پرسش: آیا عسرت زوج در پرداخت مهریه مسقط حق حبس زوجه است و الزام وی به تمکین جایز است؟
پاسخ: عسرت زوج مسقط حق حبس زوجه نیست و الزام زوجهای که از حق حبس استفاده میکند به تمکین فاقد وجاهت قانونی است.
به زبانِ ساده
موضوع، اثر حق حبس زوجه بر الزام به تمکین و درخواست شوهر برای ازدواج مجدد است. نظر اداره کل حقوقی میگوید ناتوانی شوهر از پرداخت مهریه حق حبس را از بین نمیبرد؛ تا وقتی زوجه از این حق استفاده میکند، نمیتوان او را به تمکین ملزم کرد و درخواست یادشده نیز قابل پذیرش نیست.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ طرفین مورد اشاره زوج و زوجهاند.
چگونه: پرسش درباره اثر استفاده زوجه از حق حبس بر الزام به تمکین و دادخواست زوج برای ازدواج مجدد مطرح شده است. نظر با استناد به ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی و رأی وحدت رویه یادشده اعلام شده است.
چرا مهم است: این نظر برای زوجین و وکلای پروندههای مهریه، تمکین و ازدواج مجدد کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون مدنی، ماده ۱۰۸۵؛ رأی وحدت رویه شماره ۷۱۸ مورخ ۱۳۸۷/۰۵/۲۲ هیأت عمومی دیوان عالی کشور
مفاهیمِ حقوقی: حق حبس زوجه، مهریه، عسرت زوج، تمکین، الزام به تمکین، اذن ازدواج مجدد
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا ناتوانی شوهر در پرداخت مهریه، حق حبس زوجه را از بین میبرد؟
خیر؛ عسرت زوج در پرداخت مهریه مسقط حق حبس زوجه نیست.
اگر زوجه به استناد حق حبس از تمکین خودداری کند، آیا میتوان او را به تمکین ملزم کرد؟
خیر؛ الزام او به تمکین در این وضعیت وجاهت قانونی ندارد.
آیا در این وضعیت دادخواست شوهر برای گرفتن اذن ازدواج مجدد پذیرفته میشود؟
خیر؛ چنین دادخواستی قابلیت پذیرش ندارد.
کلیدواژهها: حق حبس، مهریه، عسرت زوج، تمکین، ازدواج مجدد
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
1-ب. ت. ب. رأي وحدت رويه شماره 718 مورخ 22/5/87 هيأت عمومي ديوانعالي كشور عسرت زوج در پرداخت مهريه مسقط حق حبس زوجه نمي باشد.
2- چنانچه زوجه به استناد ماده 1085 قانون مدني با استفاده از حق حبس تمكين نمي كند، الزام وي به تمكين فاقد وجاهت قانوني است و دادخواست زوج دائر بر صدور اذن به ازدواج مجدد بر اين اساس قابليت پذيرش ندارد.
نظریه مشورتی شماره 7/98/203 مورخ 1398/02/31
موضوع استعلام مربوط به وضعیت حقوقی زوجه در قبال انجام وظایفش نسبت به شوهر و امکان ارائه دادخواستهای مختلف توسط زوج در شرایطی است که او قادر به پرداخت مهریه نیست. پرسش مطرح شده این است که آیا زوج میتواند به دلیل عسر و حرج دادخواست الزام به تمکین ارائه دهد و همچنین آیا میتواند به دلیل امتناع زوجه از انجام وظایف خود، دادخواست تجویز ازدواج مجدد را ارائه کند. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که بر اساس رای وحدت رویه شماره 718 مورخ 22/5/87 هیات عمومی دیوان عالی کشور، ناتوانی زوج در پرداخت مهریه، حق حبس زوجه را از بین نمیبرد. بنابراین، الزام زوجه به تمکین وجاهت قانونی ندارد و دادخواست زوج برای ازدواج مجدد نیز قابل پذیرش نیست.
تاریخ نظریه: 1398/02/31
شماره نظریه: 7/98/203
شماره پرونده: 98-76-203 ح
زنی به استناد ماده 1085 قانون مدنی و رای وحدت رویه 718 - 1390/2/13 هیات عمومی دیوان عالی کشور از ایفای مطلق وظایفی که شرعا و قانونا در برابر شوهر دارد امتناع مینماید همسر وی نیز قادر به پرداخت مهریه نبوده و دادخواست اعسار و تقسیط مهریه تقدیم دادگاه نموده است که علی رغم صدور حکم به قبولیاعسار و تقسیط مهریه قادر به پرداخت هیچ یک از اقساط مهریه نمیباشد آیا در فرض مذکور که زوج هیچ یک از اقساط مهریه را پرداخت ننموده است میتواند به استناد عسر و حرج دادخواست الزام به تمکین تقدیم دادگاه نماید ؟در صورتیکه حکم به تمکین زوجه صادر و پرونده جهت اجرای حکم به دایره اجرای احکام مدنی ارسال و زوجه همچنان به استناد حق حبس خویش از ایفای مطلق وظایف خویش در برابر زوج امتناع نماید آیا زوج میتواند به استناد عسر و حرج دادخواست تجویز ازدواج مجدد تقدیم دادگاه نماید؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: