اولا، دادن چكهاي سفيد امضاء ظهور در تفويض اختيار پركردن آن به دارنده چك دارد؛ بنابراين صرف تكميلكردن متن چك سفيد امضا توسط دارنده آن جرم محسوب نميگردد و تحقق بزه سوءاستفاده از سفيد امضا موضوع ماده 673 قانون تعزيرات 1375 منوط به وجود عناصر و اركان مادي و معنوي بزه مزبور از جمله
اثبات وجود رابطه اماني (سپردن چك) و استفاده از چك در غير موارد اماني و به ضرر
صاحب حساب است؛
ثانيا، ب. ت. ب. اصل غيرقابل استناد بودن ايرادات در برابر دارنده با حسن نيت اسناد تجاري و وصف تجريدي آن، اين اسناد از جمله چك پس از صدور، از منشاء خود منفك مي شوند كه با اين وصف، صادركننده يا ظهرنويس يا
ضامن نمي توانند در برابر دارنده با حسن نيت به روابط شخصي مالي ميان خود استناد نمايند؛ مانند اين كه چك به
صورت اماني در اختيار دارنده يا خواهان بوده است؛ مگر اين كه تحصيل مجرمانه چك به موجب رأي قطعي دادگاه كيفري محرز شود.
نظریه مشورتی شماره 7/98/840 مورخ 1398/06/24
موضوع استعلام مربوط به چکی به مبلغ صد و بیست میلیارد تومان است.
دارنده چک دعوای حقوقی برای
مطالبه وجه چک مطرح کرده و
صادرکننده چک نیز دعوای کیفری سوء استفاده از
سفید امضا علیه دارنده اقامه نموده است. دارنده چک با ارائه دو شاهد ادعا کرده که چک به صورت سفید امضا به او داده شده و این چک به عنوان بخشی از طلبی از صادرکننده به وی سپرده شده است.
کارشناس حسابرسی نیز اعلام کرده که هیچ مدرکی دال بر وجود مراوده مالی بین طرفین ارائه نشده است. در پاسخ به این استعلام، نظریه مشورتی
اداره کل حقوقی قوه
قضاییه بیان میکند که دادن چکهای سفید امضا به معنای
تفویض اختیار پر کردن آن به دارنده است و صرف تکمیل متن چک جرم محسوب نمیشود. تحقق جرم سوء استفاده از سفید امضا منوط به اثبات وجود رابطه
امانی و استفاده از چک در غیر موارد امانی است. همچنین، ب. ت. ب. اصل غیرقابل استناد بودن ایرادات در برابر دارنده با حسن نیت
اسناد تجاری، صادرکننده نمیتواند به روابط مالی شخصی میان خود و دارنده استناد کند، مگر اینکه تحصیل مجرمانه چک در
دادگاه کیفری اثبات شود.
تاریخ نظریه: 1398/06/24
شماره نظریه: 7/98/840
شماره پرونده: 98-88-840 ک
الف-شخصی چک مبلغ صد و بیست میلیارد تومان را با طرح دعوای حقوقی
دادخواست مطالبه اقدام نموده است.
ب-صادرکنندهی چک دعوای کیفری سوء استفاده از سفید امضاء را علیه دارنده مطرح نموده.
ج-دارنده با معرفی دو نفر شاهد اعلام نموده من از صادرکننده طلب داشتم و چک را سفید امضاء در اختیار من گذاشت و گفت خودت مبلغ را قید کن.
د-کارشناس حسابرسی میگوید دلیلی دال بر مراوده مالی بین طرفین از ناحیه
شاکی و متهم ارائه نشده است.
با شرایط موجود اصل اعتبار و ظاهر
سند تجاری به نفع دارنده چک و
اصل برائت و عدم مدیونیت به نفع صادرکننده چک است.
عنایت فرموده نظر مشورتی خود را در خصوص وصف کیفری عمل دارنده یا عدم آن اعلام فرمایید.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
شخصی چک به مبلغ صد و بیست میلیارد تومان را با طرح دعوای حقوقی )دادخواست مطالبه( اقدام نموده صادرکننده چک نیز دعوای کیفری سوء استفاده از سفید امضاء را علیه دارنده مطرح نموده است. دارنده با معرفی دو نفر شاهد اعلام کرده است که صادرکننده به لحاظ بدهی، چک را سفید امضاء در اختیار وی قرار داده تا مبلغ را در آن قید کند. کارشناس حسابرسی اعلام می کند که دلیلی دال بر مراوده مالی بین طرفین از ناحیه شاکی و متهم ارائه نشده است. با شرایط موجود، اصل اعتبار و ظاهر سند تجاری به نفع دارنده چک و اصل برائت و عدم مدیونیت به نفع صادرکننده چک است. نظر مشورتی خود را در خصوص وصف کیفری عمل دارنده اعلام نمایید.
بازگشت به استعلام فاقد شماره و تاریخ آن مرجع، به
شماره ثبت وارده 840 مورخ ، 1398/05/23 نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: اولا، دادن
چکهای سفید امضاء ظهور در تفویض اختیار پرکردن آن به دارنده چک دارد؛ بنابراین صرف تکمیلکردن متن چک سفید امضا توسط دارنده آن جرم محسوب نمیگردد و تحقق بزه سوءاستفاده از سفید امضا موضوع ماده 673 قانون
تعزیرات 1375 منوط به وجود عناصر و ارکان مادی و معنوی بزه مزبور از جمله اثبات وجود رابطه امانی )سپردن چک( و استفاده از چک در غیر موارد امانی و به ضرر صاحب حساب است؛ ثانیا، ب. ت. ب. اصل غیرقابل استناد بودن ایرادات در برابر دارنده با حسننیت اسناد تجاری و وصف تجریدی آن، این اسناد از جمله چک پس از صدور، از منشاء خود منفک میشوند که با این وصف، صادرکننده یا
ظهرنویس یا ضامن نمیتوانند در برابر دارنده با حسننیت به روابط شخصی مالی میان خود استناد نمایند؛ مانند اینکه چک به صورت امانی در اختیار دارنده یا خواهان بوده است؛ مگر اینکه تحصیل مجرمانه چک به موجب
رأی قطعی دادگاه کیفری محرز شود. دکتر … حیدری پور