷/۱۳۹۶؛ مواد ۱۸ و ۳۵ قانون مبارزه با مواد مخدر
مفاهیمِ حقوقی: مجازات اعدام، حبس ابد، تعدیل مجازات، قاچاق مواد مخدر، پشتیبانی مالی، استفاده از طفل یا نوجوان، شرایط قانونی مجازات
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا رفتارهای موضوع بند «ب» ماده ۴۵ الحاقی، بدون توجه به میزان مواد مخدر، موجب اعدام میشود؟
شمول اعدام تابع صدر ماده ۴۵ است و در مواردی مطرح میشود که مجازات مرتکب طبق یکی از مواد قانون، حبس ابد یا اعدام باشد؛ در آن صورت وجود یکی از شرایط بندهای «الف» تا «ت» کافی است.
آیا ماده ۴۵ الحاقی، مجازات اعدام را به جرایم دیگری مانند مثالهای پرسش گسترش داده است؟
خیر؛ ذکر بند «ب» بهمنزله گسترش قلمرو اعدام به آن جرایم نیست.
آیا پاسخ کامل درباره مثالهای ده گرم هروئین و تریاک در متن موجود است؟
متن در میانه توضیح قطع شده و پاسخ کامل نامطمئن است.
کلیدواژهها: قانون مبارزه با مواد مخدر، مجازات اعدام، تعدیل مجازات، بند ب ماده ۴۵
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
خواهشمند است بررسي و اعلام نظر فرماييد: آيا اعمال مجازات اعدام موضوع ماده ي 45 الحاقي سال 1396 قانون مبارزه با مواد مخدر در مورد اعمال مجرمانه ي موضوع بند ب آن مقيد به ميزان مواد خاص است يا خير؟ براي مثال: هر گاه شخصي پشيتباني مالي يا سرمايه گذاري براي قاچاق ده گرم هرويين كند يا از طفل يا نوجوان كمتر از هجده سال يا فردمجنون براي حمل و نگهداري ده گرم ترياك استفاده كند مجازات او اعدام و ضبط اموال ناشي از مواد مخدر است./ع
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولا، مقنن در ماده 45 الحاقي به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 12/7/1396، اساسا در مقام جرم انگاري جديد نبوده، بلكه در مقام تعديل (تغيير) مجازات هاي اعدام و حبس ابد مذكور در قانون مبارزه با مواد مخدر بوده است. از همين رو ذكر بند ب ماده 45 الحاقي به قانون موصوف توسط مقنن (كه پيش از اين در مواد 18 و 35 قانون مبارزه با مواد مخدر مسبوق به سابقه وضع است) به منزله گسترش قلمرو شمول مجازات هاي اعدام به جرايم موضوع قانون مبارزه با مواد مخدر نظير مورد مذكور در فرض استعلام نمي باشد. ثانيا، با عنايت به صدر ماده واحده الحاقي به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 12/7/1396، شمول مجازات اعدام به رفتار متهمان و مجرمان ناظر به مواردي است كه مجازات آنان برابر يكي از مواد قانون مبارزه با مواد مخدر، حبس ابد يا اعدام باشدكه در اين حالت وجود يكي از شرايط بندهاي «الف» تا «ت» اين ماده واحده براي محكوميت مرتكب به مجازات اعدام كافي است اما در فرض سؤال كه (ناظر به پشتيباني مالي يا سرمايه گذاري براي قاچاق ده گرم هروئين يا استفاده از اطفال و نوجوانان كمتر از 18 سال يا فرد مجنون براي حمل و نگهداري ده گرم ترياك است) نظر به اين كه مجازات مرتكب، به لحاظ نصاب ميزان مواد به دلالت مواد 8، 5، 18 و 35 كمتر از ميزان مقرر قانوني براي شمول حبس ابد و اعدام به رفتار مرتكب است، از قلمرو شمول اعدام ماده 45 الحاقي به قانون مبارزه با مواد مخدر خارج است.
نظریه مشورتی شماره 7/98/1311 مورخ 1398/10/22
موضوع استعلام درباره این است که آیا مجازات اعدام مقرر در ماده 45 الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1396/07/12 شامل اعمال مجرمانهای میشود که به مقدار خاصی از مواد مخدر وابسته هستند یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که قانونگذار در این ماده به دنبال جرمانگاری جدید نبوده، بلکه هدفش تعدیل مجازاتهای اعدام و حبس ابد بوده است. همچنین، برای اینکه مجازات اعدام شامل رفتار مجرمان شود، باید شرایط خاصی که در بندهای «الف» تا «ت» این ماده واحده آمده است، وجود داشته باشد. در مواردی که مقدار مواد مخدر کمتر از حد قانونی مقرر برای اعدام و حبس ابد باشد، مانند مورد استعلام، مجازات اعدام اعمال نمیشود و بنابراین مرتکب از شمول این مجازات خارج است.
تاریخ نظریه: 1398/10/22
شماره نظریه: 7/98/1311
شماره پرونده: ک 1131-45-89
اولا، مقنن در ماده 45 الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1396/7/12، اساسا در مقام جرم انگاری جدید نبوده، بلکه در مقام تعدیل (تغییر) مجازات های اعدام و حبس ابد مذکور در قانون مبارزه با مواد مخدر بوده است. از همین رو ذکر بند ب ماده 45 الحاقی به قانون موصوف توسط مقنن (که پیش از این در مواد 18 و 35 قانون مبارزه با مواد مخدر مسبوق به سابقه وضع است) به منزله گسترش قلمرو شمول مجازاتهای اعدام به جرایم موضوع قانون مبارزه با مواد مخدر نظیر مورد مذکور در فرض استعلام نمیباشد.
ثانیا، با عنایت به صدر ماده واحده الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1396/7/12، شمول مجازات اعدام به رفتار متهمان و مجرمان ناظر به مواردی است که مجازات آنان برابر یکی از مواد قانون مبارزه با مواد مخدر، حبس ابد یا اعدام باشدکه در این حالت وجود یکی از شرایط بندهای «الف» تا «ت» این ماده واحده برای محکومیت مرتکب به مجازات اعدام کافی است اما در فرض سوال که (ناظر به پشتیبانی مالی یا سرمایهگذاری برای قاچاق ده گرم هروئین یا استفاده از اطفال و نوجوانان کمتر از 18 سال یا فرد مجنون برای حمل و نگهداری ده گرم تریاک است) نظر به این که مجازات مرتکب، به لحاظ نصاب میزان مواد به دلالت مواد 8، 5، 18 و 35 کمتر از میزان مقرر قانونی برای شمول حبس ابد و اعدام به رفتار مرتکب است، از قلمرو شمول اعدام ماده 45 الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر خارج است.