نظر مشورتی 7/98/1465 مورخ 1398/09/26 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص رسیدگی به دعاوی تخلیه و مطالبه سرقفلی در شوراهای حل اختلاف یا دادگاه عمومی با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: در صورت طرح دعوای تقابل مطالبه سرقفلی در پرونده تخلیه در شورای حل اختلاف، صلاحیت با کدام مرجع است؟
پاسخ: شورای حل اختلاف باید نسبت به دعاوی اصلی و طاری قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه عمومی حقوقی صادر کند.
به زبانِ ساده
موضوع، دعوای تخلیه مغازه و دعوای متقابل مستأجر برای گرفتن سرقفلی است. هرچند اصل دعوای تخلیه در موارد گفتهشده در صلاحیت شورا است، با طرح دعوای تقابل درباره سرقفلی، شورا باید هر دو دعوا را به دادگاه عمومی حقوقی ارجاع کند.
چه کسی: نظریه را اداره کل حقوقی قوه قضائیه صادر کرده است. فرض پرونده درباره موجرِ خواهان تخلیه و مستأجری است که دعوای مطالبه سرقفلی مطرح کرده است.
چگونه: دعوای تخلیه در شورای حل اختلاف مطرح شده و مستأجر دعوای تقابل مطالبه سرقفلی را در همان شعبه اقامه کرده است. شورا با توجه به ماده ۲۱ باید درباره هر دو دعوا قرار عدم صلاحیت صادر کند.
چرا مهم است: این نظر برای موجر، مستأجر و وکلای آنان در انتخاب مرجع رسیدگی هنگام همراهشدن دعوای سرقفلی با دعوای تخلیه کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴، بند «ب» ماده ۹ و ماده ۲۱.
مفاهیمِ حقوقی: تخلیه عین مستأجره، دعوای تقابل، دعوای طاری، سرقفلی، حق کسبوپیشه، قرار عدم صلاحیت، دادگاه عمومی حقوقی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر مستأجر در دعوای تخلیه، دعوای تقابل مطالبه سرقفلی مطرح کند، شورا چه تصمیمی باید بگیرد؟
شورا باید نسبت به دعوای اصلی و دعوای طاری قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه عمومی حقوقی صادر کند.
آیا دعوای تخلیه عین مستأجره اصولاً در صلاحیت شورای حل اختلاف است؟
طبق متن، دعاوی تخلیه بهجز دعاوی مربوط به سرقفلی و حق کسبوپیشه در صلاحیت قاضی شورا است.
کلیدواژهها: شورای حل اختلاف، تخلیه، سرقفلی، دعوای تقابل، صلاحیت دادگاه
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
احتراما در پرونده اي دادخواستي به خواسته تخليه ي عين مستاجره يك باب مغازه تجاري در شوراي حل اختلاف مطرح مي گردد و خ. د. م. دفاع از خود دادخواستي را به خواسته ي تقابل در پرونده اصلي با خواسته ي مطالبه ي سرقفلي ملك مزبور به همان شعبه ارائه مي نمايد چنانچه قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1376 در حقوقي موضوع حاكم نباشد و مستاجر مشمول دريافت سرقفلي نباشد حال سوال آن است كه ب. ت. ب. ماده 9 و 21 قانون شوراهاي حل اختلاف و ماده 24 آيين نامه اجرايي آن و صرف نظر از عدم شمول قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1376 بر روابط استيجاري طرفين رسيدگي به هر د و دعواي ياد شده ي اصلي و تقابل در صلاحيت كدام مرجع شوراي حل اختلاف يا دادگاه عمومي محل وقوع ملك قرار دارد./ع
نظريه اداره كل حقوقي قوه قضاييه
به موجب بند «ب» ماده 9 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1394 «تمامي دعاوي مربوط به تخليه عين مستأجره، جز دعاوي مربوط به سرقفلي وحق كسب و پيشه» در صلاحيت قاضي شوراهاي حل اختلاف است؛ بنابراين در فرضي كه خوانده دعواي تخليه عين مستأجره اقدام به طرح دعواي تقابل داير بر مطالبه سرقفلي كرده است، شوراي حل اختلاف با عنايت به ماده 21 قانون ياد شده نسبت به دعاوي اصلي و طاري قرار عدم صلاحيت به صلاحيت دادگاه عمومي حقوقي صادر مي كند.
نظریه مشورتی شماره 7/98/1465 مورخ 1398/09/26
موضوع استعلام مربوط به صلاحیترسیدگی به دعاوی تخلیه عین مستاجره و دعوای تقابل مطالبه سرقفلی در شورای حل اختلاف است. پرسش این است که ب. ت. ب. عدم شمول قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1376 و بر اساس مواد 9 و 21 قانون شوراهای حل اختلاف و ماده 24 آییننامه اجرایی آن، کدام مرجع صلاحیت رسیدگی به این دعاوی را دارد. پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که بر اساس بند «ب» ماده 9 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394، تمامی دعاوی مربوط به تخلیه عین مستاجره، به جز دعاوی سرقفلی و حق کسب و پیشه، در صلاحیت شورای حل اختلاف است. بنابراین، اگر خوانده دعوای تخلیه، دعوای تقابل برای مطالبه سرقفلی مطرح کند، شورای حل اختلاف باید نسبت به دعاوی اصلی و طاری قرار عدم صلاحیت صادر کرده و پرونده را به دادگاه عمومی حقوقی ارجاع دهد.
تاریخ نظریه: 1398/09/26
شماره نظریه: 7/98/1465
شماره پرونده: ح 5641-812-89
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: