پرسش: آیا برگزاری مراسم عروسی میتواند شرط ضمن عقد نکاح محسوب شود و زوجه حق تمکین نکردن داشته باشد؟
پاسخ: برگزاری مراسم عروسی میتواند شرط بنایی یا از نتایج عرفی عقد باشد و زوجه تا زمان انجام آن حق امتناع از تمکین دارد.
به زبانِ ساده
اگر برگزاری عروسی در عرف محل ضروری باشد، ممکن است شرط ضمنی یا نتیجه عرفی عقد نکاح به شمار آید. بر اساس این نظر، زوجه تا زمانی که مراسم انجام نشده میتواند از تمکین خودداری کند. اختلاف درباره این موضوع را دادگاه خانواده بررسی میکند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ درباره فرض استعلامِ زوجه و اختلاف با طرف مقابل که هویت او در متن نیامده است.
چگونه: اداره کل حقوقی قوه قضائیه اعلام کرده است که عرف محل میتواند در تشخیص شرط بنایی یا نتیجه عرفی عقد مؤثر باشد. رسیدگی به اختلاف نیز در صلاحیت دادگاه خانواده است.
چرا مهم است: این نظر برای زوجین و دادگاه خانواده در تشخیص اثر عرف محل بر مراسم عروسی و تمکین کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون مدنی، ماده ۲۲۰؛ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، بندهای ۳ و ۸ ماده ۴.
مفاهیمِ حقوقی: شرط بنایی، عقد نکاح، عرف، تمکین، نتایج عرفی عقد، صلاحیت دادگاه خانواده
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا برگزاری مراسم عروسی میتواند شرط بنایی عقد نکاح باشد؟
اگر در عرف رایج محل برگزاری آن ضروری باشد، تشخیص این موضوع با مرجع رسیدگیکننده است.
آیا زوجه میتواند تا زمان برگزاری مراسم عروسی از تمکین خودداری کند؟
بله، تا وقتی به شرط برگزاری مراسم عمل نشده باشد.
رسیدگی به اختلاف درباره این موضوع در صلاحیت کدام مرجع است؟
دادگاه خانواده.
کلیدواژهها: عقد نکاح، شرط بنایی، تمکین، عرف، دادگاه خانواده
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اگر در عرف رايج محل، برگزاري مراسم عروسي ضروري باشد، اين امر مي تواند به عنوان يك شرط بنايي عقد نكاح مورد توجه قرار گيرد و تشخيص اين امر بر عهده مرجع رسيدگي كننده است. افزون بر آن، لزوم برگزاري جشن ازدواج در حد متعارف مي تواند از نتايج عرفي عقد، تلقي و مشمول ماده 220 قانون مدني تلقي شود. بنابراين در فرض استعلام زوجه ميتواند مادام كه به شرط ياد شده (برگزاري مراسم عروسي) عمل نشده باشد، از تمكين خودداري نمايد و رسيدگي به اختلاف ناشي از آن، ب. ت. ب. بندهاي 3 و 8 ماده 4 قانون حمايت خانواده مصوب 1/12/1391 در صلاحيت دادگاه خانواده است.
نظریه مشورتی شماره 7/98/723 مورخ 1398/05/13
در مورد استعلام وضعیت زوجین در دوران عقد و مسئله تمکین زوجه، سوال این است که آیا زوجه میتواند تمکین را به برگزاری مراسم عروسی مشروط کند، ب. ت. ب. اینکه زندگی مشترک هنوز آغاز نشده و زوج منزل و اثاثیه را فراهم کرده است. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که اگر برگزاری مراسم عروسی در عرف محل ضروری تلقی شود، این موضوع میتواند به عنوان شرط ضمن عقد نکاح در نظر گرفته شود و تشخیص آن بر عهده مرجع رسیدگیکننده است. همچنین، لزوم برگزاری جشن ازدواج به صورت متعارف میتواند به عنوان نتیجه عرفی عقد محسوب شود و تحت ماده 220 قانون مدنی قرار گیرد. بنابراین، زوجه میتواند تا زمان برگزاری مراسم عروسی از تمکین خودداری کند و رسیدگی به اختلافات ناشی از این موضوع، طبق بندهای 3 و 8 ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1 اسفند 1391 در صلاحیت دادگاه خانواده است.
تاریخ نظریه: 1398/05/13
شماره نظریه: 7/98/723
شماره پرونده: 98-76-723 ح
در فرضی که زوجین در دوران عقد به سر می برند و علیرغم اینکه زندگی مشترک را شروع نکرده زوجه تمکین خاص نموده و حق حبس وی از بین رفته است آیا زوجه میتواند تمکین را منوط به برگزاری مراسم عروسی نماید؟ (منزل و اثاث البیت از سوی زوج فراهم شده لکن زوجه به جهت عدم برگزاری مراسم عروسی تمکین نمی کند) به عبارت دیگر آیا عرف منطقه مبنی بر اینکه زوجین با مراسم عروسی زندگی مستقل را شروع می کنند میتواند مبنایی برای تکلیف زوج به انجام این امر باشد.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اگر در عرف رایج محل، برگزاری مراسم عروسی ضروری باشد، این امر میتواند به عنوان یک شرط بنایی عقد نکاح مورد توجه قرار گیرد و تشخیص این امر بر عهده مرجع رسیدگیکننده است. افزون بر آن، لزوم برگزاری جشن ازدواج در حد متعارف میتواند از نتایج عرفی عقد، تلقی و مشمول ماده 220 قانون مدنی تلقی شود. بنابراین در فرض استعلام زوجه میتواند مادام که به شرط یاد شده (برگزاری مراسم عروسی) عمل نشده باشد، از تمکین خودداری نماید و رسیدگی به اختلاف ناشی از آن، ب. ت. ب. بندهای 3 و 8 ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391/12/1 در صلاحیت دادگاه خانواده است.