پرسش: آیا دادیار دادسرای انتظامی کانون کارشناسان رسمی باید از نظر دادستان پیروی کند؟
پاسخ: دادیار دادسرای انتظامی به عنوان جانشین دادستان باید در انجام وظایف خود از نظر دادستان پیروی کند.
به زبانِ ساده
استعلام درباره جایگاه دادیار انتظامی و رابطه او با دادستان بود. نظر اکثریت، تبعیت دادیار از دادستان را پذیرفته و گفته است نص مخالفی در قوانین موجود نیست؛ در مقابل، نظر اقلیت بر استقلال دادیار و تفاوت رسیدگی کیفری با انتظامی تأکید دارد.
چه کسی: نظریه را اداره کل حقوقی قوه قضاییه صادر کرده است؛ استعلامکننده در متنِ ارائهشده مشخص نیست. موضوع، دادیاران دادسرای انتظامی کانون کارشناسان رسمی دادگستری و دادستان مربوطه است.
چگونه: موضوع در قالب استعلام مطرح و دو دیدگاه اکثریت و اقلیت ارائه شد. متنِ موجود پاسخ و استدلال هر دو دیدگاه را شرح میدهد، اما ادامه استعلام و پاسخ کامل در دسترس نیست.
چرا مهم است: این متن برای دادیاران انتظامی و دادستانهای مربوطه در تعیین رابطه کاری و حدود استقلال آنان اهمیت دارد.
قوانینِ مرتبط: ماده ۲۱ قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری؛ ماده ۶۰ آییننامه اجرایی آن؛ ماده ۲۸ قانون نظارت بر رفتار قضات مصوب ۱۳۹۰. درباره مواد قانون آیین دادرسی کیفری، نامطمئن.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظریه مشورتی شماره 7/98/454 مورخ 1398/10/15
خ. م.:
موضوع استعلام درباره تبعیت دادیاران انتظامی از دادستان در رسیدگیهای قضایی و انتظامی و امکان اعمال مقررات قانون آیین دادرسی کیفری در رسیدگیهای انتظامی است. در پاسخ به این استعلام، نظر اکثریتاداره کل حقوقی قوه قضائیه بر این است که دادیار دادسرای انتظامی کانون کارشناسان ر. د. ب. عنوان جانشین دادستان، باید در انجام وظایف خود از نظر دادستان مربوطه پیروی کند و در قوانین موجود هیچ نصی مخالف این موضوع وجود ندارد. در مقابل، نظر اقلیت بر استقلال قضایی دادیار تاکید دارد و معتقد است که بین جرم و تخلف انتظامی تفاوتهای اساسی وجود دارد که اعمال مقررات قانونی را غیرممکن میکند. همچنین، با استناد به ماده 28 قانون نظارت بر رفتار قضات مصوب 1390، بر استقلال دادیار انتظامی در برابر دادستان تاکید شده و اعمال قواعد مربوط به جرایم بر تخلفات انتظامی فاقد وجاهت قانونی است.
تاریخ نظریه: 1398/10/15
شماره نظریه: 7/98/454
شماره پرونده: ک 454-001-89
استعلام:
احتراما اصل لزوم تبعیت دادیار از دادستان در رسیدگی های قضائی وانتظامی جزء امور بدیهی است زیرا دادسرا اعم از عمومی و انتظامی هیئت واحده محسوب میگردد همین امر موجب گردیده که در مقررات انتظامی قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری و آئین نامه اجرائی آن ماده ای به این امر اختصاص پیدا نکند و در ماده 21 قانون کانون و 60 آئین نامه آن از عنوان دادسرای انتظامی استفاده شده است.
1- آیا دادیاران انتظامی بنا به اصل لزوم تبعیت دادیار از نظر دادستان بایستی از نظر دادستان یا معاون وی تبعیت نمایند؟
2- آیا با الغاء خصوصیت و تنقیحمناط می توان مقررات قانون آئین دادرس کیفری را به رسیدگی های انتظامی تسری داد./ع
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1و2) نظراکثریت:
ب. ت. ب. اینکه دادیار اصولاً جانشین دادستان م. ب. و از حیث انجام وظایف دادسرا و تصمیمات مأخوذه تابع نظر دادستان است و با عنایت به اینکه در قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری مصوب 1381 و آییننامه اجرایی آن نصی بر خلاف مطلب فوق نیامده است، بنابراین دادیار دادسرای انتظامی کانون کارشناسان رسمی در انجام وظایف محوله تابع نظر دادستان مربوط م. ب..
نظر اقلیت:
اولاً، بر خلاف مقدمات مطرح شده در استعلام، در رسیدگی قضایی و انتظامی اصل استقلال قضایی حاکم است و احکام مقرر در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392مبنی بر لزوم تبعیت دادیار از دادستان خلاف اصل است.
ثانیاً، بین جرم و تخلف انتظامی تفاوتهای بنیادی وجود دارد که الغاء خصوصیت و یا تنقیح مناط اساساً امکانپذیر نمیباشد و قیاس آنها، قیاس معالفارق است.
ثالثاً، ب. ت. ب. حکم صریح ماده 28 قانون نظارت بر رفتار قضات مصوب 1390مبنی بر استقلال دادیار انتظامی در مقابل دادستان، در فرض سکوت مقررات مربوط به کارشناسان ر. د. ب. نظر میرسد ملاک حکم مقرر در این ماده در تقویت استقلال دادیار انتظامی در برابر دادستان قابلیت استناد دارد.
رابعاً، ب. ت. ب. اینکه قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، ناظر به ارتکاب جرایم م. ب. و تخلفات انتظامی از شمول عنوان جرایم خارج است، در صورت عدم وجود نص، تسری قواعد تعدد که ناظر به جرایم میباشد، نسبت به تخلفات فاقد وجاهت قانونی است.