نظر مشورتی 7/98/962 مورخ 1398/12/17 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص بررسی موانع تعقیب کیفری به لحاظ اعتبار امر مختومه (قرار موقوفی تعقیب - تعدد شکات - تعدد جرم) با اصلاحات و الحا
پرسش: آیا طرح شکایت مجدد با عنوان مجرمانه دیگر نسبت به همان رفتار قبلی، مشمول اعتبار امر مختومه است؟
پاسخ: بله، رسیدگی نسبت به رفتار مجرمانه است نه عنوان اعلامی، لذا شکایت مجدد نسبت به همان رفتار، مشمول اعتبار امر مختومه است.
به زبانِ ساده
متن میگوید معیار اصلی در بررسی اعتبار امر مختومه، رفتار مجرمانهای است که قبلاً رسیدگی شده، نه صرفاً عنوانی که شاکی برای آن انتخاب کرده است. بااینحال، تصمیم قبلی درباره شکایت یک شاکی، بهخودیخود مانع شکایت شاکی دیگری درباره همان موضوع نمیشود. اگر جرمی به چند نفر آسیب زده باشد، هرکدام حق شکایت دارند.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده در متن مشخص نشده است. موضوع درباره متهم، شاکیان قبلی و شاکیان بعدی است.
چگونه: در پاسخ به استعلام، میان شکایت دوباره درباره همان رفتار با عنوانی دیگر و شکایتهای جداگانه اشخاص مختلف تفکیک شده است. در مورد نخست، صدور قرار موقوفی تعقیب به استناد بند «چ» ماده ۱۳ مطرح شده و در موارد شاکیان متعدد، حق شکایت هر شاکی جداگانه پذیرفته شده است.
چرا مهم است: این متن برای دادسراها، شاکیان و وکلا در تشخیص اثر رسیدگی یا تصمیم قبلی بر شکایتهای بعدی اهمیت دارد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
در خصوص احرازاعتبار امر مختومه در مسايل كيفري،آيا وحدت ثلاثه اطراف، موضوع و جهت ملحوظ نظر خواهد بود؟ به عبارت اخري، ملاك اصلي جهت احراز اعتبار امر مختومه، احراز رسيدگي قبلي به عمل ارتكابي متهم است و يا با وصول شكايت شكات جديد و يا با تغيير عنوان ارتكابي، امكان رسيدگي تجديدنظر فراهم خواهد بود؟/ع
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، رسيدگي نسبت به رفتار مجرمانهصورت مي پذيرد و نه صرفاً عناوين مجرمانه اعلام شده از سوي شاكي راجع به آن رفتار؛ بنابراين، طرح شكايت مجدد توسط شاكي نسبت به همان رفتار مجرمانه با عنوان ديگر موجب به جريان افتادن مجدد تعقيب كيفري نبوده و از موانع تعقيب كيفري به لحاظ اعتبار امر مختومه است و لذا دادسرا مي بايد با توضيح مطلب، نسبت به صدور قرار موقوفي تعقيب به اعتبار حاكميت امر مختومه، به استناد بند «چ» ماده 13 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 اقدام كند. ثانياً، چنانچه به مناسبت تعدد شكات خصوصي در موضوع واحد، پرونده هاي متعددي تشكيل شود، صدور حكم برائت يا قرار منع تعقيب قبلي در خصوص شكايت برخي شكات، موجب حاكميت اعتبار امر مختومه نسبت به شكايت شكات بعدي كه متعاقب صدور حكم برائت يا قرار منع تعقيب شكايت كرده اند، نمي شود. ثالثاً، در مواردي كه جرايم متعدد مانند كلاهبرداري از چند شخص واقع شده است، حق شكايت براي هر شاكي مفروض است و مطابق قواعد تعدد جرم اقدام خواهد شد.
نظریه مشورتی شماره 7/98/962 مورخ 1398/12/17
موضوع استعلام درباره اعتبار امر مختومه در مسائل کیفری و تاثیر وحدت ثلاثه اطراف، موضوع و جهت در این زمینه است. پرسش اصلی این است که آیا احراز اعتبار امر مختومه به رسیدگی قبلی به عمل ارتکابی متهم وابسته است یا با وصول شکایت جدید و تغییر عنوان، امکان تجدیدنظر وجود دارد. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که رسیدگی به رفتار مجرمانه مرتبط است و نه صرفاً عناوین مجرمانه شاکی. بنابراین، طرح شکایت مجدد با عنوان جدید نسبت به همان رفتار مجرمانه منجر به تعقیب کیفری مجدد نمیشود و دادسرا باید بر اساس بند «چ» ماده 13 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، قرار موقوفی تعقیب صادر کند. همچنین، در صورت تعدد شکات، اعتبار امر مختومه نسبت به شکایت شکات جدید برقرار نمیشود و حق شکایت برای هر شاکی محفوظ است.
تاریخ نظریه: 1398/12/17
شماره نظریه: 7/98/962
شماره پرونده: ک 269-861-89