استعلام :
به استحضار مي رساند پرداخت هزينه دادرسي از ناحيه خواهان و وصول آن از ناحيه دفاتر دادگاه ها امري الزامي و تكليفي است و معافيت از تأديه هزينه دادرسي امري استثنايي و مخالف قاعده كلي قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي وانقلاب در امور مدني مصوب 1379 و ماده 3 قانون وصول برخي از درآمدهاي دولت و مصرف آن در موارد معين مصوب 1373 با اصلاحات و الحاقات بعدي و قانون حمايت
خانواده مصوب 1391 است استثناي بر قاعده فوق در تبصره ذيل ماده 5 قانون حمايت خانواده مصوب س 1391 و تبصره ذيل ماده 505 قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي وانقلاب در امور مدني الحاقي 1394 منسبت به افراد تحت پوشش كميته امداد امام خميني (ره) و مددجويان مستمري بگير سازمان بهزيستي بيان شده است و اين افراد چه در دعاوي حقوقي و چه در دعاوي مالي خانواده به طور مطلق م از پرداخت هزينه دادرسي معاف مي باشند و صرف ارائه گواهي از سازمان هاي فوق به شرحي كه در ماده 5 آيين نامه اجرايي قانون حمايت خانواده مصوب 13931 رياست محترم قوه قضاييه بيان گرديده رسيدگي فاقد تشريفات بوده و لزومي به صدور حكم اعسار ندارد دادگاه به تشخيص خود خواهان را معاف مي نمايد حال با اين مقدمه: چنانچه خواهان در دعاوي حقوقي مالي و يا دعواي خانوادگي با ارائه گواهي از كميته امداد امام (ره) با سازمان بهزيستي مبني بر تحت پوشش بودن خود و استحقاق از معافيت مطلق را اقامه نمايد و در
دادخواست تقديمي منحصراً اعسار و معافيت مطلق از پرداخت هزينه دادرسي را درخواست كند، ليكن خسارات دادرسي را
مطالبه نكند آيا دادگاه پس از رسيدگي و صدور حكم مي تواند خوانده را به پرداخت هزينه دادرسي محكوم كند و در صورت منفي بودن تكليف هزينه داردسي چيست ؟اخواهشمند است نفياً يا اثباتاً در هر دو مورد اعلام فرماييد همان گونه استحضار داريد در ماده 58 قانون حمايت خانواده مصوب سال 91، قانون حمايت خانواده مصوب 1353 نسخ نشده است و مقررات آن هم چنان ساري و جاري است و آن اداره كل محترم در برخي اوقات به مواد آن قانون استناد مي كند مانند نظريه شماره 7/92/1064 مورخ 1392/6/5 حال در ماده 4 قانون حمايت خانواده مصوب س 1353 آمده است كه با فرض محكوم له قرار گرفتن زوجه، هزينه دادرسي از محكوم به وصول نمي شود و محكوم عليه اگر بضاعت داشته باشد به موجب رأي دادگاه به پرداخت هزينه دادرسي ملزم مي شود و نهايت آن كه دادگاه در خصوص پرداخت هزينه دادرسي توسط خوانده تعيين تكليف مي كند و ب.
ت. ب. اختلاف رويه در دادگاه ها چنانچه خواهان مشمول تبصره هاي مواد 5 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 و 505 قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي وانقلاب در امور مدني مصوب 1379 خسارات دادرسي در دعاوي حقوقي يا خانواده را مطالبه نكند آيادادگاه بايد حكم به محكوميت خوانده به پرداخت هزينه دادرسي صادركندچرا؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
معافيت از پرداخت هزينه دادرسي و يا موكول كردن پرداخت آن به زمان اجراي حكم موضوع ماده 5 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 به تجويز قانون و به تشخيص و دستور قاضي رسيدگي كننده است و منصرف از حكم اعسار از پرداخت هزينه دادرسي است كه پس از اقامه دعواي اعسار و رسيدگي به آن صادر مي شود.
همچنين معافيت از هزينه دادرسي موضوع تبصره ماده 5 قانون مذكور و نيز تبصره الحاقي مورخ 18/12/1394 به ماده 505
قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 به حكم قانون است و ب. ت. ب. اين كه اخذ هرگونه وجهي از اشخاص منوط به تصريح مقنن است، بنابراين در موارد مذكور نمي توان با اتخاذ ملاك از ذيل بند 23 ماده 3 قانون وصول برخي از درآمدهاي دولت و مصرف آن در موارد معين مصوب 1373 با اصلاحات و الحاقات بعدي، درصورت محكوم له واقع شدن خواهان هزينه دادرسي را از محكوم عليه وصول كرد.شايسته ذكر است ماده 4 قانون حمايت خانواده مصوب 1353 با لحاظ ماده 5 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 قابليت استناد و اعمال ندارد و نسخ ضمني شده است.
نظریه مشورتی شماره 7/99/1451 مورخ 1399/11/14
موضوع استعلام درباره معافیت از پرداخت
هزینه دادرسی برای خواهانانی است که تحت پوشش
کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان
بهزیستی قرار دارند. سوال این است که آیا دادگاه میتواند خوانده را به پرداخت
هزینه دادرسی محکوم کند اگر خواهان تنها درخواست
معافیت از هزینه دادرسی را داشته باشد و
خسارات دادرسی را مطالبه نکند. پاسخ
اداره کل حقوقی قوه
قضاییه این است که معافیت از هزینه دادرسی یا به تعویق انداختن آن تا زمان
اجرای حکم، به تشخیص قاضی بستگی دارد و این معافیتها بر اساس قانون و نه درخواست اعسار است.
همچنین، طبق تبصرههای قانون
حمایت خانواده مصوب 1391 و ماده 505 قانون
آیین دادرسی، در این موارد نمیتوان هزینه دادرسی را از م. ع. دریافت کرد. در نهایت، ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1353 به دلیل نسخ ضمنی دیگر قابل استناد نیست.
تاریخ نظریه: 1399/11/14
شماره نظریه: 7/99/1451
شماره پرونده: 99-2/1-1451 ح
چنانچه خواهان در دعاوی حقوقی مالی و یا دعوای خانوادگی با ارائه گواهی از کمیته امداد امام (ره) با سازمان بهزیستی مبنی بر تحت پوشش بودن خود و استحقاق از معافیت مطلق را اقامه نماید و در دادخواست تقدیمی منحصراً اعسار و معافیت مطلق از پرداخت هزینه دادرسی را درخواست کند، لیکن خسارات دادرسی را مطالبه نکند آیا دادگاه پس از
رسیدگی و صدور حکم میتواند خوانده را به پرداخت هزینه دادرسی محکوم کند و در صورت منفی بودن تکلیف هزینه داردسی چیست ؟اخواهشمند است نفیاً یا اثباتاً در هر دو مورد اعلام فرمایید همانگونه استحضار دارید در ماده 58 قانون حمایت خانواده مصوب سال 91، قانون حمایت خانواده مصوب 1353 نسخ نشده است و مقررات آن همچنان ساری و جاری است و آن اداره کل محترم در برخی اوقات به مواد آن قانون استناد میکند مانند نظریه شماره 1064/92/7 مورخ 1392/6/5 حال در ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب س 1353 آمده است که با فرض
محکومله قرارگرفتن زوجه، هزینه دادرسی از
محکومبه وصول نمیشود و محکومعلیه اگر بضاعت داشته باشد به موجب رأی دادگاه به پرداخت هزینه دادرسی ملزم میشود و نهایت آنکه دادگاه در خصوص پرداخت هزینه دادرسی توسط خوانده تعیین تکلیف میکند و ب.
ت. ب. اختلاف رویه در دادگاهها چنانچه خواهان مشمول تبصرههای مواد 5 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 و 505 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب در امور مدنی مصوب 1379 خسارات دادرسی در دعاوی حقوقی یا خانواده را مطالبه نکند آیادادگاه باید حکم به
محکومیت خوانده به پرداخت هزینه دادرسی صادرکندچرا؟
معافیت از پرداخت هزینه دادرسی و یا موکول کردن پرداخت آن به زمان اجرای حکم موضوع ماده 5 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 به تجویز قانون و به تشخیص و دستور قاضی رسیدگیکننده است و منصرف از
حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی است که پس از اقامه دعوای اعسار و رسیدگی به آن صادر میشود.
همچنین معافیت از هزینه دادرسی موضوع تبصره ماده 5 قانون مذکور و نیز تبصره الحاقی مورخ 1394/12/18 به ماده 505 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و
انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 به حکم قانون است و ب. ت. ب. اینکه اخذ هرگونه وجهی از اشخاص منوط به تصریح مقنن است، بنابراین در موارد مذکور نمیتوان با اتخاذ ملاک از ذیل بند 23 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373 با اصلاحات و الحاقات بعدی، در صورت محکومله واقع شدن خواهان هزینه دادرسی را از م.
ع. وصول کرد.شایسته ذکر است ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1353 با لحاظ ماده 5 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 قابلیت استناد و اعمال ندارد و نسخ ضمنی شده است.
به استحضار میرساند پرداخت هزینه دادرسی از ناحیه خواهان و وصول آن از ناحیه دفاتر دادگاهها امری الزامی و
تکلیفی است و معافیت از
تأدیه هزینه دادرسی امری استثنایی و مخالف قاعده کلی قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب در امور مدنی مصوب 1379 و ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373 با اصلاحات و الحاقات بعدی و قانون حمایت خانواده مصوب 1391 است استثنای بر قاعده فوق در تبصره ذیل ماده 5 قانون حمایت خانواده مصوب س 1391 و تبصره ذیل ماده 505 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب در امور مدنی الحاقی 1394 منسبت به افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی )ره( و مددجویان مستمریبگیر سازمان بهزیستی بیان شده است و این افراد چه در دعاوی حقوقی و چه در
دعاوی مالی خانواده به طور مطلق م از پرداخت هزینه دادرسی معاف میباشند و صرف ارائه گواهی از سازمانهای فوق به شرحی که در ماده 5 آییننامه اجرایی قانون حمایت خانواده مصوب 13931 ریاست محترم قوه قضاییه بیان گردیده رسیدگی فاقد
تشریفات بوده و لزومی به صدور حکم اعسار ندارد دادگاه به تشخیص خود خواهان را معاف مینماید حال با این مقدمه: چنانچه خواهان در دعاوی حقوقی مالی و یا دعوای خانوادگی با ارائه گواهی از کمیته امداد امام )ره( با سازمان بهزیستی مبنی بر تحت پوشش بودن خود و استحقاق از معافیت مطلق را اقامه نماید و در دادخواست تقدیمی منحصراً اعسار و معافیت مطلق از پرداخت هزینه دادرسی را درخواست کند، لیکن خسارات دادرسی را مطالبه نکند آیا دادگاه پس از رسیدگی و صدور حکم میتواند خوانده را به پرداخت هزینه دادرسی محکوم کند و در صورت منفی بودن تکلیف هزینه داردسی چیست ؟اخواهشمند است نفیاً یا اثباتاً در هر دو مورد اعلام فرمایید همانگونه استحضار دارید در ماده 58 قانون حمایت خانواده مصوب سال ، 91 قانون حمایت خانواده مصوب 1353 نسخ نشده است و مقررات آن همچنان ساری و جاری است و آن اداره کل محترم در برخی اوقات به مواد آن قانون استناد میکند مانند نظریه شماره 7/92/1064 مورخ 1392/6/5 حال در ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب س 1353 آمده است که با فرض محکومله قرارگرفتن زوجه، هزینه دادرسی از محکومبه وصول نمیشود و م.
ع. اگر بضاعت داشته باشد به موجب رأی دادگاه به پرداخت هزینه دادرسی ملزم میشود و نهایت آنکه دادگاه در خصوص پرداخت هزینه دادرسی توسط خوانده تعیین تکلیف میکند و ب. ت. ب. اختلاف رویه در دادگاهها چنانچه خواهان مشمول تبصرههای مواد 5 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 و 505 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب در امور مدنی مصوب 1379 خسارات دادرسی در دعاوی حقوقی یا خانواده را مطالبه نکند آیادادگاه باید حکم به محکومیت خوانده به پرداخت هزینه دادرسی صادرکندچرا؟
معافیت از پرداخت هزینه دادرسی و یا موکول کردن پرداخت آن به زمان اجرای حکم موضوع ماده 5 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 به تجویز قانون و به تشخیص و دستور قاضی رسیدگیکننده است و منصرف از حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی است که پس از اقامه دعوای اعسار و رسیدگی به آن صادر میشود. همچنین معافیت از هزینه دادرسی موضوع تبصره ماده 5 قانون مذکور و نیز تبصره الحاقی مورخ 18/12/1394 به ماده 505 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 به حکم قانون است و ب.
ت. ب. اینکه اخذ هرگونه وجهی از اشخاص منوط به تصریح مقنن است، بنابراین در موارد مذکور نمیتوان با اتخاذ ملاک از ذیل بند 23 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373 با اصلاحات و الحاقات بعدی، درصورت محکومله واقع شدن خواهان هزینه دادرسی را از م. ع. وصول کرد.شایسته ذکر است ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب 1353 با لحاظ ماده 5 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 قابلیت استناد و اعمال ندارد و نسخ ضمنی شده است. دکتر …