نظر مشورتی 7/98/1673 مورخ 1398/12/06 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص نحوه تعیین صلاحیت شوراهای حل اختلاف در صورت مطرح شدن خواسته های متعدد توأمان و تقویم علی الحساب یکی از خواسته
پرسش: آیا نصاب صلاحیت شوراهای حل اختلاف با توجه به استقلال دعاوی به صورت جداگانه بررسی میشود؟
پاسخ: بله، در دعاوی متعدد توأم، نصاب هر یک از خواستهها مستقلّاً ملاک صلاحیت شوراهای حل اختلاف است.
به زبانِ ساده
خواهان هم استرداد یک کامیون و هم اجرتالمثل ایام تصرف را خواسته بود و درباره مرجع رسیدگی پرسش شد. اداره کل حقوقی در بخش موجود از پاسخ گفته است نصاب هر خواسته جداگانه ملاک صلاحیت شورا است، نه مجموع بهای خواستهها. متن درباره پرسش دوم استعلام پاسخ کامل ارائه نمیکند.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به استعلامی درباره دعوای استرداد کامیون و مطالبه اجرتالمثل صادر شده است؛ نام خواهان و خوانده در متن نیامده است.
چگونه: خواهان دو خواسته را در یک دادخواست به شورای حل اختلاف ارائه کرده بود و مجموع بهای اعلامشده را سیصد میلیون ریال دانسته بود. اداره کل حقوقی در پاسخِ موجود، استقلال نصاب هر خواسته را مبنای صلاحیت اعلام کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای وکلا و مرجع رسیدگی مفید است تا در دعوای دارای چند خواسته، صلاحیت را با نصاب هر خواسته جداگانه بررسی کنند.
قوانینِ مرتبط: ماده ۱۰۳ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی؛ بند ۱۴ ماده ۳ قانون نحوه وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین. پاسخ موجود به پرسش دوم استعلام نامطمئن است.
مفاهیمِ حقوقی: صلاحیت ذاتی، شورای حل اختلاف، خواستههای متعدد، رسیدگی توأمان، بهای خواسته، اجرتالمثل، استرداد مال
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر چند خواسته در یک دادخواست با هم مطرح شوند، صلاحیت شورای حل اختلاف بر چه اساسی سنجیده میشود؟
طبق بخش موجود از نظریه، نصاب هر خواسته بهطور مستقل ملاک صلاحیت است.
اگر مجموع بهای خواستهها از نصاب شورا بیشتر باشد، آیا همین مجموع تعیینکننده صلاحیت است؟
نظریه میگوید در فرض رسیدگی توأمان به خواستههای متعدد، هر خواسته جداگانه سنجیده میشود.
کلیدواژهها: صلاحیت ذاتی، شورای حل اختلاف، استقلال دعاوی، تقویم خواسته، خواستههای متعدد
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
خواهان دادخواستي را به خواسته هاي استرداد يك دستگاه كاميون م. ب. دويست ميليون ريال و نيز اجرت المثل ايام تصرف مقوم يكصد ميليون ريال جمع بهاي هر دوخواسته مبلغ سيصد ميليون ريال به شوراي حل اختلاف تقديم مي نمايد. حال سوال آن است كه: اولا، از جهت صلاحيت ذاتي و ب. ت. ب. اين كه جمع بهاي هر دو خواسته سيصد ميليون ريال خارج از صلاحيت شوراي حل اختلاف است، آيا رسيدگي به هر دو خواسته خواهان در صلاحيت شوراي حل اختلاف به لحاظ تفكيك بهاي هر كدام از خواسته ها است؛ يا آن كه رسيدگي به هر دو دعوي با لحاظ جمع بهاي هر دو خواسته و در اجراي ماده 103 قانون در صلاحيت دادگاه عمومي حقوقي است؟ ثانيا، چنانچه در فرض سوال خواهان خواسته دوم خود (مطالبه اجرت المثل) را مقوم ننموده باشد و در اجراي بند 14 از ماده 3 قانون نحوه وصول برخي از درآمدهاي دولت و مصرف آن در موارد معين آن را به صورت علي الحساب تقويم كرده باشد و كارشناس بهاي اين بخش از خواسته را به سيصد ميليون ريال ارزيابي كرده باشد قاضي شورا در فرض سوال با چه تكليفي مواجه مي باشد؟ آيا بايد نسبت به هر دو خواسته قرار عدم صلاحيت صادر كند يا آن كه نسبت به خواسته اول (استرداد اتومبيل) رسيدگي را ادامه دهد و نسبت به خواسته دوم قرار عدم صلاحيت صادر كند؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، در مواردي كه برابر قانون خواسته هاي متعدد توأمان رسيدگي مي شود، ب. ت. ب. اصل استقلال دعاوي، نصاب هر يك از خواسته ها مستقلاً ملاك صلاحيت شوراهاي حل اختلاف است. ثانياً، در مورد آن دسته از دعاوي كه از ابتدا ميزان خواسته معلوم نيست و خواهان بر اساس بند 14 ماده 3 قانون نحوه وصول برخي از درآمدهاي دولت و مصرف آن در موارد معين، مبلغي را پرداخت مي كند و پس از معلوم شدن ميزان واقعي خواسته و صدور رأي، خواهان بايد بقيه ميزان هزينه دادرسي را پرداخت نمايد، چون در زمان طرح دعوا ميزان خواسته معلوم نيست، ابتدائاً طرح دعوا به اين نحو در شوراي حل اختلاف امكان پذير نيست؛ زيرا صلاحيت شوراهاي حل اختلاف محدود به مواردي است كه در قانون به صراحت آمده است و مطابق اصل يكصدو پنجاه و نهم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران اصل بر صلاحيت دادگاه هاي دادگستري است.
نظریه مشورتی شماره 7/98/1673 مورخ 1398/12/06
موضوع استعلام به صلاحیتشورای حل اختلاف در رسیدگی به دو خواسته، شامل استرداد یک دستگاه کامیون و اجرتالمثل ایام تصرف با جمع بهای سیصد میلیون ریال م. ب.. پرسش اول این است که آیا ب. ت. ب. صلاحیت ذاتی شورای حل اختلاف، امکان رسیدگی به هر یک از این خواستهها به صورت جداگانه وجود دارد یا خیر. پرسش دوم مربوط به تکلیف قاضی شورا در صورتی است که خواسته دوم به صورت علیالحسابتقویم شده باشد. پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که در دعاوی متعدد، نصاب هر خواسته به صورت مستقل ملاک صلاحیت شوراهای حل اختلاف است و در مواردی که میزان خواسته معلوم نیست، طرح دعوا در شورای حل اختلاف ممکن نیست. بنابراین، صلاحیت شورا محدود به موارد مشخص قانونی است و اصل بر صلاحیت دادگاههای دادگستری م. ب..
تاریخ نظریه: 1398/12/06
شماره نظریه: 7/98/1673
شماره پرونده: 98-218-1673 ح
اولا،ً در مواردی که برابر قانون خواستههای متعدد توأمان رسیدگی میشود، ب. ت. ب. اصل استقلال دعاوی، نصاب هر یک از خواستهها مستقلاً ملاک صلاحیت شوراهای حل اختلاف است. ثانیا،ً در مورد آن دسته از دعاوی که از ابتدا میزان خواسته معلوم نیست و خواهان بر اساس بند 14 ماده 3 قانون نحوه وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین، مبلغی را پرداخت میکند و پس از معلوم شدن میزان واقعی خواسته و صدور رأی، خواهان باید بقیه میزان هزینه دادرسی را پرداخت نماید، چون در زمان طرح دعوا میزان خواسته معلوم نیست، ابتدائاً طرح دعوا به این نحو در شورای حل اختلاف امکانپذیر نیست؛ زیرا صلاحیت شوراهای حل اختلاف محدود به مواردی است که در قانون به صراحت آمده است و مطابق اصل یکصدو پنجاه و نهم قانون اساسیجمهوری اسلامی ایران اصل بر صلاحیت دادگاههای دادگستری است. دکتر …