نظر مشورتی 7/98/2003 مورخ 1399/04/23 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص منظور از سود مورد انتظار در دستورالعمل اجرایی مشارکت مدنی و نحوه محاسبه سود دهی با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : احتراماً ب. ت. ب. دستورالعمل اجرايي مشاركت مدني منظور از سود مورد انتظار چيست؟ آيا در صورت عدم بازدهي و ضرر دهي طرح مشاركت مدني اخذ سود مورد انتظار از شريك دوم يا وام گيرنده صحيح است يا خير؟ نحوه محاسبه سود دهي طرح موصوف صرفاً بر اساس سود دهي آن است يا اعياني يا تجهيزاتي كه خريداري شده مورد كارشناسي قرار مي گيرد. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، منظور از سود مورد انتظار در قراردادهاي مشاركت مدني به عنوان يكي از عقود بانكي، ميزان سود دهي انجام قرارداد است كه بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران با لحاظ وضعيت اقتصادي جامعه، تورم، ملاك هاي نوعي و موضوع قرارداد، كمينه و بيشينه آن را تعيين و به بانك عامل اجازه مي دهد تا بر مبناي آن اقدام به انعقاد قرارداد مشاركت نمايد. ثانياً، بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران نرخ سود مورد انتظار را بين حداقل و حداكثر تعيين كرده است؛ در ماده 8 دستورالعمل مشاركت مدني مصوب 19/1/1363 نيز تعيين حداقل و حداكثر سود مشاركت مدني به شوراي پول و اعتبار واگذار شده است. لذا دريافت كننده تسهيلات مكلف است سود مورد انتظار موضوع توافق را در صورتي كه بيش از نرخ اعلامي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران نباشد، پرداخت كند و چنانچه مدعي باشد كه به سبب عدم بازدهي طرح مشاركت مدني، كمتر از حداقل سود مورد انتظار موضوع قرارداد حاصل شده است، در صورتي كه قصد مشترك طرفين بر اين امر قرار گرفته باشد، اين ادعا بايد به اثبات برسد و در صورت اثبات، محاسبه و مطالبه سود به كمتر از حداقل سود مورد انتظار امكان پذير است. ثالثاً، بر اساس ماده 12 فرم قرارداد مشاركت مدني مصوبه جلسه مورخ 26/6/1392 شوراي پول و اعتبار (موضوع بخشنامه شماره 206546/92 مورخ 11/7/1392 بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران) در پايان مدت قرارداد، پس از وضع تمام هزينه هاي مشاركت و سپس برداشت سرمايه هر يك از شركا، مانده حساب مشترك مشاركت مدني به عنوان سود مشاركت محسوب مي شود. لذا تمام هزينه هاي انجام شده اعم از سهم الشركه هاي پرداخت شده بانك، آورده نقدي و غيرنقدي و تعهدات انجام شده شريك در محاسبه سود مشاركت لحاظ مي شود. بديهي است در صورت اختلاف، دادگاه در خصوص محاسبه سوددهي و هزينه هاي صورت گرفته، موضوع را به كارشناس رسمي دادگستري ارجاع مي دهد نظریه مشورتی شماره 7/98/2003 مورخ 1399/04/23 موضوع استعلام به مفهوم "سود مورد انتظار" در قراردادهای مشارکت مدنی و نحوه محاسبه آن در شرایطی که طرح بازدهی نداشته باشد، مربوط می‌شود. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ توضیح داده است که سود مورد انتظار به میزان سوددهی قرارداد اشاره دارد که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ب. ت. ب. شرایط اقتصادی تعیین می‌شود. بر اساس ماده 8 دستورالعمل مشارکت مدنی مصوب 1363/01/19، تعیین حداقل و حداکثر سود به عهده شورای پول و اعتبار است و دریافت‌کننده تسهیلات باید سود مورد انتظار را پرداخت کند، به شرطی که از نرخ اعلامی بانک مرکزی بیشتر نباشد. در صورت عدم بازدهی، ادعای کاهش سود باید اثبات شود و در صورت اثبات، می‌توان سود را کمتر از حداقل تعیین‌شده محاسبه کرد. در نهایت، طبق ماده 12 فرم قرارداد مشارکت مدنی مصوب 1392/06/26، مانده حساب مشترک پس از کسر هزینه‌ها به عنوان سود مشارکت محسوب می‌شود و در صورت بروز اختلاف، موضوع به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع داده خواهد شد. تاریخ نظریه: 1399/04/23 شماره نظریه: 7/98/2003 شماره پرونده: 98-76-2003ح ثانیاً، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نرخ سود مورد انتظار را بین حداقل و حداکثر تعیین کرده است؛ در ماده 8 دستورالعمل مشارکت مدنی مصوب 1363/1/19 نیز تعیین حداقل و حداکثر سود مشارکت مدنی به شورای پول و اعتبار واگذار شده است. لذا دریافت‌کننده تسهیلات مکلف است سود مورد انتظار موضوع توافق را در صورتی که بیش از نرخ اعلامی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نباشد، پرداخت کند و چنانچه مدعی باشد که به سبب عدم بازدهی طرح مشارکت مدنی، کمتر از حداقل سود مورد انتظار موضوع قرارداد حاصل شده است، در صورتی که قصد مشترک طرفین بر این امر قرار گرفته باشد، این ادعا باید به اثبات برسد و در صورت اثبات، محاسبه و مطالبه سود به کمتر از حداقل سود مورد انتظار امکان‌پذیر است. ثالثاً، بر اساس ماده 12 فرم قرارداد مشارکت مدنی مصوبه جلسه مورخ 1392/6/26 شورای پول و اعتبار (موضوع بخشنامه شماره 206546/92 مورخ 1392/7/11 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران) در پایان مدت قرارداد، پس از وضع تمام هزینه‌های مشارکت و سپس برداشت سرمایه هر یک از شرکا، مانده حساب مشترک مشارکت مدنی به عنوان سود مشارکت محسوب می‌شود. لذا تمام هزینه‌های انجام‌شده اعم از سهم‌الشرکه‌های پرداخت شده بانک، آورده نقدی و غیرنقدی و تعهدات انجام شده شریک در محاسبه سود مشارکت لحاظ می‌شود. بدیهی است در صورت اختلاف، دادگاه در خصوص محاسبه سوددهی و هزینه‌های صورت گرفته، موضوع را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع می‌دهد رئیس محترم شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان خرمآباد با سلام و دعای خیر؛ بازگشت به استعلام شماره 9035/2557/720 مورخ 1398/11/20 به شماره ثبت وارده 2003 مورخ ، 1398/12/10 نظریه مشورتی کمیسیون قوانین مدنی این اداره کل به شرح زیر اعلام میشود: اولا،ً منظور از سود مورد انتظار در قراردادهای مشارکت مدنی به عنوان یکی از عقود بانکی، میزان سوددهی انجام قرارداد است که بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با لحاظ وضعیت اقتصادی جامعه، تورم، ملاکهای نوعی و موضوع قرارداد، کمینه و بیشینه آن را تعیین و به بانک عامل اجازه میدهد تا بر مبنای آن اقدام به انعقاد قرارداد مشارکت نماید. ثانیا،ً بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نرخ سود مورد انتظار را بین حداقل و حداکثر تعیین کرده است؛ در ماده 8 دستورالعمل مشارکت مدنی مصوب 19/1/1363 نیز تعیین حداقل و حداکثر سود مشارکت مدنی به شورای پول و اعتبار واگذار شده است. لذا دریافتکننده تسهیلات مکلف است سود مورد انتظار موضوع توافق را در صورتیکه بیش از نرخ اعلامی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نباشد، پرداخت کند و چنانچه مدعی باشد که به سبب عدم بازدهی طرح مشارکت مدنی، کمتر از حداقل سود مورد انتظار موضوع قرارداد حاصل شده است، در صورتی که قصد مشترک طرفین بر این امر قرار گرفته باشد، این ادعا باید به اثبات برسد و در صورت اثبات، محاسبه و مطالبه سود به کمتر از حداقل سود مورد انتظار امکانپذیر است. ثالثا،ً بر اساس ماده 12 فرم قرارداد مشارکت مدنی مصوبه جلسه مورخ 26/6/1392 شورای پول و اعتبار )موضوع بخشنامه شماره 206546/92 مورخ 11/7/1392 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران( در پایان مدت قرارداد، پس از وضع تمام هزینههای مشارکت و سپس برداشت سرمایه هر یک از شرکا، مانده حساب مشترک مشارکت مدنی به عنوان سود مشارکت محسوب میشود. لذا تمام هزینههای انجامشده اعم از سهمالشرکههای پرداخت شده بانک، آورده نقدی و غیرنقدی و تعهدات انجام شده شریک در محاسبه سود مشارکت لحاظ میشود. بدیهی است در صورت اختلاف، دادگاه در خصوص محاسبه سوددهی و هزینههای صورت گرفته، موضوع را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع میدهد دکتر …