نظر مشورتی 7/99/101 مورخ 1399/03/07 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص صلاحیت دادگاه خانواده (منع اشتغال زوجه - منع تحصیل زوجه - دعاوی الزام به تحویل، خلع ید و الزام به تنظیم سند رس
پرسش: آیا دعاوی منع اشتغال، منع تحصیل و بطلان مهريه در صلاحیت دادگاه خانواده است؟
پاسخ: دعاوی منع اشتغال و تحصیل و نیز مطالبی پیرامون مستحقللغیر درآمدن مهریه در صلاحیت دادگاه خانواده قرار دارد.
به زبانِ ساده
استعلام دربارهٔ صلاحیت دادگاه خانواده برای چند دعوای مرتبط با ازدواج و مهریه است. نظر میگوید دعوای منع اشتغال زوجه در صلاحیت دادگاه خانواده است و منع تحصیل نیز فقط با شرطی که بیان شده قابلیت پذیرش دارد. ادامهٔ پاسخ دربارهٔ صلاحیت در دعوای مربوط به مهریه در متن ارائهشده ناقص است.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوهقضائیه نظر مشورتی داده است؛ پرسش را مرجع استعلامکننده مطرح کرده که نامش در متن نیامده است.
چگونه: استعلام سه دسته موضوع را دربارهٔ صلاحیت دادگاه خانواده مطرح کرده است. پاسخ، دربارهٔ منع تحصیل و منع اشتغال توضیح میدهد و بخش مربوط به مال مهریه در متن موجود ناتمام است.
چرا مهم است: این نظر برای زوجین و وکلایی مفید است که میخواهند مرجع صالح برای دعاوی مرتبط با اشتغال، تحصیل یا مهریه را تشخیص دهند.
قوانینِ مرتبط: بندهای ۶ و ۸ مادهٔ ۴ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱؛ مادهٔ ۱۱۰۰ قانون مدنی
مفاهیمِ حقوقی: صلاحیت ذاتی، دادگاه خانواده، تمکین، نشوز، منع اشتغال زوجه، منع تحصیل زوجه، مهرالمثل، مستحقللغیر درآمدن مهریه
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا دعوای منع تحصیل زوجه در صلاحیت دادگاه خانواده است؟
در متن، پذیرش آن منوط به این شده که تحصیل با تکلیف زوجه به تمکین مغاير باشد.
آیا دعوای منع اشتغال زوجه در صلاحیت دادگاه خانواده است؟
بله؛ در متن از مصادیق دعاوی تمکین و نشوز دانسته شده است.
اگر مهریه مستحقللغیر درآید، زوجه چه حقی دارد؟
مستحق مثل یا قیمت آن است.
آیا رسیدگی به دعوای مطالبهٔ مثل یا قیمت مهریه در صلاحیت دادگاه خانواده است؟
متنِ موجود پاسخ این بخش را کامل نمیکند.
کلیدواژهها: دادگاه خانواده، منع اشتغال، منع تحصیل، مهریه، قانون حمایت خانواده
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
اولا:ً دعاوي ناشي از زوجيت از جمله منع اشتغال، منع تحصيل زوجه، اثبات مالكيت ،الزام به تنظيم سند رسمي و خلع يد از ملك موضوع مهريه ب. ت. ب. ماده 4 قانون حمايت خانواده در صلاحيت ذاتي دادگاه خانواده است ؟ ثانيا:ً چنانچه زوجه دعوايي را به خواسته بطلان مال موضوع مهريه و مطالبه مثل يا قيمت آن مال به لحاظ باطل بودن مهريه تقديم نكند آيا رسيدگي به آن دعوا در صلاحيت دادگاه خانواده است؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، دعواي منع تحصيل زوجه صرفاً زماني قابليت پذيرش دارد كه تحصيل زوجه مغاير تكليف وي به تمكين از زوج باشد و نيز دعواي منع اشتغال زوجه با لحاظ اطلاق دعاوي تمكين و نشوز موضوع بند 8 ماده 4 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 از مصاديق اين دعاوي تلقي و رسيدگي به آن در صلاحيت دادگاه خانواده قرار دارد. ثانياً، در خصوص دعاوي الزام به تحويل، خلع يد و الزام به تنظيم سند رسمي انتقال مال غيرمنقول مهريه، پاسخ همان است كه در نظريه شماره 1120/98/7 مورخ 26/8/1398 به استعلام كننده محترم اعلام شده است. ثالثاً، صرف نظر از آن كه دعوايي تحت عنوان بطلان مال قابل تصور نيست و در موارد بطلان مهريه به دليل مجهول بودن مهر المسمي يا ماليت نداشتن آن وفق ماده 1100 قانون مدني زوجه استحقاق مهر المثل دارد، چنانچه مقصود استعلام كننده مستحق للغير در آمدن مهريه باشد كه برابر ماده اخير الذكر زوجه مستحق مثل يا قيمت آن است با عنايت به اطلاق بند 6 ماده 4 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 رسيدگي به آن در صلاحيت دادگاه خانواده است.
نظریه مشورتی شماره 7/99/101 مورخ 1399/03/07
موضوع استعلام به بررسی صلاحیت ذاتی دادگاه خانواده در دعاوی مرتبط با زوجیت میپردازد. این دعاوی شامل منع اشتغال و تحصیل زوجه، اثبات مالکیت، الزام به تنظیم سند رسمی و خلع ید از ملک موضوع مهریه، و نیز بررسی صلاحیت دادگاه خانواده در دعاوی بطلان مال موضوع مهریه و مطالبه مثل یا قیمت آن میشود. در پاسخ به این استعلام، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام میکند که دعاوی مربوط به منع تحصیل و اشتغال زوجه، در صورتی که با تکالیف تمکین مغایرت داشته باشد، و همچنین دعاوی مربوط به الزام به تحویل، خلع ید و تنظیم سند رسمی انتقال مال غیرمنقول مهریه، در صلاحیت دادگاه خانواده قرار دارد. علاوه بر این، طبق ماده 1100 قانون مدنی، در صورت بطلان مهریه، زوجه مستحق مهرالمثل است و رسیدگی به این دعاوی نیز بر اساس بند 6 ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، در صلاحیت دادگاه خانواده است.
تاریخ نظریه: 1399/03/07
شماره نظریه: 7/99/101
شماره پرونده: 99-9/1-101 ح
ثانیاً، در خصوص دعاوی الزام به تحویل، خلع ید و الزام به تنظیم سند رسمی انتقال مال غیرمنقول مهریه، پاسخ همان است که در نظریه شماره 1120/98/7 مورخ 1398/8/26 به استعلام کننده محترم اعلام شده است.
اولا،ً دعوای منع تحصیل زوجه صرفاً زمانی قابلیت پذیرش دارد که تحصیل زوجه مغایر تکلیف وی به تمکین از زوج باشد و نیز دعوای منع اشتغال زوجه با لحاظ اطلاق دعاوی تمکین و نشوز موضوع بند 8 ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 از مصادیق این دعاوی تلقی و رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه خانواده قرار دارد. ثانیا،ً در خصوص دعاوی الزام به تحویل، خلع ید و الزام به تنظیم سند رسمی انتقال مال غیرمنقول مهریه، پاسخ همان است که در نظریه شماره 1120/98/7 مورخ 26/8/1398 به استعلام کننده محترم اعلام شده است. ثالثاً، صرف نظر از آنکه دعوایی تحت عنوان بطلان مال قابل تصور نیست و در موارد بطلان مهریه به دلیل مجهول بودن مهرالمسمی یا مالیت نداشتن آن وفق ماده 1100 قانون مدنی زوجه استحقاق مهرالمثل دارد، چنانچه مقصود استعلام کننده مستحقللغیر درآمدن مهریه باشد که برابر ماده اخیرالذکر زوجه مستحق مثل یا قیمت آن است با عنایت به اطلاق بند 6 ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه خانواده است. دکتر …