پرسش: آیا مرجع مجری حکم میتواند بدون تلاش برای شناسایی اموال محکومعلیه، صرفاً با درخواست محکومله دستور جلب صادر کند؟
پاسخ: خیر؛ محکومله و مرجع اجرا باید ابتدا برای شناسایی اموال محکومعلیه طبق مقررات اقدام کنند و حبس یا جلب پس از عدم استیفا ممکن است.
به زبانِ ساده
استعلام درباره ترتیب اجرای حکم مالی است: آیا محکومله باید ابتدا درخواست شناسایی اموال کند یا میتواند مستقیماً جلب محکومعلیه را بخواهد. متن، پاسخ را با اشاره به تکلیف محکومعلیه برای اجرای حکم یا معرفی مال آغاز میکند، اما در میانه استناد به ماده ۳ قطع میشود؛ بنابراین نتیجه نهایی روشن نیست.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ استعلامکننده درباره تکالیف محکومله و مرجع اجرای حکم در برابر محکومعلیه پرسیده است.
چگونه: پرسش درباره درخواست شناسایی اموال یا درخواست مستقیم جلب مطرح شده است. پاسخِ موجود به ماده ۳۴ قانون اجرای احکام مدنی و تکلیف محکومعلیه اشاره میکند، اما ادامه استدلال و نتیجه در متن ارائهشده موجود نیست.
چرا مهم است: این متن برای محکومله، محکومعلیه و مراجع اجرای احکام مهم است، ولی به دلیل ناقصبودن پاسخ نمیتوان نتیجه حقوقی نهایی را بیان کرد.
قوانینِ مرتبط: قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب ۱۳۹۳، مواد ۲ و ۳؛ قانون اجرای احکام مدنی، ماده ۳۴
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
نظر به اينكه در ماده 2 قانون نحوه اجراي محكوميتهاي مالي مصوب 1393 بيان گرديده كه مرجع اجرا كننده راي مكلف است به تقاضاي محكوم له از طريق پيش بيني شده در اين قانون و يا به هر نحو ديگر نسبت به شناسايي اموال محكوم عليه و توقيف ان اقدام نمايد و در ماده 3 همان قانون مرقوم فرموده اگر استيفاي محكوم به از طريق مذكور در اين قانون ممكن نگردد محكوم عليه به تقاضاي محكوم له تا زمان اجراي حكم يا پذيرفته شدن ادعاي اعسار او يا جلب رضايت محكوم له حبس مي شود. سوال: چنانچه محكوم له براي شناسايي اموال محكوم عليه تقاضا نكند و مستقيما تقاضاي جلب محكوم عليه را داشته باشد آيا مرجع مجري حكم مي تواند بدون تحقيقات براي شناسايي اموال محكوم عليه صرفا با دريافت تقاضاي جلب از ناحيه محكوم له مستقيما محكوم عليه را جلب نمايد؟ اگر محكوم له شخصا و طوعا تقاضاي شناسايي اموال محكوم عليه را ننمايد ايا محكوم له بايستي حتما و لاجرم درخواست شناسايي اموال محكوم عليه را ارئه دهد يا اينكه براي اين عمل مختار است؟ حال اگر درخواست شناسايي اموال محكوم عليه را ننموده تكليف مرجع اجرا كننده راي چيست؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
الف و ب: ب. ت. ب. اين كه برابر ماده 34 قانون اجراي احكام مدني"محكوم عليه مكلف است ظرف ده روز مفاد آن اجرائيه را به موقع اجرا بگذارد يا ترتيبي براي پرداخت محكوم به بدهد يا مالي معرفي كند كه اجراء حكم و استيفاي محكوم به از آن ميسر باشد..." و با عنايت به اين كه برابر ماده 3 قانون نحوه اجراي محكوميتهاي مالي مصوب 1394، چنانچه محكوم عليه تا سي روز پس از ابلاغ اجرائيه ضمن ارائه صورت كليه اموال خود، دعواي اعسار خويش را اقامه كرده باشد، حبس نمي شود، بنابراين هر گاه محكوم عليه به تكليف قانوني خود عمل نكند و از فرصت و امتياز قانوني نيز براي تقديم دادخواست اعساراستفاده نكند، امكان بازداشت وي برابر ماده 3 قانون اخيرالذكر فراهم مي باشد و عدم استفاده محكوم له از اختيار مقرر در ماده 2 اين قانون مبني بر تقاضاي شناسايي اموال محكوم عليه، مانع استفاده از حق مقرر براي وي در ماده 3 ياد شده مبني بر تقاضاي بازداشت محكوم عليه نمي باشد.
نظریه مشورتی شماره 7/98/309 مورخ 1398/03/26
موضوع این استعلام بررسی امکان جلب م. ع. ب. درخواست محکوم له، بدون شناسایی اموال وی است. طبق ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394، مرجع اجرای رای موظف است به درخواست محکوم له برای شناسایی اموال م. ع. پاسخ دهد. همچنین، ماده 3 این قانون بیان میکند که در صورت عدم استیفای محکوم به، م. ع. ب. درخواست محکوم له میتواند تا زمان اجرای حکم حبس شود. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز تاکید میکند که م. ع. باید ظرف ده روز، مفاد اجراییه را اجرا کند و در صورت عدم اقدام، امکان بازداشت وی وجود دارد. علاوه بر این، عدم درخواست محکوم له برای شناسایی اموال مانع از درخواست بازداشت وی نخواهد بود. بنابراین، مرجع مجری حکم میتواند با دریافت تقاضای جلب از محکوم له، بدون نیاز به تحقیقات برای شناسایی اموال، نسبت به جلب م. ع. اقدام کند.
تاریخ نظریه: 1398/03/26
شماره نظریه: 7/98/309
شماره پرونده: 98-26-309 ح
ن. ب. ا. در ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1393 بیان گردیده که مرجع اجرا کننده رای مکلف است به تقاضای محکوم له از طریق پیش بینی شده در این قانون و یا به هر نحو دیگر نسبت به شناسایی اموال م. ع. و توقیف ان اقدام نماید و در ماده 3 همان قانون مرقوم فرموده اگر استیفای محکوم به از طریق مذکور در این قانون ممکن نگردد م. ع. ب. تقاضای محکوم له تا زمان اجرای حکم یا پذیرفته شدن ادعای اعسار او یا جلب رضایت محکوم له حبس میشود.
سوال: چنانچه محکوم له برای شناسایی اموال م. ع. تقاضا نکند و مستقیما تقاضای جلب م. ع. را داشته باشد آیا مرجع مجری حکم میتواند بدون تحقیقات برای شناسایی اموال م. ع. صرفا با دریافت تقاضای جلب از ناحیه محکوم له مستقیما م. ع. را جلب نماید؟
اگر محکوم له شخصا و طوعا تقاضای شناسایی اموال م. ع. را ننماید ایا محکوم له بایستی حتما و لاجرم درخواست شناسایی اموال م. ع. را ارئه دهد یا اینکه برای این عمل مختار است؟ حال اگر درخواست شناسایی اموال م. ع. را ننموده تکلیف مرجع اجرا کننده رای چیست؟
الف و ب: ب. ت. ب. این که برابر ماده 34 قانون اجرای احکام مدنی م. ع. مکلف است ظرف ده روز مفاد آن اجرائیه را به موقع اجرا بگذارد یا ترتیبی برای پرداخت محکوم به بدهد یا مالی معرفی کند که اجراء حکم و استیفای محکوم به از آن میسر باشد... و با عنایت به این که برابر ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394، چنانچه م. ع. تا سی روز پس از ابلاغ اجرائیه ضمن ارائه صورت کلیه اموال خود، دعوای اعسار خویش را اقامه کرده باشد، حبس نمیشود، بنابراین هر گاه م. ع. ب. تکلیف قانونی خود عمل نکند و از فرصت و امتیاز قانونی نیز برای تقدیم دادخواست اعساراستفاده نکند، امکان بازداشت وی برابر ماده 3 قانون اخیرالذکر فراهم م. ب. و عدم استفاده محکوم له از اختیار مقرر در ماده 2 این قانون مبنی بر تقاضای شناسایی اموال محکوم علیه، مانع استفاده از حق مقرر برای وی در ماده 3 یاد شده مبنی بر تقاضای بازداشت م. ع. نمیباشد.