پرسش: آیا نصب جیپیاس و شنود مکالمات همسر در خودرو، مشمول مجازات شنود غیرمجاز رایانهای است؟
پاسخ: خیر، ماده ۷۳۰ قانون مجازات اسلامی تنها ناظر به شنود در سامانههای رایانهای یا مخابراتی است و شامل شنود در فضای غیرمجازی نمیشود.
به زبانِ ساده
پرسش درباره نصب جیپیاس و شنود مکالمات همسر در خودرو برای اثبات رابطه نامشروع است. طبق متن، ماده ۷۳۰ ناظر به شنود محتوای در حال انتقال در سامانههای رایانهای یا مخابراتی است؛ شنود خارج از این سامانهها و در فضای غیرمجازی مشمول آن ماده نیست.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده در متن بهطور مشخص نامگذاری نشده است و فرض مطرحشده درباره شوهر و همسر اوست.
چگونه: در پاسخ به استعلام درباره شنود مکالمات همسر در خودرو، اداره کل حقوقی تحقق شنود موضوع ماده ۷۳۰ را به شنود محتوای در حال انتقال در سامانههای رایانهای یا مخابراتی محدود دانسته است.
چرا مهم است: این نظر برای تشخیص حدود شمول ماده ۷۳۰ درباره شنود مکالمات و ارزیابی حقوقی چنین رفتاری مفید است.
قوانینِ مرتبط: ماده ۷۳۰ قانون مجازات اسلامی (الحاقی ۱۳۸۸).
مفاهیمِ حقوقی: شنود غیرمجاز، ارتباطات غیرعمومی، محتوای در حال انتقال، سامانه رایانهای، سامانه مخابراتی، جیپیاس، حریم خصوصی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا شنود مکالمات همسر در خودرو برای اثبات رابطه نامشروع مشمول ماده ۷۳۰ قانون مجازات اسلامی است؟
خیر؛ اگر شنود خارج از سامانههای رایانهای یا مخابراتی و بدون شنود محتوای در حال انتقال باشد، از شمول ماده خارج است.
شنود غیرمجاز رایانهای چه زمانی محقق میشود؟
زمانی که محتوای در حال انتقالِ ارتباطات غیرعمومی در سامانههای رایانهای یا مخابراتی شنود شود.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظریه مشورتی شماره 7/98/1446 مورخ 1398/10/08
خ. م.:
موضوع این استعلام بررسی شمول ماده 730 قانون مجازات اسلامی درباره شنود غیرمجاز مکالمات در فضای غیرمجازی است. پرسش مطرح شده این است که آیا نصب جیپیاس و شنود مکالمات همسر در خودرو به منظور اثبات رابطه نامشروع، شامل مجازات مقرر در این ماده میشود یا خیر. پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه تاکید میکند که شنود غیرمجاز رایانهای تنها زمانی محقق میشود که محتوای در حال انتقال ارتباطات غیرعمومی در سامانههای رایانهای یا مخابراتی شنود شود. بنابراین، ب. ت. ب. اینکه شنود در فضای غیرمجازی و خارج از سامانههای رایانهای و مخابراتی صورت گرفته و محتوای در حال انتقال نبوده، این عمل از شمول ماده 730 قانون مجازات اسلامی الحاقی 1388 خارج است.
تاریخ نظریه: 1398/10/08
شماره نظریه: 7/98/1446
شماره پرونده: ک 6441-681-89
استعلام:
لطفا به سوال ذیل پاسخ و ب. ت. ب. طرح پرونده در این مرجع قضایی در ارسال پاسخ تسریع فرمائید.
مطابق ماده 730 قانون مجازات اسلامی هر کس به طور غیر مجاز محتوای در حال انتقال ارتباطات غیر عمومی در سامانه های رایانه ای یا مخابراتی یا امواج الکترومغناطیسی یا نوری را شنود کند به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ده میلیون تا چهل میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
حال سوال اینجاست که چنانچه بالفرض شوهری برای اثبات رابطه نامشروع همسرش داخل اتومبیل وی جی پی اس نصب و شنود مکالمات کند آیا در این فرض ب. ت. ب. اینکه محتوای در حال انتقال نمیباشد مشمول ماده فوق الذکر میگردد یا خیر./ع
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
شنود غیرمجاز رایانه ای در صورتی محقق میشود که شخصی به طور غیرمجاز محتوای در حال انتقال ارتباطات غیرعمومی در سامانه های رایانه ای یا مخابراتی و یا امواج الکترومغناطیسی یا نوری را شنود نماید؛ لذا در صورتی که در فضای غیرمجازی مانند اتومبیل، منزل یا محل کار دستگاه شنود قرار داده شود و مکالمات افراد شنود شود، ب. ت. ب. آن که فضای ارتکابی این رفتار فضای مجازی نبوده، همچنین این محتوا در حال انتقال ارتباطات نبوده است از شمول ماده 730 قانون مجازات اسلامی الحاقی 1388 خارج است./ت