نظر مشورتی 7/98/290 مورخ 1398/03/28 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص قانونی بودن صدور حکم قلع و قمع بنا در بزه تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا در صورت صدور حکم برائت یا موقوفی تعقیب، صدور حکم قلع و قمع بنا امکانپذیر است؟
پاسخ: خیر، صدور حکم قلع و قمع بنا صرفاً در صورت احراز تحقق بزه و صدور حکم محکومیت امکانپذیر است.
به زبانِ ساده
این نظر درباره مجازات ساختوساز غیرمجاز در زمین کشاورزی یا باغ است. قلعوقمع بنا در کنار جزای نقدی، پس از احراز جرم و محکومیت مرتکب ممکن است. اگر تعقیب ممکن نباشد یا متهم تبرئه شود، حکم قلعوقمع هم صادر نمیشود.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوهقضائیه؛ طرفین اختلاف در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی در پاسخ به پرسش درباره امکان صدور حکم قلعوقمع، صدور آن را منوط به احراز بزه و محکومیت مرتکب دانسته است.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها و اشخاصی که با پروندههای تغییر کاربری زمین کشاورزی و باغ روبهرو هستند، حدود امکان قلعوقمع بنا را روشن میکند.
قوانینِ مرتبط: ماده ۳ و تبصره ۱ ماده ۱ قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها؛ اصلاحیه ماده ۳ مصوب ۱۳۸۵/۸/۱
مفاهیمِ حقوقی: تغییر کاربری غیرمجاز، مجوز کمیسیون، قلعوقمع بنا، جزای نقدی، محکومیت کیفری، برائت، مرور زمان، موانع تعقیب
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا میتوان بدون محکومکردن متهم به قلعوقمع بنا حکم داد؟
خیر؛ قلعوقمع بنا فقط پس از احراز بزه و همراه با صدور حکم محکومیت ممکن است.
اگر متهم تبرئه شود یا به علت مرور زمان، فوت یا جنون قابل تعقیب نباشد، آیا بنا قلعوقمع میشود؟
خیر؛ در این موارد صدور حکم قلعوقمع منتفی است.
کلیدواژهها: تغییر کاربری، قلع و قمع بنا، حکم برائت، قانون حفظ کاربری اراضی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
طبق ماده 3 (اصلاحي 1/8/1385) قانون حفظ كاربري اراضي زراعي و باغ¬ها، مرتكب بزه تغيير كاربري اراضي زراعي و باغ¬ها بدون اخذ مجوز از كميسيون موضوع تبصره 1 ماده 1 قانون مذكور، علاوه بر "قلع و قمع بنا"، به پرداخت جزاي نقدي به شرح مقرر در ماده 3 قانون مزبورمحكوم مي شود؛ لذا صدور حكم به قلع و قمع بنا صرفا در صورتاحراز تحقق بزه و ضمن صدور حكم محكوميت مرتكب توسط مرجع قضايي، امكان پذير است. بنابراين، در مواردي كه دادگاه حكم برائت متهم را صادر مي¬كند يا به لحاظ شمول مرور زمان، فوت يا جنون متهم، بزه تغيير كاربري غيرمجاز اساسا قابل تعقيب نيست، صدور حكم به "قلع و قمع بنا" نيز منتفي است.
نظریه مشورتی شماره 7/98/290 مورخ 1398/03/28
موضوع استعلام درباره وظیفه دادگاه در صدور حکم برای تخریب بنا و بازگرداندن وضعیت به حالت اولیه در مواردی است که متهم به جرم تغییر کاربری غیرمجازاراضی زراعی و باغها به دلایلی مانند فوت یا جنون قابل تعقیب کیفری نباشد. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، طبق ماده 3 (اصلاحی 1385/08/01) قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها، صدور حکم برای تخریب بنا تنها زمانی امکانپذیر است که وقوع جرماثبات شده و حکم محکومیت متهم صادر شده باشد. بنابراین، در مواردی که دادگاه حکم برائت صادر کند یا به دلیل مرور زمان، فوت یا جنون متهم، جرم تغییر کاربری غیرمجاز قابل تعقیب نباشد، صدور حکم برای تخریب بنا نیز منتفی خواهد شد.
تاریخ نظریه: 1398/03/28
شماره نظریه: 7/98/290
شماره پرونده: 98-192-290 ح
در رسیدگی به بزه تغییر کاربری غیر مجاز اراضی زراعی و باغها در صورتیکه مرتکب به هر علتی قابل تعقیب کیفری نباشد مانند فوت یا جنون متهم که منجر به صدور قرار موقوفی تعقیب میگردد ایا دادگاه تکلیفی در صدور حکم به قلع قمع بنا و اعاده وضع به حال سابق به استناد ذیل ماده 215 قانون مجازات اسلامی بدون صدور حکم بر محکومیت متهم را دارد یا خیر؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
طبق ماده 3 (اصلاحی 1385/8/1) قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها، مرتکب بزه تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ ها بدون اخذ مجوز از کمیسیون موضوع تبصره 1 ماده 1 قانون مذکور، علاوه بر قلع و قمع بنا، به پرداخت جزای نقدی به شرح مقرر در ماده 3 قانون مزبورمحکوم میشود؛ لذا صدور حکم به قلع و قمع بنا صرفا در صورت احراز تحقق بزه و ضمن صدور حکم محکومیت مرتکب توسط مرجع قضایی، امکانپذیر است. بنابراین، در مواردی که دادگاه حکم برائت متهم را صادر می کند یا به لحاظ شمول مرور زمان، فوت یا جنون متهم، بزه تغییر کاربری غیرمجاز اساسا قابل تعقیب نیست، صدور حکم به قلع و قمع بنا نیز منتفی است.