پرسش: تکلیف دادگاه در رسیدگی به اعاده دادرسی در صورت مفقود شدن یا امحای غیرقانونی پرونده اصلی چیست؟
پاسخ: دادگاه باید به هر طریق ممکن سوابق را بررسی و اتخاذ تصمیم کند و نمیتواند به دلیل عدم دسترسی به پرونده، درخواست را مردود اعلام کند.
به زبانِ ساده
این نظر درباره درخواست اعاده دادرسی در وضعیتی است که پرونده اصلی در دسترس نیست. دادگاه نباید صرفاً به دلیل نبود پرونده یا طولانی شدن یافتن اوراق، درخواست را رد کند و باید سوابق را بررسی کند.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ درخواستکننده اعاده دادرسی و دادگاه صالح رسیدگیکننده در موضوع مطرحاند و طرف دیگر در متن معرفی نشده است.
چگونه: نظر میان امحای قانونی پرونده و امحا یا مفقودی برخلاف ترتیبات قانونی تفکیک میکند. در هر حال، دادگاه صالح باید سوابق مربوط به دادنامه را بررسی کند و نمیتواند صرفاً به علت نبود دسترسی یا طولانی شدن جستوجو، درخواست را رد کند.
چرا مهم است: این نظر برای درخواستکنندگان اعاده دادرسی و دادگاهها مهم است تا نبود پرونده اصلی بهتنهایی مانع رسیدگی نشود.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
چنانچه دعواي اعاده دادرسي اقامه شود ولي پرونده اصلي امحاء گرديده باشد، قطع نظراز اين كه امحاء پرونده طبق ترتيبات قانوني مربوط و تبديل آن به اسناد الكترونيكي انجام مي شود و در نتيجه دسترسي به سوابق ممكن است؛ با وصف مراتب مذكور، چنانچه پرونده قضايي بر خلاف ترتيبات قانوني پيش گفته امحاء يا مفقود شده باشد، محكمه ذي صلاح رسيدگي كننده به درخواست اعاده دادرسي به هر طريق ممكن با بررسي سوابق موضوع دادنامه صادره بايد تصميم مقتضي اتخاذ نمايد و در هر صورت نمي تواند با استناد به عدم دسترسي به پرونده سابق و طولاني شدن روند يافتن اوراق مورد نياز، اعاده دادرسي را مردود اعلام كند.
نظریه مشورتی شماره 7/98/912 مورخ 1398/06/31
موضوع این استعلام بررسی امکان رسیدگی به درخواست اعاده دادرسی در صورت گم شدن پرونده اصلی است. طبق تبصره زیر ماده 435 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی، برای رسیدگی به درخواست اعاده دادرسی، باید پرونده اصلی مورد بررسی قرار گیرد. در پاسخ به این استعلام، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام میکند که اگر پرونده اصلی به صورت غیرقانونی گم یا از بین رفته باشد، دادگاه ذیصلاح موظف است با بررسی سوابق موجود، تصمیممقتضی را بگیرد و نمیتواند به دلیل عدم دسترسی به پرونده، درخواست اعاده دادرسی را رد کند.
تاریخ نظریه: 1398/06/31
شماره نظریه: 7/98/912
شماره پرونده: 98-127-912 ح
احتراما ن. ب. ا. به منظور رسیدگی به درخواست اعاده دادرسی ضرورت دارد بدوا برابر تبصره ذیل ماده 435 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی قراری بر قبول یا رد درخواست یاد شده صادر شود و از آنجا که برای رسیدگی مقدماتی پیش گفته لازم است پرونده استنادی که به موجب آن حکم قطعی مورد تقاضای اعاده دادرسی صادر گردیده مطالبه و مطالعه گردد چنانچه علیرغم تلاش زیاد و مکاتبات مکرر به پرونده اخیر دسترسی حاصل نگردد پرونده مفقود شده باشد خواهشمند است در پاسخ اعلام فرمائید آیا این دادگاه میتواند نسبت به درخواست مذکور رسیدگی کند یا خیر؟ در صورت مثبت بودن پاسخ کیفیت رسیدگی چگونه باشد.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
رسیدگی به درخواست اعاده دادرسی منوط به آن است که برابر تبصره ذیل ماده 435 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی، قراری بر قبول یا رد درخواست یادشده صادر شود و لذا لازم است پرونده استنادی که به موجب آن حکم قطعی مورد تقاضای اعاده دادرسی صادر گردیده، مطالبه و مطالعه گردد. چنانچه پرونده مفقود شده باشد، آیا دادگاه میتواند نسبت به درخواست مذکور رسیدگی کند؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، کیفیت رسیدگی چگونه است؟
بازگشت به استعلام شماره 1398012001046698 مورخ 1398/5/8 به شماره ثبت وارده 912 مورخ ، 1398/6/3 نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: چنانچه دعوای اعاده دادرسی اقامه شود ولی پرونده اصلی امحاء گردیده باشد، قطع نظراز اینکه امحاء پرونده طبق ترتیبات قانونی مربوط و تبدیل آن به اسناد الکترونیکی انجام میشود و در نتیجه دسترسی به سوابق ممکن است؛ با وصف مراتب مذکور، چنانچه پرونده قضایی بر خلاف ترتیبات قانونی پیشگفته امحاء یا مفقود شده باشد، محکمه ذی صلاح رسیدگی کننده به درخواست اعاده دادرسی به هر طریق ممکن با بررسی سوابق موضوع دادنامه صادره باید تصمیم مقتضی اتخاذ نماید و در هر صورت نمیتواند با استناد به عدم دسترسی به پرونده سابق و طولانی شدن روند یافتن اوراق مورد نیاز، اعاده دادرسی را مردود اعلام کند. دکتر … حیدری پور