نظر مشورتی 7/98/366 مورخ 1398/08/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص ملازمه ارتباط تصمیم دادگاه کیفری برای تصرف عدوانی با مالکیت شاکی با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : شخص الف دادخواستي به طرفيت شخص ب به خواسته خلع يد داده است و شخص الف نيز داراي سند مالكيت رسمي است با اين توضيح كه سابق بر اين شخص ب عليه شخص ج شكايت كيفري راجع به تصرف عدواني همين ملك تقديم دادسرا نموده كه حكم بر محكوميت شخص ج صادر شده است در اين صورت ب. ت. ب. سند مالكيت رسمي و صدور حكم كيفري راجع به تصرف عدواني در خصوص دادخواست خلع يد تصميم صحيح از ناحيه دادگاه چه خواهد بود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : براي احراز جرم تصرف عدواني موضوع ماده 690 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375 احراز مالكيت شاكي ضرورت دارد. هم چنين است در خصوص دعواي خلع يد كه حكم به آن منوط به احراز مالكيت مدعي است. در فرض موضوع استعلام كه شخص «الف» با دارا بودن سند مالكيت، دادخواست خلع يد عليه شخص «ب» تقديم نموده است؛ در حالي كه پيش از آن شكواييه شخص «ب» عليه شخص «ج» داير بر تصرف عدواني منتهي به پذيرش شكايت و محكوميت متهم گرديده است، ب. ت. ب. اين كه وفق ماده 18 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 لازم الاتباع بودن رأي قطعي كيفري براي دادگاه حقوقي منوط به «مؤثر بودن رأي در ماهيت امر حقوقي» است و رسيدگي به اين امر بر عهده دادگاه حقوقي است و اين دادگاه با ملاحظه اين كه آيا اصولاً در پرونده كيفري موضوع سؤال، امر مالكيت مورد نزاع نبوده است، مي تواند با احراز جميع شرايط دعواي خلع يد و از جمله مالكيت خواهان، اتخاذ تصميم نمايد. نظریه مشورتی شماره 7/98/366 مورخ 1398/08/28 موضوع این استعلام بررسی وضعیت حقوقی دادخواست خلع ید از سوی شخص الف علیه شخص ب است. این دادخواست ب. ت. ب. وجود سند مالکیت رسمی و حکم کیفری قبلی علیه شخص ج به اتهام تصرف عدوانی ملک مورد نظر مطرح شده است. در نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، تاکید شده که برای اثبات جرم تصرف عدوانی بر اساس ماده 690 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 و همچنین در دعوای خلع ید، احراز مالکیت مدعی ضروری است. در این مورد، ب. ت. ب. اینکه شخص الف دارای سند مالکیت است و حکم کیفری قبلی مربوط به تصرف عدوانی صادر شده، دادگاه حقوقی می‌تواند با بررسی تاثیر رای کیفری بر ماهیت امر حقوقی و احراز شرایط دعوای خلع ید، تصمیم مناسب را اتخاذ کند، طبق ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392. تاریخ نظریه: 1398/08/28 شماره نظریه: 7/98/366 شماره پرونده: 98-127-366 ح شخص الف د. ب. ط. شخص ب به خواسته خلع ید داده است و شخص الف نیز دارای سند مالکیت رسمی است با این توضیح که سابق بر این شخص ب علیه شخص ج شکایت کیفری راجع به تصرف عدوانی همین ملک تقدیم دادسرا نموده که حکم بر محکومیت شخص ج صادر شده است در این صورت ب. ت. ب. سند مالکیت رسمی و صدور حکم کیفری راجع به تصرف عدوانی در خصوص دادخواست خلع ید تصمیم صحیح از ناحیه دادگاه چه خواهد بود؟ برای احراز جرم تصرف عدوانی موضوع ماده 690 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 احراز مالکیت شاکی ضرورت دارد. هم‌چنین است در خصوص دعوای خلع ید که حکم به آن منوط به احراز مالکیت مدعی است. در فرض موضوع استعلام که شخص «الف» با دارا بودن سند مالکیت، دادخواست خلع ید علیه شخص «ب» تقدیم نموده است؛ در‌حالی‌که پیش از آن شکواییه شخص «ب» علیه شخص «ج» دایر بر تصرف عدوانی منتهی به پذیرش شکایت و محکومیت متهم گردیده است، ب. ت. ب. این‌که وفق ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 لازم‌الاتباع بودن رأی قطعی کیفری برای دادگاه حقوقی منوط به «موثر بودن رأی در ماهیت امر حقوقی» است و رسیدگی به این امر بر عهده دادگاه حقوقی است و این دادگاه با ملاحظه این‌که آیا اصولاً در پرونده کیفری موضوع سوال، امر مالکیت مورد نزاع نبوده است، می‌تواند با احراز جمیع شرایط دعوای خلع ید و از جمله مالکیت خواهان، اتخاذ تصمیم نماید. شخص »الف« د. ب. ط. شخص »ب« به خواسته خلع ید داده است و شخص »الف« نیز دارای سند مالکیت رسمی است؛ با این توضیح که سابق بر این شخص »ب« علیه شخص »ج« شکایت کیفری راجع به تصرف عدوانی همین ملک تقدیم دادسرا نموده که حکم بر محکومیت شخص »ج« صادر شده است. در این صورت ب. ت. ب. سند مالکیت رسمی و صدور حکم کیفری راجع به تصرف عدوانی، تصمیم صحیح از ناحیه دادگاه در خصوص دادخواست خلع ید چه خواهد بود؟ بازگشت به استعلام شماره /5 د-/الف مورخ 1398/2/29 به شماره ثبت وارده 366 مورخ ، 1398/3/12 نظریه مشورتی کمیسیون آیین دادرسی مدنی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: برای احراز جرم تصرف عدوانی موضوع ماده 690 قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375 احراز مالکیت شاکی ضرورت دارد. همچنین است در خصوص دعوای خلع ید که حکم به آن منوط به احراز مالکیت مدعی است. در فرض موضوع استعلام که شخص »الف« با دارا بودن سند مالکیت، دادخواست خلع ید علیه شخص »ب« تقدیم نموده است؛ درحالیکه پیش از آن شکواییه شخص »ب« علیه شخص »ج« دایر بر تصرف عدوانی منتهی به پذیرش شکایت و محکومیت متهم گردیده است، ب. ت. ب. اینکه وفق ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 لازمالاتباع بودن رأی قطعی کیفری برای دادگاه حقوقی منوط به »مؤثر بودن رأی در ماهیت امر حقوقی« است و رسیدگی به این امر بر عهده دادگاه حقوقی است و این دادگاه با ملاحظه اینکه آیا اصولاً در پرونده کیفری موضوع سؤال، امر مالکیت مورد نزاع نبوده است، میتواند با احراز جمیع شرایط دعوای خلع ید و از جمله مالکیت خواهان، اتخاذ تصمیم نماید. دکتر … حیدری پور