نظر مشورتی 7/98/1819 مورخ 1398/12/24 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص ماده 3 قانون حمایت خانواده و شرط تاهل و داشتن چهار سال سابقه خدمات قضایی برای قضات دادگاه خانواده با اصلاحات
پرسش: تکلیف قاضی دادگاه خانواده در صورت زائل شدن وصف تأهل چیست و آیا این شرط برای دادرس علیالبدل نیز لازم است؟
پاسخ: استمرار شرط تأهل برای قضات دادگاه خانواده الزامی است و با زائل شدن آن، رسیدگی فاقد وجاهت قانونی خواهد بود.
به زبانِ ساده
پرسشها درباره شرط تأهل قضات دادگاه خانواده و اثر از بین رفتن این شرط بود. بخش موجود از نظر مشورتی میگوید شرط تأهل باید استمرار داشته باشد و قاضی پس از زوال آن باید موضوع را اعلام کند؛ متن ارائهشده پیش از تکمیل پاسخ به همه پرسشها پایان مییابد.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ استعلامکننده در متن مشخص نشده و پرسش درباره قضات و دادرسان شعب دادگاه خانواده است.
چگونه: استعلام سه پرسش درباره زوال شرط تأهل، دامنه این شرط و دادرس علیالبدل مطرح کرده است. بخش موجود از پاسخ، استمرار شرط تأهل و لزوم اعلام زوال آن را بیان میکند، اما متن در میانه پاسخ قطع شده است.
چرا مهم است: این نظر برای مدیران قضایی و قضات خانواده درباره اثر زوال شرط تأهل کاربرد دارد؛ پاسخ کامل به همه پرسشها از متن موجود به دست نمیآید.
قوانینِ مرتبط: ماده ۳ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱؛ ماده ۱ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱
اگر شرط تأهل قاضی دادگاه خانواده از بین برود، تکلیف او چیست؟
باید موضوع را به مقامات ذیربط اعلام کند تا عضو واجد شرایط جایگزین شود.
آیا قاضیای که پس از زوال شرط تأهل در دادگاه خانواده رسیدگی کند، رسیدگیاش وجاهت قانونی دارد؟
طبق بخش موجود از نظریه، رسیدگی او پس از زوال شرط تأهل فاقد وجاهت قانونی است.
آیا متن درباره لزوم تأهل دادرس علیالبدل پاسخ میدهد؟
بخش موجود از متن پاسخ این پرسش را بیان نمیکند.
کلیدواژهها: دادگاه خانواده، شرط تأهل، قاضی، سابقه قضایی، قانون حمایت خانواده
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
با عنايت به ماده 3 قانون حمايت خانواده كه شرط تاهل و داشتن چهار سال سابقه خدمات قضايي را براي قضاتدادگاه خانواده قرار داده ؛
1-در صورت زائل شدن وصف تاهل قضات دادگاه خانواده به لحاظ فوت يا طلاق همسر، تكليف قانوني ايشان در خصوص رسيدگي به پرونده ها چيست؟
2-آيا شرط تاهل صرفاً براي صدور ابلاغ تصدي شعب خانواده بوده يا اينكه دادرسان شاغل در شعب مذكور نيز بايد متصف به وصف تاهل باشند؟
3- درصورت عدم حضور قاضي شعب خانواده و ضرورت اداره توسط دادرس علي البدل به جهت جلوگيري از اطاله رسيدگي و تجديد اوقات دادرسي، آيا وصف متاهل بودن براي دادرس مذكور ضروري است.
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1- از ماده 3 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 كه مقرر داشته: «قضات دادگاه خانواده بايد متأهل و داراي چهار سال سابقه خدمت قضايي باشند» استنباط مي¬شود كه استمرار شرط تأهل براي قضات دادگاه خانواده قانوناً الزامي است و قاضي دادگاه خانواده به محض زايل شدن شرط مذكور، بايد مراتب را به مقامات ذي¬ربط اعلام كند تا به جاي وي عضو واجد شرايط تعيين شود؛ چون با فقدان شرط تأهل، رسيدگي به پرونده از جانب وي فاقد وجاهت قانوني است؛ ضمناًً آن¬چه در ماده 3 اين قانون در مورد شرايط شخص قاضي دادگاه خانواده بيان شده و مشعر بر تأهل و داشتن چهارسال سابقه خدمت قضايي است، مربوط به زماني است كه دادگاه خانواده موضوع ماده 1 قانون ياد شده تشكيل شود؛ ولي تا زماني كه دادگاه¬هاي خانواده موضوع ماده قانوني اخيرالذكر تشكيل نشده است، براي قضات دادگاه¬هاي فعلي كه كماكان به دعاوي خانوادگي رسيدگي مي¬كنند، وجود شروط مذكور در ماده 3 قانون صدرالاشاره الزامي نيست. 2 و 3- عنوان «قضات دادگاه خانواده» در ماده 3 اطلاق دارد و شامل هر دادرسي كه دادگاه خانواده را تحت هر عنوان تصدي يا اداره كند نيز مي¬شود.
نظریه مشورتی شماره 7/98/1819 مورخ 1398/12/24
موضوع استعلام درباره شرایط قضات دادگاه خانواده و تاثیر از دست دادن شرط تاهل بر وظایف آنها است. در این زمینه، سوالاتی مطرح شده که شامل وظایف قضات در صورت فوت یا طلاق همسر، الزامات تاهل برای صدور ابلاغ و شرایط دادرس علیالبدل م. ب.. پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه به این استعلام بیان میکند که بر اساس ماده 3 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، حفظ شرط تاهل برای قضات دادگاه خانواده الزامی است. در صورت از دست رفتن این شرط، قاضی موظف است موضوع را به مقامات مربوطه گزارش دهد و تا تعیین قاضی واجد شرایط، رسیدگی به پروندهها توسط او فاقد وجاهت قانونی خواهد بود. همچنین، شرط تاهل شامل تمامی دادرسانی است که به نوعی دادگاه خانواده را اداره میکنند.
تاریخ نظریه: 1398/12/24
شماره نظریه: 7/98/1819
شماره پرونده: ح 9181-61/9-89