نظر مشورتی 7/98/605 مورخ 1398/08/22 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

1- مقصود مقنن از عبارت «بستگان مادري» مذكور در تبصره ماده 452 قانون مجازات اسلامي 1392 «خويشاوندان منسوب به مادر هستند» و اطلاق عبارت موصوف، مطلق خويشاوندان مادري اعم از برادر و خواهر و اولاد آن ها و اجداد، اعمام و عمات و اخوال و خالات مادري را شامل مي گردد. 2- مستفاد از مواد 15 و 148 قانون آيين دادرسي كيفري 1392، ردّ عين مال مكشوفه نزد متهم موضوع بزه خيانت در امانت، نياز به تقديم دادخواست ندارد و در مرحله رسيدگي به شكايت چنانچه در مرحله تحقيقات مقدماتي و رسيدگي به شاكي مسترد نشده باشد، بايد در حكم دادگاه كيفري مورد تعيين تكليف قرار گيرد مگر اينكه عين مال، از بين رفته باشد كه در اين صورت، با عنايت به قاعده كلي مذكور در ماده 15 قانون ياد شده، مطالبه قيمت آن و خسارات ناشي شده، مستلزم تقديم دادخواست ضررو زيان ميباشد نظریه مشورتی شماره 7/98/605 مورخ 1398/08/22 موضوع استعلام به تفسیر عبارت «بستگان مادری» در تبصره ماده 452 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و امکان صدور حکم به رد مال در جرم خیانت در امانت با استناد به ماده 215 همان قانون مربوط می‌شود. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، «بستگان مادری» شامل تمامی خویشاوندان مرتبط با مادر، از جمله برادران، خواهران، اجداد و سایر خویشاوندان مادری است. همچنین، در خصوص جرم خیانت در امانت، برای بازگرداندن عین مال مکشوفه نزد متهم نیازی به تقدیم دادخواست نیست و در صورت عدم استرداد در مراحل تحقیقات مقدماتی، دادگاه کیفری باید در حکم خود تعیین تکلیف کند. اما اگر عین مال از بین رفته باشد، مطالبه قیمت و خسارات ناشی از آن نیازمند تقدیم دادخواست ضرر و زیان است. این موارد در مواد 15 و 148 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 نیز مورد تاکید قرار گرفته‌اند. تاریخ نظریه: 1398/08/22 شماره نظریه: 7/98/605 شماره پرونده: 98-186/1-605 ک منظور از بستگان مادری در تبصره ماده 452 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 چیست؟ ایا منظور تمام بستگان منسوب به مادر هستند اعم از جد، جده، عمو، عمه، خاله و دایی) یا فقط شامل برادر و خواهر مادری (کلاله امی) می‌شود. ایا در بزه خیانت در امانت با استناد به ماده 215 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 می توان حکم به رد مال صادر نمود ب. ت. ب. اینکه رد مال در ماده 674 قانون مجازات اسلامی تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده مصوب 1375 پیش بینی نشده است و از طرفی شخص تقاضای استرداد مال را دارد ایا می بایست اقدام به طرح دعوای حقوقی نماید؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: 2- مستفاد از مواد 15 و 148 قانون آیین دادرسی کیفری 1392، ردّ عین مال مکشوفه نزد متهم موضوع بزه خیانت در امانت، نیاز به تقدیم دادخواست ندارد و در مرحله رسیدگی به شکایت چنانچه در مرحله تحقیقات مقدماتی و رسیدگی به شاکی مسترد نشده باشد، باید در حکم دادگاه کیفری مورد تعیین تکلیف قرار گیرد مگر اینکه عین مال، از بین رفته باشد که در این صورت، با عنایت به قاعده کلی مذکور در ماده 15 قانون یاد شده، مطالبه قیمت آن و خسارات ناشی شده، مستلزم تقدیم دادخواست ضررو زیان م. ب.. -1 منظور از بستگان مادری در تبصره ماده 452 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 تمام بستگان منسوب به مادر اعم از جد ، جده، عمو، عمه، خاله و دایی است یا فقط شامل برادر و خواهر مادری )کلاله امی( میشود؟ -2 آیا در بزه خیانت در امانت با استناد به ماده 215 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 میتوان حکم به رد مال صادر نمود؟ ب. ت. ب. اینکه رد مال در ماده 674 قانون مجازات اسلامی )تعـزیرات( و مصـوب 1375 پیشبینی نشده است و از طرفی شخص تقاضای استرداد مال را دارد، آیا میبایست اقدام به طرح دعوای حقوقی نماید؟ بازگشت به استعلام شماره /175 د مورخ 1398/4/12 به شماره ثبت وارده 605 مورخ ، 1398/4/23 نظریه مشورتی کمیسیون قوانین جزایی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: -1 مقصود مقنن از عبارت »بستگان مادری« مذکور در تبصره ماده 452 قانون مجازات اسلامی » 1392 خویشاوندان منسوب به مادر هستند« و اطلاق عبارت موصوف، مطلق خویشاوندان مادری اعم از برادر و خواهر و اولاد آنها و اجداد، اعمام و عمات و اخوال و خالات مادری را شامل میگردد. -2 مستفاد از مواد 15 و 148 قانون آیین دادرسی کیفری ، 1392 رد عین مال مکشوفه نزد متهم موضوع بزه خیانت در امانت، نیاز به تقدیم دادخواست ندارد و در مرحله رسیدگی به شکایت چنانچه در مرحله تحقیقات مقدماتی و رسیدگی به شاکی مسترد نشده باشد، باید در حکم دادگاه کیفری مورد تعیین تکلیف قرار گیرد مگر اینکه عین مال، از بین رفته باشد که در این صورت، با عنایت به قاعده کلی مذکور در ماده 15 قانون یاد شده، مطالبه قیمت آن و خسارات ناشی شده، مستلزم تقدیم دادخواست ضررو زیان م. ب.. دکتر … حیدری پور