پرسش: آیا ارتکاب بزه افترا از طریق پیامک یا بیان حضوری ممکن است؟
پاسخ: ارتکاب افترا از طریق پیامک امکانپذیر است، اما بیان حضوریِ مطالب افتراآمیز خارج از مجامع، مشمول بزه توهین میشود نه افترا.
به زبانِ ساده
این نظر تفاوت افترا و توهین را توضیح میدهد. نسبتدادن صریح یک عمل مجرمانه میتواند افترا باشد و این کار حتی از راه پیامک هم ممکن است؛ اما صرف نسبتدادن عنوان مجرمانه کافی نیست. بیان حضوریِ مطلب، اگر سخنرانی یا نطق در مجامع نباشد، طبق متن توهین محسوب میشود.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ طرفین یا پرسشکننده در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: موضوع در قالب پرسش درباره تحقق افترا و توهین از راههای مختلف مطرح شده است. اداره کل حقوقی معیارهای انتساب صریح، ناتوانی از اثبات صحت انتساب و شیوه بیان را بیان کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای افرادی که شکایت یا دفاع کیفری درباره افترا و توهین دارند و نیز برای وکلا در تشخیص عنوان اتهام مفید است.
قوانینِ مرتبط: مواد ۶۰۸ و ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵
مفاهیمِ حقوقی: افترا، توهین، رکن مادی جرم، انتساب صریح، اثبات صحت اسناد، پیامک، سخنرانی و نطق در مجامع
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا افترا از طریق پیامک ممکن است؟
بله، ارتکاب افترا از طریق پیامک امکانپذیر است.
آیا صرف بیان حضوری مطلب افتراآمیز، افترا محسوب میشود؟
اگر مصداق سخنرانی و نطق در مجامع نباشد، افترا نیست و مشمول توهین موضوع ماده ۶۰۸ است.
برای تحقق افترا، صرف نسبتدادن یک عنوان مجرمانه کافی است؟
خیر، باید محتوای مجرمانه صریحاً نسبت داده شود و نسبتدهنده نتواند صحت آن را ثابت کند.
کلیدواژهها: افترا، توهین، پیامک، رکن مادی، قانون مجازات اسلامی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اولا، مستفاد از مواد 608 و 697 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) 1375 بزهافترا مقيد به وسيله است ليكن وسيله در ارتكاب بزه يادشده جنبه حصري ندارد. بنابراين ارتكاب بزه از طريق پيامك امكانپذير است اما صرف بيان مطلب افتراآميز به صورت حضوري، اگر مصداق سخنراني و نطق در مجامع نباشد از مصاديق افترا موضوع ماده 697 قانون فوقالذكر محسوب نميشود و مشمول بزه توهين موضوع ماده 608 اين قانون است. ثانيا، در ركن مادي بزه افترا لازم است امري كه مطابق قانون جرم است به ديگري نسبت داده شود و لذا در تحقق بزه يادشده، انتساب صريح محتواي مجرمانه و عجز از اثباتصحت اسناد ضرورت دارد و صرف انتساب عناوين مجرمانه براي تحقق اين جرم كافي نبوده و ميتواند مشمول بزه توهين ساده موضوع ماده 608 قانون فوقالذكر باشد.
نظریه مشورتی شماره 7/98/919 مورخ 1398/09/17
موضوع استعلام درباره استفاده از عبارات "دزد"، "کلاهبردار" و "رباخوار" به صورت حضوری یا در پیامک و اینکه آیا این عبارات مصداق افتراء یا توهین محسوب میشوند، م. ب.. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، استفاده از این عبارات در پیامک میتواند به عنوان جرم افترا محسوب شود. اما اگر این عبارات به صورت حضوری بیان شوند و در قالب سخنرانی و نطق در مجامع نباشند، جزء مصادیق افترا طبق ماده 697 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 محسوب نمیشوند و به عنوان توهین طبق ماده 608 این قانون شناخته میشوند. همچنین، برای تحقق جرم افترا، انتساب صریح محتوای مجرمانه و ناتوانی در اثبات صحت آن ضروری است. صرف انتساب عناوین مجرمانه برای تحقق این جرم کافی نیست و ممکن است به جرم توهین ساده مربوط شود.
تاریخ نظریه: 1398/09/17
شماره نظریه: 7/98/919
شماره پرونده: 98-186/2-919 ک
آیا استعمال عبارات دزد، کلاهبردار، رباخوار، به صورت حضوری یا در متن پیامک صدق افتراء مینماید یا توهین؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: