نظر مشورتی 7/98/357 مورخ 1398/08/20 اداره کل حقوقی قوه‌قضائیه در خصوص تفاوت دعوای مطالبه منافع و عواید ایام تصرف ملک مغصوب با دعوای مطالبه اجرت‌المثل و بررسی وضعیت حقوقی در ملک مشا

سؤال 1-تفاوت دعوي مطالبه منافع و عوايد ايام تصرف ملك مغصوب با دعوي مطالبه اجرت المثل در چيست؟ 2-چنانچه دو نفر مالك مشاعي ملكي به نسبت به 2 دانگ و4 دانگ باشند و خواهان با تقديم دادخواستي مدعي گردد كه خوانده مانع از ورود به ملك مشاعي گرديده و شخصا از ملك مشترك بهره برداري و از منافع آن بهره مند است و تقاضاي مطالبه منافع با جلب نظر كارشناسي و به ميزان سهم خود را نمايد؟ 3-چنانچه ملك مذكور يك هتل باشد كه داير بوده و درآمد دارد طرح دعوي صحيح كدام است؟ آيا اين دعوي به استناد ماده 575 قانون مدني قابل استماع است ياخير اجرت المثل را مطالبه نكرده است بلكه منافع سهم مشاعي خود را طلب كرده است./ع نظريه اداره كل حقوقي قوه قضاييه 1- اصطلاح منافع اعم از «عوايد» است. منافع مال، هرگونه منفعت قانوني و عقلايي مال را دربر مي گيرد؛ مانند سكونت براي منزل مسكوني و نيز زراعت براي زمين كشاورزي. اما عوايد مال عرفا ناظر به مالي است كه در نتيجه استيفاي منافع مال حاصل مي شود؛ مانند محصول زمين زراعي يا باغ كشاورزي يا اجاره بهاي منزل مسكوني. اجرت المثل ايام تصرف ملك مغصوبه مابه ازاي منافع استيفاء يا تفويت شده ملك است كه غاصب اعم از آن كه استيفاي منفعت كرده يا نكرده باشد، بايد پرداخت كند. 2 و 3- در فرض سؤال كه يكي از شركا مال مشاعي عليه شريك ديگر طرح دعوا كرده و مدعي شده است شش دانگ ملك در تصرف خوانده بوده و به همين جهت مطالبه سهم خود از درآمد مال مشترك را نموده است؛ اولا، مقصود از درآمد همان عوايد مال است. ثانيا، پذيرش دعواي وي با منع قانوني مواجه نيست و طبيعتا عوايد مال پس از كسر هزينه ها قابل تقسيم است. بديهي است اگر شريك ديگر غاصب باشد، طرح دعواي اجرت المثل نيز عليه وي امكان پذير است؛ اما عدم طرح دعواي اجرت المثل مانع رسيدگي به دعواي مطالبه عوايد نيست./ نظریه مشورتی شماره 7/98/357 مورخ 1398/08/20 موضوع استعلام شامل تفاوت بین دعوی مطالبه منافع و عواید ایام تصرف ملک مغصوب با دعوی مطالبه اجرت‌المثل و همچنین شرایط مطالبه منافع از یک ملک مشاعی است. اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ بیان می‌کند که منافع به معنای گسترده، شامل تمامی منافع قانونی و عقلایی مال می‌شود، در حالی که عواید به درآمد حاصل از استفاده از این منافع اشاره دارد. اجرت‌المثل ایام تصرف ملک مغصوب بر اساس منافع بهره‌برداری شده توسط غاصب قابل مطالبه است. همچنین، اگر یکی از شرکا در ملک مشاعی علیه شریک دیگر شکایت کند و ادعا کند که شریک مانع از ورود او به ملک شده و از منافع آن بهره‌برداری کرده، این دعوی از نظر قانونی قابل بررسی است و عواید پس از کسر هزینه‌ها قابل تقسیم هستند. در مورد ملک مذکور که یک هتل است، طرح دعوی برای مطالبه منافع سهم مشاعی صحیح است و عدم طرح دعوی اجرت‌المثل مانع از رسیدگی به دعوی مطالبه عواید نمی‌شود. تاریخ نظریه: 1398/08/20 شماره نظریه: 7/98/357 شماره پرونده: ح 753-67-89 2- چنانچه دو نفر مالک مشاعی ملکی به نسبت به 2 دانگ و4 دانگ باشند و خ. ب. ت. دادخواستی مدعی گردد که خوانده مانع از ورود به ملک مشاعی گردیده و شخصا از ملک مشترک بهره برداری و از منافع آن بهره مند است و تقاضای مطالبه منافع با جلب نظر کارشناسی و به میزان سهم خود را نماید؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: 2 و 3- در فرض سوال که یکی از شرکا مال مشاعی علیه شریک دیگر طرح دعوا کرده و مدعی شده است شش دانگ ملک در تصرف خوانده بوده و به همین جهت مطالبه سهم خود از درآمد مال مشترک را نموده است؛ اولا، مقصود از درآمد همان عواید مال است. ثانیا، پذیرش دعوای وی با منع قانونی مواجه نیست و طبیعتا عواید مال پس از کسر هزینه‌ها قابل تقسیم است. بدیهی است اگر شریک دیگر غاصب باشد، طرح دعوای اجرت‌المثل نیز علیه وی امکان‌پذیر است؛ اما عدم طرح دعوای اجرت‌المثل مانع رسیدگی به دعوای مطالبه عواید نیست./ شماره پرونده: 98-76-357ح -1 تفاوت دعوی مطالبه منافع و عواید ایام تصرف ملک مغصوب با دعوی مطالبه اجرتالمثل در چیست؟ -2 چنانچه دو نفر مالک مشاعی ملکی به نسبت به دو دانگ و چهار دانگ باشند و خ. ب. ت. دادخواستی مدعی شود که خوانده مانع از ورود وی به ملک مشاعی گردیده و شخصا از ملک مشترک بهرهبرداری میکند و از منافع آن بهرهمند است و تقاضای مطالبه منافع با جلب نظر کارشناسی و به میزان سهم خود را نماید: -3 چنانچه ملک مذکور یک هتل باشد که دایر بوده و درآمد دارد، طرح دعوی صحیح کدام است؟ آیا دعوی اجرتالمثل )و نه منافع سهم مشاعی خود( به استناد ماده 575 قانون مدنی قابل استماع است؟ بازگشت به استعلام شماره 980014 مورخ 1398/02/28 به شماره ثبت وارده 357 مورخ ، 1398/03/11 نظریه مشورتی کمیسیون آیین دادرسی مدنی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: -1 اصطلاح منافع اعم از »عواید« است. منافع مال، هرگونه منفعت قانونی و عقلایی مال را دربر میگیرد؛ مانند سکونت برای منزل مسکونی و نیز زراعت برای زمین کشاورزی. اما عواید مال عرفا ناظر به مالی است که در نتیجه استیفای منافع مال حاصل میشود؛ مانند محصول زمین زراعی یا باغ کشاورزی یا اجارهبهای منزل مسکونی. اجرتالمثل ایام تصرف ملک مغصوبه مابهازای منافع استیفاء یا تفویتشده ملک است که غاصب اعم از آنکه استیفای منفعت کرده یا نکرده باشد، باید پرداخت کند. 2 و -3 در فرض سؤال که یکی از شرکا مال مشاعی علیه شریک دیگر طرح دعوا کرده و مدعی شده است شش دانگ ملک در تصرف خوانده بوده و به همین جهت مطالبه سهم خود از درآمد مال مشترک را نموده است؛ اولا، مقصود از درآمد همان عواید مال است. ثانیا، پذیرش دعوای وی با منع قانونی مواجه نیست و طبیعتا عواید مال پس از کسر هزینهها قابل تقسیم است. بدیهی است اگر شریک دیگر غاصب باشد، طرح دعوای اجرتالمثل نیز علیه وی امکانپذیر است؛ اما عدم طرح دعوای اجرتالمثل مانع رسیدگی به دعوای مطالبه عواید نیست. دکتر … حیدری پور