نظر مشورتی 7/98/1378 مورخ 1398/10/08 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص تغییر کاربری غیرمجاز و تخلیه پسماندهای ساختمانی؛ مسئولیت مالک و رانندگان با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا اجازه مالک زمین برای تخلیه نخاله ساختمانی، تغییر کاربری است و رانندگان مرتکب چه جرمی شدهاند؟
پاسخ: مالک زمین مباشر جرم تغییر کاربری غیرمجاز است و رانندگان مرتکب جرم تخلیه پسماند در مکان غیرمجاز شدهاند.
به زبانِ ساده
موضوع، تخلیه نخاله در زمین کشاورزی و نقش مالک و رانندگان است. اگر تغییر کاربری بدون مجوز و به دستور یا از جانب مالک انجام شود، مالک میتواند مباشر آن شناخته شود؛ رانندگان نیز بهسبب تخلیه پسماند در محل غیرمجاز قابل تعقیباند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ در فرض سؤال، مالک زمین کشاورزی و رانندگان کمپرسی طرف موضوعاند.
چگونه: اداره کل حقوقی ابتدا مسئول تغییر کاربری را با توجه به مالکیت یا تصرف و نحوه انجام اقدام مشخص کرده و سپس نخاله ساختمانی را پسماند عادی دانسته است.
چرا مهم است: این نظر برای مالکان زمین کشاورزی و رانندگان حمل نخاله، در تشخیص مسئولیت و پیامد تخلیه غیرمجاز کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها مصوب ۱۳۷۴ با اصلاحات و الحاقات بعدی، ماده ۳ و تبصره ۱ ماده ۱؛ قانون مدیریت پسماندها مصوب ۱۳۸۳، بند ۱ ماده ۲ و مواد ۱۶ و ۲۰
مفاهیمِ حقوقی: تغییر کاربری غیرمجاز، اراضی زراعی، مباشر جرم، دستور به ارتکاب، پسماند عادی، تخلیه غیرمجاز، توقیف خودرو
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر مالک زمین کشاورزی به رانندگان اجازه دهد نخاله ساختمانی را در زمین تخلیه کنند و سپس آن را تسطیح کند، مباشر تغییر کاربری غیرمجاز کیست؟
مالک یا متصرفی که بدون مجوز اقدام به تغییر کاربری کند، مباشر است؛ چه شخصاً اقدام کند و چه دیگران به دستور یا از جانب او اقدام کنند.
آیا تخلیه نخاله ساختمانی در محل غیرمجاز تخلف یا جرم است؟
نخاله ساختمانی پسماند عادی است و تخلیه آن در محل غیرمجاز ممنوع است؛ متن مجازات مقرر در ماده ۱۶ و توقیف خودرو بر پایه ماده ۲۰ را بیان میکند.
کلیدواژهها: تغییر کاربری، اراضی زراعی، پسماند ساختمانی، مباشرت، قانون مدیریت پسماندها
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
سؤال
شخص «الف» به عنوان مالك قطعه اي از زمين كشاورزي در حاشيه شهر به تعدادي راننده كمپرسي اجازه داده كه داخل زمين وي نخاله هاي ساختماني تخليه نمايند و سپس آنها را تسطيح نموده در اين فرض آيا عمل مالك زمين كشاورزي مباشرت در جرم تغيير كاربري غير مجاز اراضي كشاورزي است يا معاونت در اين جرم آيا اقدام رانندگان مصداق جرم تخليه پسماندهاي عادي در مكان هاي غير مجاز است يا عنوان مجرمانه ديگري دارد./ع
نظريه اداره كل حقوقي قوه قضاييه
1-با عنايت به قانون تغيير كاربري اراضي زراعي و باغ ها مصوب 1374 با اصلاحات و الحاقات بعدي از جمله ماده 3 اصلاحي 1/8/1385 اين قانون، مرتكب (مباشر) بزه مذكور در اين ماده مالك يا متصرفي است كه اراضي موضوع اين قانون را در اختيار داشته و به صورت غيرمجاز و بدون اخذ مجوز از كميسيون موضوع تبصره 1 ماده 1 قانون مورد بحث اقدام به تغيير كاربري اين اراضي نمايد؛ اعم از اينكه شخصاً مبادرت به اقداماتي در اين اراضي نمايد كه موجب تغيير كاربري گردد يا اين كه افراد و اشخاصي از جانب آنان يا به دستور آنان در اين خصوص اقدام نمايند.
2-طبق بند 1 ماده 2 قانون مديريت پسماندها مصوب 20/2/1383 "نخاله هاي ساختماني" پسماند عادي محسوب مي شود؛ لذا تخليه آن در اماكن غيرمجاز، ممنوع و متخلف به مجازات مقرر در ماده 16 قانون مذكور و نيز توقيف خودرو تخليه كننده طبق ماده 20 اين قانون به مدت يك تا ده هفته محكوم مي شود بنابراين در فرض سؤال نيز رفتار رانندگان تحت عنوان تخليه پسماند در اماكن غيرمجاز قابل تعقيب است.
نظریه مشورتی شماره 7/98/1378 مورخ 1398/10/08
موضوع استعلام مربوط به این است که آیا مالک زمینی که به رانندگان کمپرسی اجازه داده نخالههای ساختمانی را در زمین کشاورزیاش تخلیه کنند، مرتکب مباشرت یا معاونت در جرمتغییر کاربری غیرمجازاراضی کشاورزی شده است. همچنین، پرسیده شده آیا عمل رانندگان به عنوان جرم تخلیه پسماندهای عادی در مکانهای غیرمجاز محسوب میشود یا عنوان مجرمانه دیگری دارد. نظر اداره کل حقوقی قوه قضاییه به شرح زیر است: بر اساس ماده 3 اصلاحی قانون تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها مصوب 1374، هر مالک یا متصرفی که به طور غیرمجاز اقدام به تغییر کاربری اراضی کند، مرتکب بزه شده است و این قانون شامل افرادی که به دستور یا از طرف مالک عمل کنند نیز میشود. همچنین، طبق بند 1 ماده 2 قانون مدیریت پسماندها مصوب 1383، تخلیه نخالههای ساختمانی در مکانهای غیرمجاز ممنوع است و مرتکب به مجازات تعیین شده در ماده 16 این قانون محکوم میشود. بنابراین، در این حالت، عمل رانندگان به عنوان تخلیه پسماند در مکانهای غیرمجاز قابل پیگرد قانونی است.
تاریخ نظریه: 1398/10/08
شماره نظریه: 7/98/1378
شماره پرونده: ک 8731-281-89
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- با عنایت به قانون تغییر کاربریاراضی زراعی و باغها مصوب 1374 با اصلاحات و الحاقات بعدی از جمله ماده 3 اصلاحی 1385/8/1 این قانون، مرتکب (مباشر) بزه مذکور در این ماده مالک یا متصرفی است که اراضی موضوع این قانون را در اختیار داشته و به صورت غیرمجاز و بدون اخذ مجوز از کمیسیون موضوع تبصره 1 ماده 1 قانون مورد بحث اقدام به تغییر کاربری این اراضی نماید؛ اعم از اینکه شخصاً مبادرت به اقداماتی در این اراضی نماید که موجب تغییر کاربری گردد یا اینکه افراد و اشخاصی از جانب آنان یا به دستور آنان در این خصوص اقدام نمایند.
2- طبق بند 1 ماده 2 قانون مدیریت پسماندها مصوب 1383/2/20 نخالههای ساختمانی پسماند عادی محسوب میشود؛ لذا تخلیه آن در اماکن غیرمجاز، ممنوع و متخلف به مجازات مقرر در ماده 16 قانون مذکور و نیز توقیف خودرو تخلیهکننده طبق ماده 20 این قانون به مدت یک تا ده هفته محکوم میشود بنابراین در فرض سوال نیز رفتار رانندگان تحت عنوان تخلیه پسماند در اماکن غیرمجاز قابل تعقیب است.