نظر مشورتی 7/98/262 مورخ 1398/08/11 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

1- به موجب ماده 8 قانون حمايت خانواده 1391 رسيدگي در دادگاه خانواده با تقديم دادخواست و بدون رعايت ساير تشريفات آيين دادرسي مدني انجام مي شود. بنابراين در فرضي كه خواهان در ستون خواسته نوع طلاق را تخلف از شروط ضمن عقد، اعلام و اثبات اين ادعا را از دادگاه درخواست كرده باشد، در جريان رسيدگي حتي پس از جلسه اول مي تواند اثبات عسر و حرج و صدور رأي بر اين مبنا را از دادگاه درخواست كند. 2- در فرضي كه خواهان در جريان رسيدگي، سبب دعواي خود را تغيير ندهد و خواسته او همچنان اثبات تخلف زوج از يكي از شروط ضمن عقد به طور مشخص باشد، دادگاه مجاز نيست تا به تشخيص خود به بررسي شرط ديگر و احراز آن وارد شده و در اين خصوص اتخاذ تصميم كند و معافيت دادگاه خانواده از تشريفات، به دادرس اجازه نميدهد تا فراتر از خواسته خواهان رسيدگي و صدور رأي كند؛ زيرا تعيين خواسته و هرگونه تغيير آن بر عهده خواهان است و اين از اصول دادرسي است. 3- اگر طرفين در حين رسيدگي نخستين نسبت به طلاق توافق نمايند، با عنايت به ماده 8 قانون حمايت خانواده مصوب 1391، دادگاه بدوي به طلاق توافقي رسيدگي و رأي صادر مينمايد. نظریه مشورتی شماره 7/98/262 مورخ 1398/08/11 موضوع استعلام شامل سه پرسش مرتبط با وکالت در طلاق و تغییر خواسته در پرونده‌های خانوادگی است. در پاسخ به پرسش اول، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که طبق ماده 8 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، خواهان می‌تواند در هر مرحله از رسیدگی، درخواست اثبات عسر و حرج و صدور رای بر این مبنا را داشته باشد، حتی اگر موضوع اولیه درخواست طلاق بر اساس عسر و حرج نبوده باشد. در پاسخ به پرسش دوم، تاکید می‌شود که اگر خواهان در طول رسیدگی، خواسته خود را تغییر ندهد، دادگاه نمی‌تواند به بررسی شرایط دیگر بپردازد و تنها باید به خواسته اصلی رسیدگی کند. در نهایت، در پاسخ به پرسش سوم، اگر طرفین در طول رسیدگی به توافق بر طلاق برسند، دادگاه مطابق ماده 8 قانون حمایت خانواده به طلاق توافقی رسیدگی کرده و رای صادر می‌کند. تاریخ نظریه: 1398/08/11 شماره نظریه: 7/98/262 شماره پرونده: 98-9/16-262ح 1- زوجه به استناد بند 2 سند نکاحیه تقاضای اعمال وکالت در طلاق می دهد اما دادگاه تحقق بند 2 را منتفی می داند اما ادامه زندگی زناشویی را موجب عسر وحرج زوجه تشخیص می دهد آیا ب. ت. ب. اینکه طلاق عسر و حرجی موضوع خواسته زوجه نبوده دادگاه می‌تواند وی را به استناد تحقق عسر و حرج طلاق دهد برعکس چطور؟ 2- زوجه به استناد تحقق بند 2 سند نکاحیه تقاضای اعمال وکالت در طلاق کرده ولی دادگاه موضوع را منطبق با بند 8 می‌داند آیا دادگاه می‌تواند ورود پیدا کند؟ 3- موضوع خواسته زوج تمکین بوده ولی طرفین در خلال رسیدگی توافق بر طلاق می کنند آیا تغییر خواسته ممکن است؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: -1 زوجه به استناد بند 2 سند نکاحیه تقاضای اعمال وکالت در طلاق دارد. دادگاه تحقق بند 2 را منتفی میداند اما ادامه زندگی زناشویی را موجب عسر وحرج زوجه تشخیص میدهد. آیا ب. ت. ب. اینکه طلاق عسر و حرجی موضوع خواسته زوجه نبوده، دادگاه میتواند وی را به استناد تحقق عسر و حرج طلاق دهد؟ -2 زوجه به استناد تحقق بند 2 سند نکاحیه تقاضای اعمال وکالت در طلاق کرده، ولی دادگاه موضوع را منطبق با شرط موضوع بند 8 میداند. آیا دادگاه میتواند ورود پیدا کند؟ -3 موضوع خواسته زوج تمکین بوده ولی طرفین در خلال رسیدگی توافق بر طلاق میکنند. آیا تغییر خواسته ممکن است؟ بازگشت به استعلام شماره /5 د.ک مورخ 1398/02/28 به شماره ثبت وارده 262 مورخ ، 1398/02/29 نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: -1 به موجب ماده 8 قانون حمایت خانواده 1391 رسیدگی در دادگاه خانواده با تقدیم دادخواست و بدون رعایت سایر تشریفات آیین دادرسی مدنی انجام میشود. بنابراین در فرضی که خواهان در ستون خواسته نوع طلاق را تخلف از شروط ضمن عقد، اعلام و اثبات این ادعا را از دادگاه درخواست کرده باشد، در جریان رسیدگی حتی پس از جلسه اول میتواند اثبات عسر و حرج و صدور رأی بر این مبنا را از دادگاه درخواست کند. -2 در فرضی که خواهان در جریان رسیدگی، سبب دعوای خود را تغییر ندهد و خواسته او همچنان اثبات تخلف زوج از یکی از شروط ضمن عقد به طور مشخص باشد، دادگاه مجاز نیست تا به تشخیص خود به بررسی شرط دیگر و احراز آن وارد شده و در این خصوص اتخاذ تصمیم کند و معافیت دادگاه خانـواده از تـشریفات، به دادرس اجـازه نمیدهد تا فراتر از خواسته خواهان رسیدگی و صدور رأی کند؛ زیرا تعیین خواسته و هرگونه تغییر آن بر عهده خواهان است و این از اصول دادرسی است. -3 اگر طرفین در حین رسیدگی نخستین نسبت به طلاق توافق نمایند، با عنایت به ماده 8 قانون حمایت خانواده مصوب ، 1391 دادگاه بدوی به طلاق توافقی رسیدگی و رأی صادر مینماید. دکتر … حیدری پور